Hoofdredacteur Volkskrant maakt bizarre grappen

Van Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes kun je zeggen wat je wilt, het is wel een man met humor. Althans, daar mag je vanuit gaan als je zijn nieuwe plan voor 2010 leest: “De Volkskrant gaat naar het kleine Berliner-formaat”. Dat is een formaat dat zo ongeveer tussen het huidige Volkskrant-formaat en de standaard tabloid in zit. Waarom is dat grappig? Bijvoorbeeld omdat Broertjes denkt nog te bestaan in 2010. Een wonderbaarlijke gedachte voor een krant waarvan de oplage even hard achteruit holt als het aantal aandeelhouders van Fortis. Terwijl ons prachtige internet groeit en bloeit, en de Elsevier zo’n beetje het enige papieren blaadje is waarvan de oplage stijgt of tenminste stabiel is, moet de Volkskrant elk kwartaal weer verliezen afboeken.

Maar je kunt het Broertjes niet kwalijk nemen dat hij zijn verlies niet onder ogen wil zien. In zijn wereld is Pieter Broertjes nog altijd koning Wibaut en de Volkskrant nog altijd oppermachtig, kwalitatief hoogstaand en newsleading. Wie ooit de zaterdagse bijlage Hart & Ziel heeft ingekeken weet dat de Volkskrant is verworden tot zemelend bejaardenblad, een te dure verpakking om het zuur van de haring te absorberen, een noodlijdend achterhoedegevechtverzetskrantje dat nog immer schiet met roestende linkse munitie uit de jaren zeventig, ook al draagt de rechtse vijand al lang kogelvrije vesten waar geen kogel van het kaliber “stemt PSP” meer doorkomt. De Volkskrant is een blad voor boze babyboomers die het debacle van liegende crimineel Wijnand Duyvendak graag “kritisch willen nuanceren” en nog altijd menen dat het natgooien van gevangenen met water “martelen” is.

Nog grappiger is de lafhartige aanval die Broertjes heeft ingezet op de (relatief) succesvollere concurrenten Trouw, Parool en (minder succesvol) het AD. Deze bladen begrepen lang geleden al dat de tijd van absolute papieren macht voorbij was en luisterden naar hun publiek dat massaal om het handigere tabloidformaat vroeg. Toenmalig Trouw-hoofdredacteur Frits van Exter onderkende wel de internetrevolutie en zag de verschraling van zijn uitstervende beroep onder ogen, terwijl het vernieuwde Parool sinds kort geleid wordt door Barbara van Beukering, inderdaad, de ex-baas van Volkskrant Magazine. Wie het huidige Volkskrant Magazine leest (of probeert te lezen, tussen de 80% “stylistisch wit” door) begrijpt meteen waar dat venijn van Broertjes vandaan komt. Volkskrant Magazine was ooit een populair en leesbaar blad, maar is nu een stijf, kil, koud en modernistisch blad voor dezelfde jankende babyboomvrouwtjes die ook de katernen van Hart & Ziel (”jezelf ontdekken in vier stappen”, “zo kom je de overgang door”, “relaties, wij vrouwen kunnen het niet meer”, “wandelen in de duinen met Wim de Jong”, “deel uw opvliegers op het Volkskrant-weblog (registratie en censuur aanwezig)”) uitpluizen. Dat Het Parool dankzij Barbara van Beukering nu hetzelfde succes ten deel dreigt te vallen als destijds het Volkskrant Magazine zal Broertjes niet lekker zitten.

Koning Wibaut
Maar Broertjes is Koning Wibaut, en alles wat Broertjes zegt is gewoon zo. Zijn concurrenten hebben het bij het verkeerde eind, want tabloids “zijn niet journalistiek genoeg. Je kunt je voorpagina niet die urgentie meegeven die ik wil.” Inderdaad, stel je voor dat je niet je hele voorpagina kunt vullen met scoops over “martelen” of een advertentie van Harry de Winter (als ik wat ik over de Volkskrant schrijf had geschreven over Het Parool in ‘40-’45 was ik allang afgeserveerd). Stel je voor dat een knallende scoop als “Hyves heeft 5 miljoen leden” op de voorpagina van zo’n te klein tabloid verschijnt. Daar moet je, journalistiek als je bent, niet aan denken.

Over urgentie kunnen we trouwens maar het beste zwijgen. Als op zaterdagavond het internet volloopt met verhalen, achtergronden, feiten, foto’s, films en ooggetuigenverslagen van de oorlog in Georgië kun je dat, heel urgent, op z’n vroegst op maandagochtend in de Volkskrant lezen. Inclusief één hele foto gelardeerd met het ANP-nieuws van eergisteren. Leuke hobby: op de plee dagen oude content van Spitsnieuws.nl en EnDanDit.nl op print lezen, terwijl je die lekkere maandagochtenddrol eruit zit te stampen. Wel netjes daarna je handen wassen want dat geeft gemeen vies af, zo’n Volkskrantje.

Het moet dus een grap zijn van Broertjes, deze laffe, megalomane en conservatieve aanval op kranten die zich wél proberen aan te passen aan een tijd die in sneltreinvaart het medialandschap omploegt. Want als het geen grap is, is Broertjes een hele kleine man, nog zuurder dan een Zomergasten-recensie van Gijs Zandbergen en laat hij precies zien waarom hij, net als Folkert Jensma destijds, op had moeten stappen toen de tijd daarvoor rijp was. Wat dat betreft kan het in plaats van een grap ook het gereutel van een in doodsnood verkerende dinosauriër zijn. Een geriatrische mastodont die nog elke dag met tranen in zijn ogen vanuit zijn werkkamer in het Init-gebouw (clubhuis van PCM-graaimajoren en winstverdampers) naar de nu leegstaande grijze kolossen aan de Wibaut-straat staart. Een blik op de skeletten van zijn verleden. Een lopend lijk, hard op weg te fossiliseren, niet in staat de waarheid onder ogen te zien.

Nog even rochelen en reutelen Broertjes, over tien jaar trekt de laatste geborneerde Volkskrant lezende, kakfiets.nl fietsende grachtengordelbabyboomer de stekker er wel uit. En doet dan meteen het licht uit op de Volkskrant-redactie.

Deze column verscheen ook op het weblog van Bert Brussen.

Bert Brussen

Bert Brussen (1975) is freelance journalist. Hij is tevens oprichter en hoofdredateur van DeJaap.nl.

Alle artikelen van Bert Brussen op De Nieuwe Reporter.

  • Richard

    Jammer. Jammer dat ook deze, ooit pretentievolle, website steeds verder afdaalt met ongefundeerde en op persoon gespeelde schoolkrantproza, niet gehinderd door enige werkelijk er toe doende kennis van zaken. Laat staan de gave duidelijk en helder een poging te etaleren een zo objectief en kundige mogelijk onderbouwde analyse af te leveren. Nogmaals, jammer.

  • Een kundige onderbouwde analyse? We zijn hier de Volkskrant niet…

  • Theo van Stegeren

    @Richard Ik moet je helaas gelijk geven. Harde kritiek is bij ons te allen tijde mogelijk maar dit stuk ontbeert qua diepgang en woordkeus het niveau dat we met De Nieuwe Reporter nastreven.

  • Paul Schram

    Nou, ik heb gelachen :S

  • Pascal Verhallen

    Misschien hoeft niet ieder artikel dat verschijnt op De Nieuwe Reporter ook analytisch onderbouwd te zijn. Het kan de lezer ook op een andere manier aan het denken zetten, mits goed uitgewerkt.

    Wat mij betreft kan een zwartgallige weerspiegeling van de werkelijkheid ook een geschikte manier zijn om ons aan het denken te zetten. Een(verondesteld) gebrek aan analyse kan de lezer wat mij betreft juist aansporen om een eigen analyse uit te voeren. In je hoofd. Zelf heb ik bijvoorbeeld smakelijk gelachen om verschillende delen in het bovenstaande artikel maar ben tevens gaan nadenken over de achterliggende gedachte ervan! Een artikel als dit moet best kunnen op z’n tijd!

  • Hugo Arlman

    “geeft hij incidentele lezingen over humor in de journalistiek, webloggen en creatief schrijven.” Dat heeft Bert in ieder geval allemaal op internet geleerd.

  • Bas

    Volgens mij is dit gewoon een column. En die mogen uitdagend en beledigend zijn. Of ongefundeerd opgesteld, zoals ook Jan Mulder dat goed kan.

  • Patrick van den Hurk

    Eens Geen Stijl, altijd geen stijl… Wat een goedkoop stukje prutproza. En nee, ik ben geen archetypische Volkskrant-lezer of -adept. In tegendeel. Ik weet alleen wel dat het met veel ‘humoristische’ adjectieven en woordspelinkjes neersabelen van iets of iemand wat mij betreft de meest luie vorm van schrijven is. Van de Nieuwe Reporter verwacht ik echt meer niveau.

  • Micha Kat

    Bert,

    dat je PB nog zo serieus neemt dat je een heel artikel aan hem wijdt valt me dan toch weer wat tegen…
    Het zou voor journlaistieke ondezoekers een aardige mssie zijn eens te ondezoeken welke grote nieuwsprimeurs de VK onder PB heeft gebracht. Volgens mij NUL KOMMA ZERO.
    Wel komen direct in gedachten de fameuze ‘martelprimeur’, een opzichtige en doorzichtige poging tot het beinvleoden van de verkiezingsuitslag pro-PvdA en de ‘Prins Bernhard-journalsitik’ waarbij PB likkebaardend elke lettergreep optekende van een bewezen corrupte nazi. Ook gnoemd dient natuurlijk te worden te belangwekkende scoop ‘Ottolien Lels’ waarmee hij Mabel Wisse Smit trachte te ‘redden’ uit de klauwen van Klaas Bruinsma.
    Een ongekende verrader dus van het journalistiek metier, de PB.
    Overigens is de zaak Ottolien Lels zeker een forse scriptie waard. het is de meest grove vorm van journalsitiek bedrog ooit door een nderlands medium, in dit geval dus de Volkskrant onder PB, uitgevoerd.

    zie ondermer http://www.klokkenluideronline.nl/artikel/18/leuren-met-ottolien-lels.html

    Ik ben wat uitgebreid van stof mede ook omdat ik emails krijg van studenten journalsitiek die mijn opmekingen op deze sit zo belangrijk vinden dat ze er in hun scripties aandacht aan besteden en naar mijn mening vragen over journalistike kwesties, ik mag journalistiek talent gaarg veder helpen in deze wereld).

  • Marnix Kreyns

    Als we deze eruptie van “humor in de journalistiek” even laten voor wat zij is, dan zouden we het kunnen hebben over het door Broertjes begeerde Berliner-formaat voor De Volkskrant versus het door hem verfoeide tabloidformaat, waarop nu onder meer Trouw, AD en Het Parool verschijnen.

    Volgens Broertjes is tabloid “niet journalistiek genoeg. Je kunt je voorpagina niet die urgentie meegeven die ik wil.”

    Naar mijn mening is echter niet het formaat van een pagina doorslaggevend voor die “urgentie”, maar zijn dat de inhoud en de vormgeving. Je kunt een uiterst journalistieke voorpagina op tabloid maken, net zo zeer als je een pagina broadsheet van nul journalistieke waarde kunt produceren. Dat je met Berliner wel zou kunnen wat met tabloid niet mogelijk zou zijn, vind ik dus een bijzondere opvatting.

    Maar stel dat Broertjes het bij het rechte eind heeft. Dan zijn er vervolgens nog wel een paar vragen te beantwoorden. Zoals:
    – Zit de lezer er op te wachten?
    – Hoe handig is het voor adverteerders, wanneer je als enige in Nederland een krant op een afwijkend formaat maakt?
    – En – last but not least – hoe krijg je het bedrijfseconomisch voor elkaar om binnen een concern voor één titel te investeren in perscapaciteit op Berlinerformaat?

  • Stan

    Als het (Berliner)formaat de reddende innovatie is, waarom dan wachten tot 2010?

  • Kris

    Die laatste vraag van de hr. Kreyns is in de roos

    de teneur van Berts giftige stukje kan ik bevestigen..
    ‘PB’ omringt zich niet echt met jonge frisse geesten. De VK-‘scoop’ over Hyves is hier hoofdschuddend ontvangen; dat artikel geeft exact aan waar de schoen wringt bij de VK: de oubollige krant sluit niet helemaal aan bij de tijdgeest van 2008. Eufemistisch uitgedrukt.. Analyseer een weekje de onderwerpkeuzes op de voorpagina en je weet genoeg.
    Dat het Magazine in korte tijd onleesbaar is geworden zegt meer over de redactie dan over de vertrokken chef

  • Tja. Ik heb Pieter Broertjes als journalist en ook als hoofdredacteur nooit erg hoog gehad. En ik vind Hart&Ziel ook niet het toppunt van journalistiek. Maar in het door Brussen zo genadeloos over de hekel gehaald interview zegt Broertjes een aantal dingen die gemakshalve even verzwegen worden, bijvoorbeeld zijn zinnige opmerkingen over de relatie van de krant met het internet. En voor de rest ben ik het met veel van de reageerders eens: nou nou, Brussen, het kan ook wel wat minder.

    Wat ik vooral wil opmerken: voor een serieuze website als De Nieuwe Reporter is het stuk van Brussen volstrekt beneden enige maat.

  • Bijna een jaar geleden schreef Bert Brussen dit stukje en sindsdien zijn we heel wat wijzer geworden. Wij weten bijvoorbeeld dat de Volkskrant al lang niet meer aan de Wibautstraat wordt gemaakt, en dat nog nooit iemand een zure haring in krantenpapier heeft verpakt. Voor de rest is het de bekende type scheldpartij, voortgekomen uit de bekende machteloze GeenStijlwoede, die Bert zo vertederend maakt, maar voorlopig nog nergens op slaat. Ik zou hem alsnog willen adviseren: hou je bij je core business, de bestrijding van de godsdienst.

    O, en nog even dit: ik ben bejaard, lees de Vk online en heb ’s morgens heel vroeg de papieren nrc.next in de bus. Mag ik dan voorwaardelijk nog mee doen?

  • Tim

    Het is 2010, en de oplage van de Volkskrant stijgt. Over welke bizarre grappen had je het ook alweer?