Fortis: journalisten gedroegen zich keurig

Roddel en achterklap leidden de afgelopen weken en maanden tot een wereldwijde crisis in de financiële wereld. Fortis zegt slachtoffer te zijn geworden van een stroom aan geruchten, verspreid door speculanten. De koersen kelderden historisch. Resultaat: de Belgische bank is nu voor 49 procent in handen van de staat. Ook de Belgische marktleider Dexia is voor een deel genationaliseerd en nog vele andere financiële instellingen in de rest van de wereld.

Welke rol hebben journalisten gespeeld bij de spectaculaire koersval van Fortis? Hebben wij ons laten verleiden tot het rondbazuinen van geruchten? “Nee”, zegt woordvoerder Diederik Heinink van Fortis. “Het verhaal is natuurlijk wel opgepakt. Maar dat Fortis daadwerkelijk met een nieuwe aandelenuitgifte zou komen, heb ik nergens gelezen. En wij scannen de media continu.”

Vooral het interne mediacircuit op de beursvloer is ‘gevaarlijk’, zegt Heinink. E-mails en faxen gaan er razendsnel rond. Daar wordt de beurskoers bepaald. Ook Fortis heeft handelaren op de vloer. Zij onderschepten de geruchten snel en ontkenden ze pertinent. Zo ook één van de hardnekkigste roddels van vorige week: Fortis zou een grote som geld lenen van Rabobank. Maar het kwaad op de beurs was al geschied.

‘Aandeel Fortis in vrije val na geruchten.’ ‘Geruchten brengen Fortis verder in problemen.’ De media stonden er bol van. Op dat moment kan een bank ontkennen, maar heel veel zin heeft het niet: de negatieve spiraal is ingezet. Toch is Fortis volgens Heinink niet ontevreden: “In een enkel geval is het nieuws op een bepaalde manier opgeschreven dat je denkt, klopt dat wel helemaal? Dan plegen wij een belletje. Het is vrij complexe materie die niet altijd honderd procent goed wordt opgevat.” De Fortis-woordvoerder wil geen namen noemen. “Over het algemeen was de verslaggeving prima. De journalisten hebben zich keurig gedragen.”

Toezichthouder AFM (Autoriteit Financiële Markten) onderzoekt momenteel of er strafbare feiten zijn gepleegd. “Wij kunnen maatregelen nemen tegen diegenen die geruchten hebben verspreid en eventueel een boete opleggen”, zegt AFM-woordvoerder Imre de Roo. Dat geldt ook voor de media. “Jullie zijn een bron van informatie. Stel dát de media geruchten verspreiden, dan gelden voor jullie dezelfde regels.”

Fortis zegt te weten wie er achter de geruchten zit, maar houdt de informatie graag nog even geheim. Een officiële klacht is nog niet ingediend. De media gaan – wat Fortis betreft – in ieder geval vrijuit.

Sophie van Leeuwen en Pieter-Bas van Wiechen

Sophie van Leeuwen en Pieter-Bas van Wiechen zijn correspondent in Brussel en bloggen op www.levenoppluto.nl

Alle artikelen van Sophie van Leeuwen en Pieter-Bas van Wiechen op De Nieuwe Reporter.

  • Pingback: Fortis: journalisten gedragen zich keurig at Leven op Pluto()

  • Fortis: journalisten gedroegen zich keurig

    Mooi zo. Ik zou zeggen, de commerciele massamedia, want daar gaat het over, gedroegen zich zelfs meer dan keurig.
    Mag ik zo vrij zijn een voorbeeld te geven.

    Gisteren schreef de henk-jan meeus, correspondent van de nrc in de vs:

    ‘Is Amerika nog regeerbaar? Die vraag dringt zich op na de schok van maandag. Zelfs een dreigende ineenstorting van de wereldeconomie kon Congresleden niet van hun voorliefde voor principiële zuiverheid en ouderwetse partijpolitiek afbrengen. 135 conservatieve Republikeinen en 95 progressieve Democraten stemden tegen – het noodfonds voor de financiële sector was afgekeurd.’

    Met andere woorden: het feit dat de Amerikaanse volksvertegenwoordigers niet akkoord gingen met het verstrekken van een blanco cheque aan een failliet financieel systeem, leidt tot de klemmende vraag of de parlementaire democratie in de VS nog wel levensvatbaar is. Sterker nog, dit is nu kennelijk relevante informatie geworden: ”’De gekken zijn aan de macht”, schreef gisteren de meestal lichtvoetige politieke chroniqueur van The Washington Post, Dana Milbank… “Wat wij maandag hebben gezien is werkelijk angstaanjagend”, zegt Ron Brownstein, een belangrijke stem in het debat over de politieke cultuur van Washington. „Dit laat zien hoe groot het bederf van ons politiek systeem is. Niet alleen Wall Street is in verval, ook ons politieke stelsel vertoont tekenen van ontbinding.”’

    Toe maar, en dat allemaal omdat Amerikaanse volksvertegenwoordigers hun democratisch recht gebruikten en erop tegen waren dat de belastingbetaler de speculanten financieel zouden redden via het plan van president Bush en zijn minister van Financien, die overigens zelf uit deze failliete bankwereld afkomstig is. En dit ongehoord democratische besluit leidt tot de rtechtvaardiging van de conlusie dat de amerikaanse parlementaire democratie ‘tekenen [vertoont] van ontbinding.’

    Welnu de Volkskrant onthult vanochtend: ‘Fortis hield fonds buiten de balans
    Van onze verslaggevers Robert Giebels, Xander van Uffelen

    gepubliceerd op 02 oktober 2008 01:00, bijgewerkt op 2 oktober 2008 08:34

    AMSTERDAM – Bank-verzekeraar Fortis blijkt bij de overname van ABN Amro een investeringsfonds van 18 miljard euro buiten zijn balans en jaarverslag te hebben gehouden. Minister Wouter Bos van Financiën zei dinsdag in de Kamer dat hij wil weten of hij wel volledig zicht had op de balans van Fortis, toen hij in het najaar van 2007 akkoord ging met de overname.
    Het investeringsfonds, het op de Kanaaleilanden gevestigde Scaldis, werd vlak na de overname in een kwartaalbericht voor het eerst genoemd. Dat was eind 2007, toen diverse banken moesten erkennen dat zij bezittingen buiten hun balansen hadden geplaatst. Sinds de boekhoudfraude bij het Amerikaanse energiebedrijf Enron, dat op deze wijze grote risico’s uit het zicht hield, is dat impopulair.
    Ook in het geval van Fortis konden beleggers niet zien welke risico’s de bank liep met het in 1999 opgerichte fonds. Analisten van SNS en Bank De Groof denken dat Fortis als gevolg van de kredietcrisis op Scaldis een verlies van 500 miljoen euro moet nemen.
    Minister Bos zei dinsdag: ‘Er is rond de balans van Fortis een aantal zaken aan het licht gekomen waarvan we nu zeggen: als we dat geweten hadden, dan was de besluitvorming wellicht anders uitgevallen.’ Fortis, De Nederlandsche Bank (DNB) noch het ministerie van Financiën geeft commentaar.
    DNB verleende in het najaar van 2007 toestemming voor de overname en moest zich daarbij verlaten op het jaarverslag van 2006 waarin Scaldis niet staat.
    Klanten van Fortis legden onderpand in en leenden er een veelvoud mee (18 miljard). Met dat geleende geld beleggen die klanten. Maar de waarde van hun onderpand is door de kredietcrisis hoogst onzeker geworden.’

    Zie: http://www.volkskrant.nl/binnenland/article1073267.ece/Fortis_hield_fonds_buiten_de_balans

    De Volkskrant verbindt daaraan de opmerkelijke vraag: ‘Zat Fortis fout, of de toezichthouder?’ Als onafhankelijk journalist zou ik zeggen dat dit een absurde vraag is, aangezien het niet of/of is maar en/en. Als ik bij een vreemde thuis de boel leegroof, dan is niet de vraag of ik fout zat of de politie, nietwaar? Maar goed, wat ik zeggen wil is het volgende: waar vertoont het ‘politieke stelsel tekenen van ontbinding’? In Nederland, waar de politici blind 4 miljard gaven aan een bank die relevante informatie over speculatie verzweeg, of in de VS? Waar zijn ‘de gekken aan de macht’? In de VS of in Nederland waar zowel linkse als rechtse politici zonder onderzoek onmiddellijk akkoord gingen met het verstrekken van 4 miljard aan belastinggeld aan een bank die in strijd met de regels informatie achterhield en waarvan het aandeel de dag daarop nog eens bijna eenkwart in waarde daalde, ondanks al dat belastinggeld?

    het is bekend waarom het ‘investeringsfonds’ dat meedoet aan de windhandel juist op de ‘Kanaaleilanden’ zit? inderdaad, daar betalen ze nauwelijks belasting en is er geen echte democratische controle, net zomin als er op Cyprus, de Caraibische eilanden en in Zwitserland geen democratische controle bestaat op het geld van de rijken. En bekend is ook waarom er een ‘toezichthouder’ is op banken? die is nodig omdat er onverantwoordelijk met miljarden wordt gespeculeerd.

    Kort samengevat, de slijpsteen voor de geest vond het relevant om Amerikanen op te voeren die de lezers vertellen dat het parlementair democratisch bestel in de VS ‘tekenen van ‘ontbinding’ vertoont en ‘de gekken aan de macht’ zijn omdat de volksvertegenwoordigers geen blanco cheque wilden verstrekken, terwijl in Nederland de politici, die keurig in de pas lopen kennelijk geen ‘gekken’ zijn en het systeem hier kennelijk geen ‘tekenen van ontbinding’ vertoont.

    Dit is de omgekeerde wereld. inderdaad fortis kan blij zijn met dit soort journalisten.

  • Sonja

    Slippendragers!

  • micha kat

    Nimmer zo’n stompzinnig stuk onder ogen gehad als deze bijdrage van Sophie en Pieter-Bas. Het verraadt een totaal ZIEKE opvatting van journalistiek om de vraag centraal te stellen of Fortis al dan niet ‘tevreden’ zou zijn over de rol van de media. NOG ZIEKER wordt het om vervolgens het feit dat Fortis tevreden is als ‘nieuws’ te bestempelen en tot kop te maken.
    HITLER: JOURNALISTEN GEDROEGEN ZICH KEURIG.
    Does this make the point?
    Intussen vragen we ons steeds meer af waar ze bij deze site mee bezig zijn.

  • stompzinnig ook omdat we er nu dus van uit moeten gaan dat met minder roddel en achterklap deze financiele crisis niet had plaatsgevonden.

  • nog meer stompzinnigheid

    Wat hebben Nederlandse correspondenten in de VS toch tegen de parlementaire democratie? Op de voorpagina van de Volkskrant schrijft Philippe Remarque vanuit Washington vandaag een ‘analyse’ onder de paniekerige kop: ‘President Bush is alle gezag kwijt. Amerikaanse noodplan. Het machtsvacuum in de VS bemoeilijkt een uitweg uit de financiele crisis.’
    Machtsvacuum? Sinds wanneer is er sprake van een machtsvacuum wanneer volksvertegenwoordigers ‘meer oog voor de woede van de kiezer’ hebben? Democratie betekent nu juist dat de wil van de bevolking gerespecteerd wordt. Nietwaar? De volksvertegenwoordigers zitten er niet om hun eigen zakken of die van de bankiers te spekken, maar om de wil van het volk in politieke besluiten om te zetten. Sinds wanneer betekent dit een ‘machtsvacuum’?
    Alleen mensen die in een totalitaire macht van 1 president geloven, denken dat er sprake is van een ‘machtsvacuum’, zodra een plannetje van de baas niet onmiddellijk geaccepteerd wordt. Daarentegen zeg ik als onafhankelijk journalist dat dit nu juist het teken is van een volwassen democratie! Meer dan 530 Congresleden vertegenwoordigen 300 miljoen Amerikanen, en al hun belangen spelen op de achtergrond mee. Het is een proces van checks and balances, dat doorgaans ontaardt in gesjoemel in achterkamertjes en het steunen van de belangen van de rijken. In Nederland heet dat het poldermodel, maar dat heeft natuurlijk niets met een ware democratie van doen. In verband met de op handen zijnde verkiezingen moeten democratisch gekozen politici nu enkele weken naar de wil van het volk luisteren om herkozen te kunnen worden. Even democratie dus. En dat is nu in de ogen van de journalisten als Remarque en Tom-Jan Meeus een ‘machtsvacuum’ waarbij ‘gekken aan de macht’ zijn en dat is 1 van de ‘tekenen van ontbinding.’

    Wie zijn hier nu gekken?

  • Beste meneer Kat,

    U heeft duidelijk niet begrepen waar dit stuk over gaat. De vraag was of de journalistiek wilde geruchten van zichzelf verrijkende beursspeculanten klakkeloos heeft gekopieerd. Op die manier kun je pas goedkoop nieuws maken. Wij waren nieuwsgierig legden de vraag simpelweg voor aan Fortis, puur uit journalistieke interesse.

    Bovendien: kent u het Derde Rijk associatiespel? U schijnt er nogal goed in te zijn.

  • lia

    Wat een onnozel stuk van twee Brusselse correspondenten. Om hen even te herhalen:

    “Roddel en achterklap leidden de afgelopen weken en maanden tot een wereldwijde crisis in de financiële wereld. Fortis zegt slachtoffer te zijn geworden van een stroom aan geruchten, verspreid door speculanten. (…)Welke rol hebben journalisten gespeeld bij de spectaculaire koersval van Fortis? Hebben wij ons laten verleiden tot het rondbazuinen van geruchten?”

    Ik zou zeggen, zoek eens uit wie er achter die geruchten zit, maar vooral OF het werkelijk om geruchten ging of dat het Fortis goed uitkomt dat er geruchten zouden zijn verspreid. Ga aan het werk jongens, in plaats van dergelijke stukjes te schrijven, want hier is niemand bij gebaat. Behalve misschien de opleidingen, zij stuk kunnen dit gebruiken om de studenten tot kritisch nadenken aan te zetten!

  • micha kat

    @spohie en pieter-bas

    als jullie niet eens in staat zijn duidelijk in jullie stuk naar voren te brengen wat jullie willen zeggen, lijkt het me voor iedereen het beste als jullie een ander vak kiezen, want voor de journalistiek zijn jullie niet geschikt.
    What about bankier? Bij Fortis bijvoorbeeld? Want daar lijken jullie wel alles van te weten: ‘roddel en achterklap leidden afgelopen weken en maanden tot een wereldwijde crisis in de financiele wereld’ en ‘wilde geruchten van zichzelf verrijkende (DIE IS GOED!!!) beursspeculanten’. Bovendien kennen jullie woordvoerder van Fortis Diederik Heinink al, de enige bron die in jullie opvoeren samen met iemand van de AFM. Als het maar geen echte journalist is! Ik voorspel jullie een gouden carriere bij Fortis, maar please, schrijf geen stukken meer….

  • ik citeer: ‘Wij waren nieuwsgierig legden de vraag simpelweg voor aan Fortis, puur uit journalistieke interesse.’

    de vraag is waarom jullie nu juist daarin waren geinteresseerd en dit relevanter vonden dan bijvoorbeeld een serieuze analyse van de financiele crisis? waarom een betrekkelijk irrelevante non-issue als issue genomen? waarom de aandacht afleiden van de ware vraagstukken?

  • Theo Dersjant

    Ach, ach… Wat een treurige reacties toch!

    Even ter toelichting. Al dagen deed in de Nederlandse pers het bericht de ronde dat er gemanipuleerd werd met de beurskoers van Fortis. Welaan, dan zou je toch als weldenkend mens willen weten of Fortis daarbij ook de beschuldigende vinger naar de (Nederlandse) media wijst. En in het bijzonder naar welke media dan. Dat was de reden waarom Fortis is gebeld. Immers: als de pers zich schuldig had gemaakt aan het (mede) verspreiden van informatie die een beurskoers beïnvloedde, zou zo’n medium een miljardenverlies (mede) op het geweten hebben. Dan zou een rechtsgang (van Fortis) voor de hand hebben gelegen. We hebben het dan niet over ‘klein bier’.

    Als Fortis dan meldt dat er geen klachten zijn over journalisten en dat het manipuleren naar alle waarschijnlijkheid op de beursvloer plaatshad, kun je als journalist twee dingen doen.
    1. Je kunt denken: alleen slecht nieuws is nieuws. Dit is geen slecht nieuws en dus gooi ik het weg.
    2. Dit mag best geweten zijn.

    En Stan: De Nieuwe Reporter is geen weblog voor financiele zaken. Wij beperken ons tot de media. En in 99,9 procent van de verhalen die ik in de pers zie kan ik ook wel een groter probleem bedenken waar de journalist ook nog achteraan had gekund.

    Tegen Lia: ga zelf ook ook eens aan het werk!

  • wat is dit voor een merkwaardige reactie theo.wat bedoel je eigenlijk? dat de achtergronden van de kredietcrisis niet geanalyseerd hoeven te worden door de commerciele massamedia? dan kom je nu goed aan je trekken. de enige analysten die ik nu hoor, zie en lees zijn de ‘deskundigen’ die de crisis niet hebben zien aankomen. het heeft veel weg van de nederlandse parlementaire journalistiek die het fenomeen fortuyn niet zag aankomen. ik verwacht nu dat journalisten serieus onderzoek gaan doen, maar daar zijn de meesten in nederland inderdaad te lui voor, zoals onlangs op deze site werd geconstateerd. jouw reactie is er ook een van lethargie. dersjant, ga aan de slag en probeer niet een serieuze discussie af te breken. daar is deze site niet voor.

  • Lia

    Beste Theo, ik merk dat ik wat moeite met je reactie heb. Het straalt niet echt een welkomstgevoel uit. Maar mogelijk ligt dit aan mijn referentiekader en de daaruit voortvloeiende interpretatie. Volgende keer bovendien eerst maar hoor en wederhoor toepassen. Want wie zegt jou dat ik niet aan het werk ben. Overigens mankeert het daar meer journalisten annex docenten aan hoor. Ik heb er zelfs nog zeer scherp één in herinnering die riep dat-ie ‘het invullen maar niet afleren kon.’ Heb ik kennelijk toch iets van die man overgenomen: Ervaring kleurt beeld. En het is niet makkelijk om trauma’s veroorzaakt door ongehoorde stommiteiten te boven te komen. Thanks anyhow. Doch ik heb geen enkele behoefte om mijzelf te bewijzen. Ik doe het voor de staat van de journalistiek en daarmee de mensheid. Want het is exact zoals Jaap van Ginneken elders op DNR schrijft in niet helemaal maar ongeveer deze bewoordingen: Journalistiek maakt hypes en kleurt de geschiedenis. Overigens zijn mijn ervaringen gekleurd door Windesheim en veel minder door Fontys. Ik hoop dus dat je je niet persoonlijk aangevallen voelt. Tabee, make it work boy, ik vind DNR nog steeds een goed initiatief. Lia

  • Theo Dersjant

    @Stan: Goed lezen valt nog niet mee, blijkt uit je reactie.
    @Lia: ik ben niemands ‘boy’!

  • theo dersjant, in plaats van kwalificaties uit te delen zou je op een vraag moeten ingaan. ik stel de vraag nogmaals. wat bedoel je precies? en geef er nu gewoon antwoord op, het wordt je keurig gevraagd.

  • Lia

    Ik ook niet Theo. Maar ik vind prettig samenleven in een samenleving waarin ruimte is voor iedereen wel belangrijk. Wat niet wegneemt dat je niet kritisch kunt zijn. Er zijn alleen nog veel mensen, waaronder journalisten, waarmee ik niet direct jou bedoel want ik ken je niet, die zich kennelijk snel persoonlijk geraakt voelen. Daar is niets mee mis, integendeel, het toont vermoedelijk betrokkenheid, maar het is wel handig te weten hoe dat te communiceren. Krijg je ineens hele andere journalistiek door. En dààr had ik nou zo graag meer over willen leren. Maar ja, als je docenten nog bezig zijn met “invloed” en met het “ik doe we vaak wat dommer voor dan ik ben” en dus macht, en de betrouwbaarheid vervolgens niet in het geding komen mag, dan is dat kennelijk erg veel gevraagd. Was schade ist, om het maar even in de taal te zeggen van de groepen met wie ik momenteel vooral WERK. Anyway, no hard feelings hoor, en nu weer over naar Fortis. Mvrgrt.

  • Even ter aanvulling. Speciaal voor Theo Dersjant, die het geloof ik niet helemaal door heeft wat prioriteiten in de journalistiek zijn:

    “A year into the financial crisis, few dreamed that the situation would spiral down, so far, so fast.” (NYT, 15 September 2008)

    Al die jaren beseften de politici, de bankiers en de journalisten niet dat de handel in lucht ooit eens zou ontploffen. Hoe zou dat toch komen. Let u ook even op de voorganger van Bos, Wim Kok, die nu commissaris is bij de ING. Even voor het geheugen, In 2004 berichtte RTL: ‘Oud-premier Wim Kok vindt dat de beloning van de top van ING geen voorbeeld is van exhibitionistische zelfverrijking.’ Dit was de argumentatie van de sociaal-democraat: ‘Beloning achtergebleven. Uit onderzoek is volgens Kok gebleken dat de top van ING is achtergebleven bij andere bedrijven. ,,Het breekt je vroeg of laat op als je dat niet recht trekt.”’ Juist ja, dat merkt de belastingbetaler nu pas echt goed, nu de bankwereld failliet is. Collega’s, intervieuw die man eens. Moet kunnen.

    Een reactie graag Theo. Je wilt een discussie platform bieden. Ga je gang.

  • Theo Dersjant

    Beste Stan,

    Ik ben gelukkig een geduldig mens. Daarom nog maar een keer. De Nieuwe Reporter houdt zich bezig met journalistiek en media. En niet met de haute finance. In dat kader meldden wij in onze rubriek ‘Aanraders’ onlangs nog dat Amerikaanse dagbladen de achterliggende jaren volop hebben gewaarschuwd voor het gevaar van een financiële meltdown ten gevolge van risicovolle leningen. Ik heb de afgelopen jaren van Stan van Houcke geen artikelen gelezen die de wereld voorhielden wat er te gebeuren stond.
    Maar als ik je goed belees mag je van jou alleen ergens over berichten als alle registers opengaan. Welaan, daar is soms tijd voor en soms (vaker) niet. Overigens sluit ik niet uit dat we nog eens ingaan op de vraag of de financiële journalistiek in dit geval jarenlang vuil in de ogen had. Maar misschien wil je zelf een voorzet schrijven?

  • allereerst dit: theo,

    deze website wordt gefinancierd door de belastingbetaler, is dus publiek domein, dus in godsnaam matig je toon en probeer niet mensen die reageren te beledigen, zoals je met lia deed. ik ken jou als journalist niet. jij kent mij als journalist kennelijk ook niet. als jij mijn weblog had gelezen dan had je ontdekt dat ik al meer dan twee jaar geleden onder de rubriek: ‘het neoliberale geloof’ gewaarschuwd heb voor de financiele crisis die nu plaatsvindt. die berichten kwamen uit de alternatieve pers, niet de commerciele massamedia. check voordat je iets beweert, anders is een discussie niet mogelijk.

    het is een grove vertekening van de werkelijkheid om te beweren dat ik citeer: ‘Roddel en achterklap leidden de afgelopen weken en maanden tot een wereldwijde crisis in de financiële wereld.’ Wanneer banken 50 keer meer uitgeven dan ze bezitten dan ontploftn die zeepbel onvermijdelijk. dat weet ieder mens, behalve kennelijk politici, bankiers en een deel van de journalisten. wat betreft jouw bewering dat ‘Amerikaanse dagbladen de achterliggende jaren volop hebben gewaarschuwd voor het gevaar van een financiële meltdown ten gevolge van risicovolle leningen.’ ook dat is een vertekening van de werkelijkheid, zoals blijkt uit dit citaat: “A year into the financial crisis, few dreamed that the situation would spiral down, so far, so fast.” (NYT, 15 September2008.).”

    nogmaals theo, matig je toon, probeer enigszins beleefd te zijn.

  • Theo Dersjant

    Beste Stan,

    Laten we d’r een punt aan breien. Ik kwam in het geweer omdat een aantal mensen (ja, jij ook), het nodig vonden het woord ‘stompzinnig’ te gebruiken voor wat volgens mij een doodnormale journalistieke vraag was. Nu eindig je de discussie met het voorstel enigszins beleefd te zijn. Komen we toch nog bij elkaar!

  • beste theo

    van mij mag jij er een punt aan breien. voor mij blijft de vraag evenwel waarom deze site de onzinnige stelling accepteert dat ‘Roddel en achterklap leidden de afgelopen weken en maanden tot een wereldwijde crisis in de financiële wereld.’ die vraag beantwoord je niet. such is life.

  • micha kat

    Laat ik het dan maar zeggen:
    theo en die andere theo en al die ‘nieuwe reporters’ die op deze site schrijven en in het colofonn staat eten allemaal in meer of mindere mate uit de staatsruif. Daarom zijn ze wat in de journalistieke wetenschap noemen ‘gelijkgeschakeld’. Ze zingen allemaal dezelfde liedjes (het wilhelmus en de internationale) en van werkelijk debat is dus geen sprake. Steeds wordt weer gekozen voor de macht en het gezag, zo ook in dit Fortis-stuk waarin de oorzaak van de onthutsende ineenstorting van de bank buiten de bank zelf wordt gelegd.
    Daarbij slaat dit stuk ook hierom de plank volledig mis: er wordt alleen gekeken naar de rol van de mainstream-media terwijl in het Fortis-drama nu juist weblogs een cruciale rol hebben gespeeld.
    Drie voorbeelden:
    http://925.nl/archief/2008/10/03/gefeliciteerd-u-bent-eigenaar-van-fortis-en-abn-amro
    http://www.klokkenluideronline.nl/artikel/1093/funeral-for-fortis-miljoenen-voor-verwilst.html
    http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2008/09/redden_wat_er_te_redden_valt_b.html
    Dergelijke weblogs zijn inmiddels veel belangrijker en ook VELE MALEN INVLOEDRIJKER dan NRC Handelsblad en De Standaard. Laat ik het maar gewoon zeggen: het is de stelselmatige onderwaardering van internet waardoor deze site zichzelf keer op keer belachelijk maakt!

  • deze is ook bijzonder leuk wat consensus-journalistiek betreft, lakieien journalistiek dus:

    ‘Wellink: heel Fortis is gezond
    Fortis is nog steeds een financieel sterk concern, vindt president Wellink van De Nederlandsche Bank. Hij reageerde in Buitenhof op de uitspraak vrijdag van minister Bos dat het gezonde deel van Fortis door de nationalisatie gevrijwaard is gebleven van besmetting. Wellink maakte de leiding van Fortis wel ernstige verwijten: er is verkeerd gecommuniceerd, en voor de overname van ABN Amro is veel te veel betaald.’

    Zie: http://www.nos.nl/nos/artikelen/2008/10/art000001C926DE9C03ABDC.html

    Elk uur laat het NOS-Journaal dit bericht horen zodat het diep doordringt in de psyche van de Nederlandse burger.

    Allereest: ‘heel Fortis is gezond,’ vandaar ook dat er meer dan 20 miljard aan overheidsgeld in Fortis is gestort, waarbij 4 miljard onmiddellijk ‘verdampte’ omdat de grote zakenklanten onmiddellijk hun geld terugtrokken nadat de Nederlandse regering met die 4 miljard overheidssteun duidelijk had gemaakt dat de bank doodziek was en failliet. Maar nu kan de bankdirecteur rondbazuinen dat ‘heel Fortis gezond is’. Dat heet journalistiek a la Buitenhof. Ik kijk nooit naar het programma omdat na twee keer kijken het me duidelijk werd dat het journalistieke niveau zo laag is dat ernaar kijken absolute tijdverspilling is. Wat had de heer Wellink nog meer te vertellen? Zet u schrap: dat Fortis ‘veel te veel’ heeft betaald voor de ABN/Amro. Maar dit is geen nieuws. Elke zot die tot 10 kan tellen weet dit. Fortis kocht de bank voor 24 miljard en kon het niet eens voor 10 miljard kwijt, dus Buitenhof-collega’s: 24-10=14 miljard verlies. Denken jullie dat jullie publiek niet tot tien kan tellen? Zo nee, waarom zetten jullie deze opmerking in het persbericht dat jullie trots de wereld instuurden?

    Als onafhankelijk journalist had ik de heer Wellink het vuur aan de schenen gelegd. Ik had hem als toezichthouder van de handel in lucht, waarbij banken 50 keer meer geld uitlenen dan ze bezitten, gevraagd waarom hij niet eerder alarm had geslagen over dit onverantwoord gedrag. Al meer dan twee jaar wijzen echte deskundigen op de onvermijdelijke ontploffing van deze luchtbel. Met andere woorden: wordt het niet hoog tijd voor de heer Wellink om op te stappen? Zoveel aantoonbare onkunde moet immers niet beloond worden. Maar nee hoor, afgaande op het persbericht, bleef Buitenhof keurig binnen de grenzen van de consensus. En ook deze journalisten blijven zitten, want allemaal verdienen ze aan deze zwendel.

  • lia

    Stan, ik denk dat je gelijk hebt. Het is tijd voor een revolutie.

  • micha kat

    @stan
    zat net effe nav van jouw posting de site van Buitenhof te bekijken.

    http://www.vpro.nl/programma/buitenhof/

    Die aankondiging van Wellink! Er staat: “Hij MAAKTE OVERUREN deze week en ZAT BIJ ALLE ONDERHANDELINGEN afgelopen week om Fortis te redden”. Volgens Buitenhof kunnen de standbeelden van Wellink vast worden besteld om te worden opgesteld op alle pleinen des lands: DE REDDER VAN FORTIS. HIJ MAAKTE OVERUREN EN ZAT BIJ ALLE ONDERHANDELINGEN. Ik zie complete schoolklassen al bloemen leggen! Dit is lakeien-journalistiek zoals we dat uit de geschiedenis kennen in het Romeinse Rijk waar keizers ‘hofchroniqeurs’ aanstelden die ervoor moesten zorgen dat de keizer in kwestie op een positieve manier in de geschiednenisboekjes terecht kwam. En dan die laffe en valse claim aan het eind van het persbericht:

    Gedurende het fusieproces voorkwam Wellink dat ABN Amro volledig deel werd van Fortis, omdat de voorwaarden voor een veilige integratie van ABN Amro in Fortis er nooit zijn geweest.

    Dit is toch een giller? Noud stond dus wel toe dat Fortis ABN Amro overnam, maar ‘voorwaarden voor een veilige integratie’ zijn er NOOIT GEWEEST! Deze man is minimaal rijp voor een gekkenhuis of drie.

    En wie was er -ja, ik zit lekker op de praatstoel- naast Noud ook gast in Buitenhof? Neelie!!! Daarvan kunnen we toch we zonder aarzeling zeggen dat het een crimineel is. Ik weet nog dat zelfs NRC en De Volkskrant toen ze in de EC zou komen op het punt hebben gestaan haar af te slachten wegens criminele banden met Paarlberg en dat hele TCR en TCA-gedoe maar op het moment supreme toch niet hebben durven doorbijten. Landsbelang, he?

    Buitenhof, zo moeten we constateren, is een soort ‘witwas-programma’ geworden waarin falende en corrupte bestuurders en politici een podium wordt geboden zich vrij te pleiten met behulp van de door dezelfde staat gefinancierde interviewers. “Ik heb uit betrouwbare bron vernomen dat u overuren heeft gemaakt, meneer Wellink. Klopt dat?”

  • Deze is ook om te smullen:
    ‘Een schitterend voorbeeld van lakeien-journalistiek is het volgende bericht in De Volkskrant:

    ‘Bos glorieert in ‘week van Wouter’
    ACHTERGROND, Van onze verslaggeefster Sheila Sitalsing
    gepubliceerd op 06 oktober 2008 02:45, bijgewerkt op 6 oktober 2008 07:50

    DEN HAAG – Donderdagavond tegen negenen permitteert hij zich een grapje in de Tweede Kamer, met ‘een mededeling over de actualiteit’: ‘Het grootaandeelhouderschap van Fortis brengt nieuwe verplichtingen met zich mee. Een daarvan is dat ik de Kamer moet mededelen dat wij als shirtsponsor van Feyenoord gewonnen hebben in Zweden en dat Feyenoord de tweede ronde van de UEFA Cup heeft gehaald.’ Volgen gelach en felicitaties.
    Wouter Bos (45), minister van Financiën en leider van de PvdA, is dan net aan het eind gekomen van een twee dagen durend marathondebat over zijn Miljoenennota. Hij is dan nog, namens de Nederlandse bevolking, voor 49 procent eigenaar van een stukje Fortis – iets wat hem veel krediet oplevert.’

    Zie: http://www.volkskrant.nl/economie/article1074523.ece/
    Bos_glorieert_in_week_van_Wouter

    ‘Bos glorieert in “week van Wouter.” Volgens de Volkskrant dan. Bos glorieert omdat hij voor meer dan 20 miljard euro, waarvan 4 miljard al is ‘verdampt’ een failliete bank heeft opgekocht door op de failliete kapitaalmarkt meer dan 20 miljard euro te lenen tegen een inmiddels gigantisch hoge rente. Op die manier houdt de sociaal-democraat Bos het moderne kapitalisme met zijn handel in lucht overeind en de macht van het kapitalisme dat de afgelopen halve eeuw ertoe heeft geleid dat de kloof tussen arm en rijk wereldwijd is verdubbeld, met alle gruwelijke gevolgen van dien.

    De Volkskrant beweert ook het volgende: ‘Wouter Bos (45), minister van Financiën en leider van de PvdA, is dan net aan het eind gekomen van een twee dagen durend marathondebat over zijn Miljoenennota. Hij is dan nog, namens de Nederlandse bevolking, voor 49 procent eigenaar van een stukje Fortis – iets wat hem veel krediet oplevert.’ De Volkskrant vermeldt niet dat de vier miljard die Bos namens de belstingbetaler betaalde in minder dan 3 dagen was verdampt omdat de grote clienten in 1 zwieper al hun geld van Fortis haalden en Bos vervolgens zich ‘gedwongen’ voelde om het Nederlandse deel van Fortis volledig op te kopen, anders was de bank ontploft. Dit is informatie die niet in de officieel goedgekeurde journalistieke consensus past. De lezer mag maar 1 kant van de zaak weten.

    Deze bijzin, deze kwalificatie: ‘iets dat hem veel krediet oplevert’ Van wie kreeg hij veel krediet? Van de falende bankierswereld natuurlijk, die veel krediet van minister Bos kreeg. Dat spreekt voor zich. Als men gokkers een zak geld geeft dan zijn die natuurlijk blij met degene die hen dat kapitaal heeft gegeven. En natuurlijk zijn de politici blij, want die zijn bang dat de windhandel volledig in elkaar stort en zij een nieuw systeem moeten verzinnen. Ze begrijpen dit systeem al niet, laat staan dat ze de verbeeldingskracht bezitten om een rechtvaardiger systeem te bedenken. Uiteindelijk betaald de burger de rente en de mogelijke nieuwe verliezen. Maar heeft u een kans gehad om uw mening te geven? Is er een publiek onderzoek geweest daarover met serieuze vragen? Nee. Hoe weet de Volkskrant dan dat Bos veel krediet heeft? Welnu, de Volkskrant beweert dat gewoon en iedereen die deze bewering niet tegenspreekt, gaat er mee akkoord. Dat is de achterliggende gedachte. Bovendien telt u niet mee. In een parlementaire democratie is het een betrekkelijk kleine elite die elkaar de bal toespeelt. Maar zo is het altijd al geweest, alleen wordt dit systeem nu als democratie verkocht aan al die lui die te onnozel zijn om te beseffen wat er werkelijk gebeurt. En de rol van de commerciele massamedia daarbij is de status quo in stand te houden.

    De Britse geleerde Ralph Milliband schreef in De staat in de kapitalistische maatschappij: ‘Kan een overheidsinstantie het niveau van lonen, prijzen en winsten bepalen? Kan het, belangrijker nog, het niveau en de richting van investeringen vaststellen? Kan een regeringsinstantie grondstoffen distribueren of bedrijfsvestigingen controleren? Kan zij op een of andere wijze volledige werkgelegenheid of een economisch groeipercentage garanderen?’ Milliband toont aan dat de regering in een parlementaire democratie dit alles niet kan. Het enige dat de volksvertegenwoordiging kan doen is de eisen van de financiele macht te gehoorzamen. En dat is precies wat er nu gebeurt.

    En de rol van de vrije pers? Die is simpel. De rol van lakei. Het toejuichen van de andere lakeien, in dit geval minister Bos. En dat schrijft de pers: ‘Bos glorieert.’
    There must be some way out of here
    Said the joker to the thief
    There’s too much confusion
    I can’t get no relief
    Businessmen drink my wine
    Plowmen dig my earth
    None of them know along the line
    What any of this is worth
    Zo ongeveer.

  • Nog even dit voor mijn jonge Belgische collega’s, die zich vergallopeerden:

    Al in de jaren twintig van de vorige eeuw schreef de befaamde Amerikaanse columnist Walter Lippmann dat journalisten als ‘gespecialiseerde klasse’ de taak hebben om de ‘gemeenschappelijke belangen… die voor het overgrote deel de publieke opinie ontgaan’ zo te presenteren dat ze door de massa aanvaard werden, waarbij natuurlijk de ‘gemeenschappelijke belangen’ vooral de rijken dienden. Met andere woorden: de media moesten de visie van de machtigen propageren. De toonaangevende Lippmann, een fervent adept van de imperialistische presidenten Theodore Roosevelt en Woodrow Wilson, was uiterst sceptisch over de mogelijkheid van een ware democratie in een complexe moderne samenleving. Het gewone volk kon zijn eigen belangen niet zomaar gaan formuleren, want dan zou het een chaos worden. ‘Het publiek moet zijn plaats weten,’ zodat ‘verantwoordelijke mensen… niet gestoord door het gestamp en het gebrul van een verbijsterde kudde’ hun beleid kunnen bepalen. De enige ‘functie’ in een democratische samenleving van ‘onwetende en bemoeizuchtige buitenstaanders’ was die van ‘geïnteresseerde toeschouwers.’ Zij mochten tijdens verkiezingen hun stem geven aan – door coöptatie gekozen – beleidsbepalers en verder niets. Om dit proces mogelijk te maken moest de pers worden gebruikt. Zij was verantwoordelijk voor ‘het fabriceren van consensus… een zelfbewuste vaardigheid en standaard instrument van een regeringen die namens het volk besturen.’ Keer op keer onderstreepte Lippmann het belang dat journalisten de juiste ‘reflexen’ ontwikkelden en voldoende ‘geconditioneerd’ zouden worden waardoor ‘de aandacht van de media natuurlijk voor een belangrijk deel gestuurd’ kon worden ‘door de politieke machten.’ Hij besefte de propagandistische waarde van een gecontroleerde pers, die er diep van doordrongen is dat ze ‘moet… kiezen.’ Als lid van Wilson’s Commissie voor Publieke Informatie, speciaal in het leven geroepen om de oorlogspropaganda te coördineren, was hij erin geslaagd de sentimenten zo te bespelen dat de Amerikaanse bevolking deelname aan de Eerste Wereldoorlog uiteindelijk accepteerde. Maar niet alleen Lippmann, die onder president Wilson als assistent van de minister van Oorlog diende, was zo negatief over de wenselijkheid van een echte democratie. Het was de heersende opvatting in brede kringen van de Amerikaanse elite. Zo verklaarde Robert Lansing, minister van Buitenlandse Zaken onder president Wilson, dat de grote massa van de bevolking ‘onwetend en geestelijk onvolwaardig’ was en dus via de pers in de juiste richting gemanipuleerd moest worden. En ook Reinholdt Niebuhr, hoogleraar Praktische Theologie uit New York, de ‘officiële theoloog van het establishment,’ waarschuwde voor ‘de domheid van de gemiddelde mens… het proletariaat,’ die niet de rede volgde maar het geloof en daarom door de media gevoed moest worden met ‘emotioneel krachtige oversimplificaties,’ die dienden om de ‘noodzakelijke illusie,’ in stand te houden. De illusie dat de VS een echte democratie was, waarbij iedere burger in alle vrijheid de politieke koers van zijn land bepaalt. Volgens deze vooraanstaande adviseur van degenen die ‘de verantwoordelijkheden van de macht onder ogen zien,’ moest dit een ‘noodzakelijke illusie’ blijven, wilde tenminste de economische en politieke elite ongestoord haar werk kunnen doen, wat in de praktijk neerkwam op het uitbuiten en onderdrukken van het ‘proletariaat’ dat wereldwijd ‘onwetend en geestelijk onvolwaardig’ was. Het volk moest door de media gedisciplineerd worden en gedirigeerd, anders zou de Westerse beschaving ten onder gaan, zo vreesde Niebuhr. Het resultaat van deze strategie is niet uitgebleven, want ondanks of beter nog dankzij de overvloed aan massamedia is de constatering van de Britse auteur John Berger correct dat ‘er grote delen van de… arbeiders en middenklasse bestaan die zich niet helder kunnen uitdrukken als gevolg van de grootscheepse culturele deprivatie. De middelen om datgene wat ze weten te vertalen in gedachten is hen ontnomen… Ze bezitten geen voorbeelden die ze kunnen volgen, waarbij woorden ervaringen duidelijk maken.’ Een avondje televisie kijken en men weet wat Berger bedoeld. ‘Wat kan er, uitgezonderd halve waarheden, grove simplificaties of onbenulligheden, overgebracht worden aan dat halfgeletterde massale gehoor, dat… overal de voorstelling mag bijwonen?’ zo schreef de hoogleraar George Steiner, die aan Yale en Oxford doceerde. Op zijn beurt noemt de auteur Milan Kundera journalisten ‘termieten van de reductie,’ die ‘over de hele wereld dezelfde simplificaties en clichés uit[strooien], waarvan mag worden verwacht dat ze door de meerderheid zullen worden aanvaard, door allen, door de hele mensheid.’ Iedereen die deze consensus verbreekt, iedereen die weigert de rol van propagandist te spelen, vormt per definitie een bedreiging en moet dan ook met alle wapens bestreden worden.’
    Het was de voormalige hoofdredacteur van Trouw, Frits van Exter die het zo fraai verwoordde toen hij tegenover Extra, een tijdschrift dat de media kritisch volgde, onder de kop: ‘De conditionering van de kudde’ het volgende verklaarde: ‘Lezers horen wantrouwend te zijn tegenover de media … De aandacht van de media [wordt] natuurlijk voor een belangrijk deel gestuurd … door de politieke machten … Dat geldt voor de nationale politiek, maar natuurlijk ook voor de internationale politiek … Het heeft voor een deel te maken met de vluchtigheid van het medium. Deels ook volgen de media elkaar, sommige zijn dominanter, en andere lijden aan kuddegedrag … Als je volgend bent, dan betekent dat als een autoriteit, of iemand die gekozen is om een bepaald gezag uit te oefenen, zegt “ik vind dit een belangrijk onderwerp, daar gaan we nou es wat aan doen,” dat je dat ook bekijkt. De dingen waar hij (sic) het niet over heeft, die volg je dus minder… het werkt voor een deel reflexmatig. Reflexen zijn het, je bent daar geconditioneerd in.’
    Zie: http://stanvanhoucke.blogspot.com/search?q=lippmann

    Onthoudt dit wanneer de commerciele massamedia berichten over de kredietcrisis. Onze wakkere journalisten worden gedreven door ‘reflexen’ en natuurlijk ook hun eigen portemonnaie.

  • micha kat

    Heb je ‘Atlas Shrugged’ van Ayn Rand gelezen? Daarom wordt tot in detail voorspeld wat er nu gebeurd, het boek is uit 1958 of zo. Het lugubere is dat naarmate de crisis om zich heen grijpt en iedereen wanhopiger wordt en meer in paniek raakt, het ‘gezag’ van mensen als Bos en Balkenende alleen maar toeneemt, juist vanwege die paniek die zo groot wordt dat men zelfs bereid is een blinde olifant te volgen op weg naar de afgrond, ALS ER MAAR IEMAND IS DIE DE WEG WIJST, wie dat is en waar die weg heen gaat doet er niet meer toe! Dat zie je precies in de VS waar een voormalig zakenbankier met een eigen vermogen van $500 mio nu $700.000.000.000 mag weggeven aan zijn vrinden op Wall Street ‘om het Amerikaanse volk te redden van een wisse ondergang’. Come on, dit hadden de tien beste scenarioschrijvers van Hollywood nooit bij elkaar kunnen bedenken!
    Kijk, en zo’n Volkskrant is er dan alleen maar om de mensen het gevoel te geven dat ze goed bezig zijn als ze die blinde olifant volgen. ‘Bos glorieert’. ‘Week van Wouter’: dit soort kretologieen zie je alleen in tijden van diepe crisis, omdat het wanhopige volk alleen nog met dergelijke monstruositeiten een beetje op de been kan worden gehouden. We are so fucking doomed!!

  • Iemand stuurde me net deze informatie:

    Sheila Sitalsing, chef Economie bij de Volkskrant, is niet de minste, want zij studeerde voor ‘Young Leader’ bij The American Council on Germany: Zie foto: ‘Study Group members Jeanine Jerkovic (American), Sheila Sitalsing (Dutch), and Friederike Stützle-Dahns (German)’The program fosters leadership qualities in participants by stimulating dialogue on current political, economic, and social issues across national boundaries. It also forges a new network of future leaders.Een “private, nonprofit, organization” met in het bestuur Henry Kissinger en de voormalige militair Brent Scowcroft, National Security Advisor van Gerald R. Ford en George H.W. Bush, voorzitter van het Forum for International Policy en de uitvinder van de term ‘New World Order’. http://extra.volkskrant.nl/opinie/artikel/show/id/883/

    Mevrouw Sitalsing, als populistische spreekbuis voor multinationals, maakt zich wel eens boos:”De lijst maatschappelijke problemen die Den Haag over de heg gooit bij de werkgevers, wordt langer en langer. Hou daar eens mee op! … De lijst – niet alleen Shell en Unilever, maar ook de bakker en de ijsboer – is lang en groeiende. Van files tot herintredende moeders, van kutmarokkaantjes tot het repareren van het beroerde onderwijs via vakopleidingen: het bedrijfsleven wordt overal voor ingeschakeld. … Het jongste plan, van de GroenLinksfractie in de Tweede Kamer, om jonge vaders twee weken doorbetaald babyverlof te geven, spant de kroon.”“Een geliberaliseerd Nederland, internationaal gericht en met weinig sociale voorzieningen is in 2040 aanmerkelijk rijker dan in Nederland dat sociale voorzieningen hoog in het vaandel draagt en de verdere overdracht van soevereiniteit aan Europa of multilaterale instellingen beperkt houdt,” schreef Sitalsing in 2004 de Volkskrant, dus lijkt het mij wel duidelijk dat mevrouw het neoliberale geloof promoot (en dus niet de titel journalist mag gebruiken).’

    That explains it all. Al in de jaren twintig van de vorige eeuw schreef de befaamde Amerikaanse columnist Walter Lippmann dat journalisten als ‘gespecialiseerde klasse’ de taak hebben om de ‘gemeenschappelijke belangen… die voor het overgrote deel de publieke opinie ontgaan’ zo te presenteren dat ze door de massa aanvaard werden, waarbij natuurlijk de ‘gemeenschappelijke belangen’ vooral de rijken dienden. Met andere woorden: de media moesten de visie van de machtigen propageren. De toonaangevende Lippmann, een fervent adept van de imperialistische presidenten Theodore Roosevelt en Woodrow Wilson, was uiterst sceptisch over de mogelijkheid van een ware democratie in een complexe moderne samenleving. Het gewone volk kon zijn eigen belangen niet zomaar gaan formuleren, want dan zou het een chaos worden. ‘Het publiek moet zijn plaats weten,’ zodat ‘verantwoordelijke mensen… niet gestoord door het gestamp en het gebrul van een verbijsterde kudde’ hun beleid kunnen bepalen. De enige ‘functie’ in een democratische samenleving van ‘onwetende en bemoeizuchtige buitenstaanders’ was die van ‘geïnteresseerde toeschouwers.’

  • en micha, bedankt voor de tip. ook dit nog even:

    ‘Via soaps en gespreksprogramma’s wordt de ideologie van de markteconomie soepel overgebracht. Dit verzin ik hier niet ter plaatse, maar is een feit dat al in de eerste helft van de vorige eeuw wetenschappelijk uitgewerkt werd door Edward Bernays, een neef van Sigmund Freud en de ‘grondlegger van de public relations,’ wiens handboek als de bijbel van de pr-industrie werd gezien. Bernays stelde het volgende: ‘”If we understand the mechanism and motives of the group mind, is it not possible to control and regiment the masses according to our will without their knowing about it? The recent practice of propaganda has proved that it is possible, at least up to a certain point and within certain limits.” (Propaganda, 2005 ed., p. 71.) He called this scientific technique of opinion-molding the “engineering of consent.”‘

    In de ogen van Bernays en de Amerikaanse elite, voor wie hij werkte, zou de democratie in chaos eindigen als mensen niet constant en via alle beschikbare kanalen verteld werd wat belangrijk is en wat niet, hoe ze zich moeten gedragen en hoe niet, wat de normen en waarden van een kapitalistische samenleving zijn en wat niet. Het spreekt voor zich dat daarmee de belangen van allereerst en vooral de economische en politieke elite worden gediend. Bernays was ervan overtuigd dat de rijken zich moesten concentreren op ‘regimenting the public mind every bit as much as an army regiments the bodies of its soldiers.’ De Amerikaanse hoogleraar Noam Chomsky schreef over hem: ‘Bernays was drawing from his experience in Woodrow Wilson’s state propaganda agency, the Committee on Public Information. “It was, of course, the astounding success of propaganda during the war that opened the eyes of the intelligent few in all departments of life to the possibilities of regimenting the public mind,” he wrote. His goal was to adapt these experiences to the need of the “intelligent minorities,” primarily business leaders, whose task is “The conscious and intelligent manipulation of the organized habits and opinions of the masses.” Such “engineering of consent” is the very “essence of the democratic process,” Bernays wrote shortly before he was honoured for his contributions by the American Psychological Association in 1949. The importance of “controlling the public mind” has been recognized with increasing clarity as popular struggles succeeded in extending the modalities of democracy, thus giving rise to what liberal elites call “the crisis of democracy” as when normally passive and apathetic populations become organized and seek to enter the political arena to pursue their interests and demands, threatening stability and order. As Bernays explained the problem, with “universal suffrage and universal schooling,… at last even the bourgeoisie stood in fear of the common people. For the masses promised to become king,” a tendency fortunately reversed – so it has been hoped – as new methods “to mold the mind of the masses” were devised and implemented.’ Een dergelijke ‘engineering of consent´ was volgens Bernays juist de ´essence of the democratic process.´

    Daarbij was ´controlling the public mind´ van eminent belang voor de rijken en machtigen om het volk in het gareel te houden en in de juiste richting te laten marcheren. Het belang van propaganda begreep ook Sam Zemurray, die uitgestrekte bananenplantages bezat in Midden Amerika. Eerder al had hij een staatsgreep in Honduras gefinancierd om de president ten val te brengen, aangezien die erop had gestaan dat de rijken belasting betaalden over hun grondbezit en zich ook nog eens de Hondurese wet zouden houden. Begin jaren vijftig van de vorige eeuw werd Bernays door Zemurray ingehuurd om de democratische regering van Guatemala ten val te brengen omdat die van plan was grote stukken ongebruikt land van het concern van Zemurray, United Fruit, te confisqueren om het onder de arme boeren te herverdelen. Bernays adviseerde zijn client om ogenblikkelijk een mediahetze te starten. ‘I have the feeling that Guatemala might respond to pitiless publicity in this country,’ zo verklaarde hij later trots. Onder andere via een perscampagne werd de democratische regering afgeschilderd als communistisch. Tegelijkertijd werden prominente Congresleden bewerkt en tenslotte viel de regering dankzij een CIA-complot. Het gevolg was dat er een meedogeloze drie decennia durende oorlog burgeroorlog ontstond waarbij tenminste 200.000 doden vielen. 93 procent werd vermoord door het leger, de doodseskaders en andere door de VS opgeleide gangsters, aldus een officieel overheidsrapport. Het toont aan hoe dodelijk propaganda kan zijn. Maar daarvoor moet eerst de vijand goed in beeld zijn gebracht door leugens en vertekening van de werkelijkeid. Er moet natuurlijk een bedreigende vijand zijn, en iemand moet hem aanwijzen, anders lukt de propaganda niet.’

    ‘Engineering of consent´ volgens Bernays juist de ´essence of the democratic process.´ Of te wel: ´controlling the public mind’. Vergeet de naam niet: Sheila Sitalsing van de Volkskrant.

  • Sonja

    Kijk, daar heb je weer zo’n broodschrijver van het neoliberale geloof: Bos glorieert in “week van Wouter”. Jawel, Wouter Bos “glorieert”, zo weet de chef Economie van de Volkskrant het domme gepeupel te informeren. Sheila Sitalsing is niet de minste, want zij studeerde voor ‘Young Leader’ bij The American Council on Germany (zie foto).
    The program fosters leadership qualities in participants by stimulating dialogue on current political, economic, and social issues across national boundaries. It also forges a new network of future leaders.
    Een “private, nonprofit, organization” met in het bestuur Henry Kissinger en de voormalige militair Brent Scowcroft, o.a. National Security Advisor van Gerald R. Ford en George H.W. Bush, voorzitter van het Forum for International Policy en de uitvinder van de term ‘New World Order’.

    Mevrouw Sitalsing, als populistische spreekbuis voor multinationals, maakt zich wel eens boos:
    “De lijst maatschappelijke problemen die Den Haag over de heg gooit bij de werkgevers, wordt langer en langer. Hou daar eens mee op! … De lijst – niet alleen Shell en Unilever, maar ook de bakker en de ijsboer – is lang en groeiende. Van files tot herintredende moeders, van kutmarokkaantjes tot het repareren van het beroerde onderwijs via vakopleidingen: het bedrijfsleven wordt overal voor ingeschakeld. … Het jongste plan, van de GroenLinksfractie in de Tweede Kamer, om jonge vaders twee weken doorbetaald babyverlof te geven, spant de kroon.”

    “Een geliberaliseerd Nederland, internationaal gericht en met weinig sociale voorzieningen is in 2040 aanmerkelijk rijker dan in Nederland dat sociale voorzieningen hoog in het vaandel draagt en de verdere overdracht van soevereiniteit aan Europa of multilaterale instellingen beperkt houdt,” schreef Sitalsing in 2004 de Volkskrant, en lijkt het mij wel duidelijk dat mevrouw het neoliberale geloof promoot – en dus niet de titel journalist mag gebruiken.

  • Sonja

    Ah, dubbel! Dat was ik dus.

  • Sonja

    “Tegen Lia: ga zelf ook ook eens aan het werk!”

    Teleurstellende reactie van toch zo’n geleerde heer als Theo Dersjant, jawel ‘de gespecialiseerde klasse’, die (zelf wel) enorm hard werkt om aan het domme gepeupel uitgelegd te krijgen waarom bankiers en hun handlangers in de windhandel zo hard werken voor het ‘nationale belang’ en ‘wanneer Fortis valt, valt Nederland’ en dergelijke suggesties, waar de media bol van staan.

    Meestal worden op internetforums dergelijke oneliners gegeven – ‘ga toch werken’ – door nogal gemankeerde types aan de rechts-populistische kant om aan te geven dat iemand werkeloos (dus lui, ‘slinks’ ‘kraker’ etc.) is, een ‘handophouder, een ‘soepsidieslurper’ en als het even kan een ‘moslimknuffelaar’. Daarom verbaast het mij dat zo’n intelligente meneer als Theo Dersjant het nodig vindt om zich van dit soort retoriek te bedienen om een reageerder zodoende ‘verdacht’ te maken.

    In dit log lees ik van Fortis-woordvoerder Heinink:
    Toch is Fortis volgens Heinink niet ontevreden: “In een enkel geval is het nieuws op een bepaalde manier opgeschreven dat je denkt, klopt dat wel helemaal? Dan plegen wij een belletje. Het is vrij complexe materie die niet altijd honderd procent goed wordt opgevat.”

    Geleerde meneren als Theo Dersjant, die nota bene journalisten opleidt, had dit meteen moeten herkennen als propaganda. Bernays (Propaganda, 1928) zou voor hem toch gesneden koek moeten zijn: “De bewuste en intelligente manipulatie van de gewoonten en denkbeelden van de massa is een belangrijk onderdeel van een democratische samenleving. (…) De intelligente minderheid moet continu en systematisch gebruik maken van propaganda.”

    Als het om verantwoordelijkheid gaat, moet er onderscheid moet worden gemaakt tussen twee politieke groepen, aldus Lippmann. Ten eerste is er de verantwoordelijkheid van de gespecialiseerde klasse, de ‘insiders’, de ‘verantwoordelijke mensen’, zij die toegang hebben tot informatie en beschikken over inzichten. In het ideale geval hebben zij een speciale opleiding gevolgd voor een openbare functie, en zich de richtlijnen voor het oplossen van maatschappelijke problemen eigen gemaakt; “Voor zover deze richtlijnen nauwkeurig en objectief bepaald kunnen worden, wordt politieke besluitvorming feitelijk in verband gebracht met de belangen van mensen.” De “mensen met een openbare functie” moeten verder “het voortouw nemen in de opinievorming” en zorgen dat er “een deugdelijke publieke opinie tot stand komt. (…) Zij sturen, zij beheren, zij regelen” en moeten worden beschermd tegen “onwetende en bemoeizuchtige buitenstaanders”, te weten de gewone bevolking, die niet in staat is “de essentie van de problemen te bevatten.” De voor het regeren noodzakelijke richtlijnen zijn het bevredigen van materiële en culturele noden, en niet het “zelfzuchtig eigenbelang dat op toevallige wijze de aandacht opeist van de mensen.” Wanneer ze zich eenmaal de richtlijnen voor politieke besluitvorming hebben eigen gemaakt, zal de gespecialiseerde klasse, afgeschermd van openbare bemoeizucht, het algemene belang dienen – middels een web van mystificaties gesponnen door sociale wetenschappers en politiek-analisten en dat ook wel het ‘nationale belang’ wordt genoemd. (Noam Chomsk, Deterring Democracy)

    U begrijpt welk beroep er valt onder ‘de gespecialiseerde klasse’. “Het is vrij complexe materie die niet altijd honderd procent goed wordt opgevat.” echoot De Nieuwe Reporter braaf. Ik weet genoeg.

    “Want de eerbied voor het recht op waarheid van het publiek blijft de eerste plicht van de journalist” schreef Theo Dersjant ooit. En daarna ” Maar dat wist u inmiddels al”, zodat de lezer moet begrijpen dat wanneer hij had gedacht dat hij dat helemaal nog niet wist, dat hij zich vergist.

    Voor het geval u weer met een ‘kwinkslag’ gaat komen meneer Dersjant, als bijvoorbeeld ‘ga toch koken’: ik ben ondernemer en werk dus waarschijnlijk harder dan u, ik betaal netjes mijn huur en ontvang geen subsidie.

  • micha kat

    Alarmerend hoor, dat American clubje van Sheila…. doet me denken aan het German Marshall Memorial Fellowship van haar oud-collega Ewout Nysingh…

    http://www.klokkenluideronline.nl/artikel/388/commerciele-adviseur-aan-de-knoppen-van-martelverhaal.html

    We zijn wat op het spoor, Stan!

    In between zitten ze ook bij NRC niet stil, tsja, die kunnen natuurlijk niet achterblijven:

    http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2008/10/obama_onder_vuur_door_margriet.html

    Het wordt al leuker en leuker in de ‘kwaliteitsjournalistiek!’

  • lia

    Sonja, gelukkig zegt zijn reactie meer over Theo dan over mij
    !-)

  • Theo Dersjant

    Ik citeer Lia op 2 oktober: “Ga aan het werk jongens …”
    En als er dan als antwoord komt: “Ga zelf aan het werk!”, is het land te klein?
    Kom, kom, niet van die lange tenen!
    If you can’t stand the heat ….

  • Lia

    Doch ik baseerde mijn mening op het stuk, bij jou kwam het ergens anders vandaan. En nu geen afleidingsmanouvres meer vent, maar gewoon weer over naar Fortis.

  • Sonja

    Theo, Lia heeft geconstateerd dat jullie je werk niet doen. Heb jij geconstateerd dat Lia haar werk niet doet? Ik vind dat Lia in ieder geval hier haar werk goed doet. Maar ja, if you can’t stand the heat, hè Theo..

    En over lange tenen gesproken meneer Dersjant. Hoeveel reacties moet ik hier geven om van u persoonlijk een verzoek tot “matiging” te ontvangen?

  • Voor een echte analyse van het stelsel zij men verwezen naar (o.a.) de volgende tekst:

    http://yelamdenu.blogsome.com/gld/de-hervorming-van-het-monetaire-stelsel/

    De rest is slechts de oppervlakte.
    http://yelamdenu.blogsome.com/gld/
    Zie ook de paper Fractional Reserve Banking as Economic Parasitism, van Vladimir Nuri. En bekijk The Money Masters (google video heeft ‘m).

  • Dat Fortis zegt slachtoffer te zijn van geruchten is natuurlijk een beetje zielig. Ze hebben het zelf verknalt. Als ze nou eens hand in eigen boezem staken…

  • micha kat

    Bankverzekeraar ING praat dit weekeinde met de Nederlandse overheid over een kapitaalinjectie met een geschatte waarde van ten hoogste 9 miljard euro. Dat meldde de Britse krant The Sunday Times zondag.

    ING Groep maakt mogelijk volgende week al gebruik van een kapitaalinjectie van de Nederlandse overheid of van andere financieringsbronnen om de financiële crisis te bestrijden. Dat meldde The Wall Street Journal zaterdag op zijn website op basis van ingewijden

    Allemaal dit weekeind. SO FAR voor de Nederlandse media.