De kabelkrant lijkt op zijn retour. Het aantal kabelkrantaanbieders liep tussen 2000 en 2004 terug van 160 naar 85, zo laat de persmediamonitor zien. In januari 2003 werd zelfs de koepelorganisatie voor de teksttelevisie, de Nederlandse Kabelkrant Pers (NKP), opgeheven. Kabelkranteigenaren en hoofdredacteuren beweren vooral dat hun teksttelevisie nog immer populair is. De praktijk laat zien dat zij steeds vaker de eerste stappen zetten richting het internet. Hoe een nieuw medium in een kwart eeuw een ‘oud-nieuw-medium’ werd. Dat minder te vrezen heeft van het internet dan van digitale televisie.
Hoewel er bij de meeste kabelkranten al niet meer wordt gemeten hoe het is gesteld met de kijkcijfers zijn ze er bij Kabelkatern9 van overtuigd dat er nog volop wordt gekeken naar de teksttelevisie. De kabelkrant heeft een betrekkelijk klein uitzendgebied, Gilze-Rijen en Dongen, hetgeen volgens mede-eigenaar René Bakelaar bijdraagt aan het vermeende succes. Doordat de Dongense teksttelevisie zich beperkt tot het lokale nieuws weet zij zich volgens Bakelaar te binden aan een flinke groep kijkers. Geen regionaal, laat staan landelijk of internationaal nieuws bij het Brabantse nieuwsmedium. Bakelaar: “Wij berichten bij wijze van spreken over de brandweer die de kat van de buurvrouw uit de boom moest halen”.
Recente kijkcijfers zijn er niet, slechts cijfers uit een roemrijk verleden. “Een aantal jaren geleden hadden we nog een dagbereik van zo’n 36 procent en een weekbereik van zo’n 58 procent”, meldt Bakelaar. De huidige populariteit meet hij af aan de reacties die hij krijgt van de mensen op straat of het aantal kijkers dat meedoet aan de dagelijkse prijsvraag waarbij een taart wordt weggegeven. De lokale verenigingen die nog volop fotomateriaal insturen zijn volgens Bakelaar eveneens een graadmeter dat de teksttelevisie in de regio Dongen, Gilze-Rijen nog steeds populair is.
Internet
Bakelaar lijkt met zijn Kabelkatern9 een van de weinigen die nog steeds de ‘ouderwetse’ kabelkrant runt, bestaande uit lappen tekst met foto’s. Andere kabelkranteigenaren verbreden hun horizon steeds meer richting internet of bewegende beelden naast de teksten. Zo ook Flakkee Nieuws. Volgens Arjan Huizer, eigenaar van de Zuid-Hollandse lokale kabelkrant is dat ook een must. “Met alleen tekstberichten en een fotootje red je het niet meer, dan kun je net zo goed stoppen”, meent Huizer. Flakkee Nieuws bestaat daarom nog maar voor de helft uit de ouderwetse kabelkrant en de andere helft is inmiddels voor nieuwsitems via bewegend beeld op televisie en internet.
Identificeren
Ook de kabelkrant in Weesp is te bekijken op het web. Sinds 1999 zenden zij hun kabelkrantuitzending uit op internet. Volgens hoofdredacteur André Verheul willen veel mensen uiteindelijk toch liever ‘klikken’. De volgende stap is de introductie van bewegend beeld op zijn website. Toch blijft de kabelkrant op televisie volgens hem populair. “In minder dan een kwartier heb je een rondje Weesp gedaan.” Ook hij zegt uit de reacties van de Weespers te merken dat er nog veel naar de kabelkrant op tv wordt gekeken. Het ‘succes’ van zijn teksttelevisie is volgens Verheul gelegen in het feit dat Weesp net niet te groot is waardoor de kijkers zich kunnen identificeren met de mensen en de omgeving die zij voorbij zien komen op de kabelkrant. Aan de andere kant is het ook niet te klein waardoor de kabelkrantredactie dagelijks nieuws kan brengen, vertelt de hoofdredacteur. De grootte van een gemeente kan volgens hem bepalend zijn voor het al dan niet slagen van teksttelevisie. Zelf was Verheul in het verleden betrokken bij het opzetten van een kabelkrant in Almere. Volgens hem mislukte dit project omdat de Almeerders niet betrokken waren bij de stad in zijn geheel. De verschillen tussen de diverse stadsdelen waren volgens Verheul te groot, waardoor er geen saamhorigheid was en er geen overeenstemming ontstond over het te brengen nieuws.
Vulmiddel
Dat de kabelkrant in steden minder leeft blijkt ook uit de Amsterdamse situatie. De teksttelevisie in de hoofdstad is inmiddels gemarginaliseerd. Volgens Benjamin Fixler, verantwoordelijk voor de reclame-en acquisitie bij de Amsterdamse lokale televisiezender Salto, is de kabelkrant vooral een middel om de leegte tussen de programma’s op te vullen. Volgens hem zou de kabelkrant best wat minder op de buis mogen zijn. “Je mist toch het tv-idee met de kabelkrant, echt flitsend is het natuurlijk niet.” Fixler denkt wel dat er een vast kijkerspubliek is voor de teksttelevisie, hoewel er in de programmering nog wel eens wordt geschoven waardoor de tekst niet altijd op hetzelfde tijdstip wordt uitgezonden. De Amsterdamse zender heeft, evenals andere grote steden, vooral het internet, de lokale radio en de lokale televisie als nieuwsmedia, waarbij de kabelkrant slechts lijkt te dienen als ‘vulmiddel’.
Quitte
“Als je een dikke auto wilt rijden moet je niet bij een kabelkrant gaan werken”, laat Bakelaar van Kabelkatern9 weten. Financieel kan hij het hoofd boven water houden, maar het is volgens de kabelkranteigenaar ‘net aan’. Meestal spelen ze ‘quitte’, mede dankzij de reclameverkoop die volgens Bakelaar redelijk loopt. “Adverteerders krijgen nog steeds voldoende respons op hun advertenties.” Een groot deel van de opbrengsten gaat naar de medewerkers. Omwille van de kwaliteit kiest Bakelaar er namelijk voor om niet met vrijwilligers te werken, waardoor zijn onkosten ook hoger zijn dan bij veel andere kabelkranten waar alleen met onbetaalde krachten wordt gewerkt. Hij heeft één journalist in loondienst die verantwoordelijk is voor de hoofdredactie. “Zij zorgt ervoor dat de kwaliteit gewaarborgd wordt.” Daarnaast heeft hij voor zowel Gilze als Rijen als Dongen afzonderlijke ‘nieuwsjagers’, geen professionele journalisten, die per artikel betaald krijgen en dus niet op de loonlijst staan. Voor de ‘calamiteitenverslaglegging’ beschikt hij zowaar over een heuse “rampendeskundige” die dag en nacht beschikbaar is.
Digitaal
Volgens Jan van der Hoeven, secretaris van de landelijke organisatie van lokale nieuwsmedia, NNP, wordt de kabelkrant vooral in haar voortbestaan bedreigd door de opkomst van digitale televisie. De NNP is als belangenbehartiger voor een handvol commerciële kabelkranten druk in overleg met de digitale kabelexploitant Ziggo. Deze exploitant geeft, net als de meeste andere, het signaal van de lokale kabelkranten niet door, zodat de teksttelevisie niet digitaal kan worden bekeken.
Hoewel de mensen met een digitale decoder met één druk op de knop kunnen omschakelen naar de ‘ouderwetse’ analoge televisie, doen zij dat vaak niet, meent Van der Hoeven. René Bakelaar van Kabelkatern9 sluit zich daar bij aan. De Olympische Spelen en het Europees Kampioenschap voetbal hebben volgens hem nadelige gevolgen gehad voor de kabelkrant. Mensen kochten in die periode massaal lcd- of plasmabeeldschermen en schakelden over naar digitale televisie. Naar de kabelkrant werd minder gekeken omdat mensen niet wisten dat ze nog steeds analoog konden kijken, ook al hadden ze digitale televisie.
Vooralsnog verlopen de onderhandelingen met de digitale kabelexploitant volgens NNP-secretaris Van der Hoeven niet soepel. Of het allemaal nog wel de moeite waard is lijkt hij zich niet af te vragen en hoe het nu is gesteld met de populariteit van de kabelkrant weet hij niet. Daar ligt de prioriteit van de NNP ook niet. “Wij zijn nu vooral bezig met het digitale verhaal.”