Olaf Koens bereist als ‘Zomerreporter’ voor De Nieuwe Reporter enkele Europese landen. Via Twitter, Flickr en dit weblog doet hij verslag van ontwikkelingen in de journalistiek. De komende dagen zijn laatste bijdragen.

‘De strijd gaat nu om de portals’, zegt Vladas ‘Het zijn relatief kleine marktaandelen, maar de slag moet nu online gewonnen worden. Dat gaat lukken.’ Ik zit in de auto met Vladas Sapranavicius, die ik nog ken uit Moskou. Hij is ongeveer een jaar geleden terug naar Litouwen gegaan om zich op de online-media te storten. Die markt is volgens hem ‘waanzinnig’.

Hij neemt me mee naar Trakai, een Middeleeuws slot dat op een eilandje in een meer ligt. We lopen met zijn gezin langs restaurantjes, souvenirs en groepen Japanse toeristen. Het slagveld van de online media blijkt een kleine wereld. Regelmatig wijst Vladas me op collega’s en legt me uit voor welke websites of portals iedereen werkt. Vladas is de man achter drie portals die worden uitgegeven door Diena Media News, vilniausdiena.lt, kaunodiena.lt en kl.lt. ‘De regio is plots de belangrijkste factor geworden’, legt hij uit. ‘Alleen de afgelopen drie maanden al zijn er vijf portals bijgekomen. En we weten dat er nog meer op stapel staan. Het is absurd. Soms weten we niet eens welke uitgever er achter zit. Eigenlijk zou jij dat uit moeten zoeken. Er is een nieuwe portal onder de naam Addicted to News. Volgens de berichten gaat het om Nederlands kapitaal, maar het gonst van de geruchten dat het een Russische offshore-constructie is in Nederland.’

ONE.lt
“We zitten met onze portals niet eens in het hoogste segment van de Litouwese internetmarkt”, legt Vladas uit. “Er is een site de grootste van allemaal: One.lt, een social-network.” We pakken de cijfers van Gemius research erbij. Dat stelt maandelijks een lijst samen met de 105 bestbekeken websites in Litouwen. Samen hebben die 1,5 miljoen unieke bezoekers. One.lt is alleen al goed voor zeker 58 procent. Al de 105 sites tezamen genereren 1281 miljoen pageviews per maand. 694 miljoen daarvan – 54 procent – gaat wederom naar one.lt. De tweede site op basis van pageviews is draugas.lt, een datingsite met 115 miljoen pageviews, goed voor slechts negen procent van de markt.

“Een van de mede-eigenaren is een kennis van me. Zoek hem maar op tussen mijn vrienden op Facebook”, zegt Vladas. Ik doe eerst een poging mezelf te registreren bij One.lt. Het is een schreeuwerige site met veel knipperende banners. Hier en daar verschijnen populaire foto’s en video’s van gebruikers. Het lijkt een beetje op de populaire Nederlandse site Hyves. Ik begrijp niets van het Litouws, maar log in via een link die de website naar het Russisch vertaalt. Wanneer ik het registratieproces ben doorlopen moet ik een telefoonnummer invoeren. Mijn Belgische, noch mijn Russische nummer worden geaccepteerd. Ik verzin een mobiel nummer in Litouwen en krijg het bericht dat ‘mijn login per SMS verstuurd zal worden’. Ik kom er niet in.

En dus neem ik contact op met een van de mede-eigenaren van de site. Hij wil meewerken, maar wil precies weten waar en hoe zijn verhaal gepubliceerd zal worden. Daarna hoor ik niets meer van hem. ‘Geen wonder’, legt Vladas later uit. “Ik zag hem vorige week nog op een conferentie, maar na twintig minuten was ‘ie alweer vertrokken.” Ook uit andere bronnen verneem ik dat de mensen achter die site publiciteitsschuw zijn.

De laatste dinosauriër
Ook uit de koker van Diena Media komt Vilniaus Diena. Niet de internetsite, maar de krant. Nog amper een jaar geleden voor het eerst uitgegeven en in die tijd met een zekere scepsis ontvangen. In de wandelgangen werd het wel ‘de laatste krant van Europa’ genoemd. Hoofdredacteur Ovidijus Lukosius was tijdens mijn verblijf in Vilnius op vakantie, maar we wisselen later e-mails uit. “Het is best een eer de ‘laatste krant in Europa’ te zijn”, legt hij uit. “Niet dat ik geloof dat kranten langzaam uit zullen sterven, maar mocht het zo zijn dan strijken wij met de eer de laatste dinosaurus geweest te zijn.”

“Er waren redenen te over om aan dit avontuur te beginnen. Vilnius is natuurlijk de hoofdstad, maar ook de stad met de snelste groei in Litouwen. Bovendien de enige grote stad zonder lokaal dagblad. Diena Media, het moederbedrijf, heeft twee dagbladen in andere steden. Respecteivelijk ‘Kauno Diena’ in Kaunas en simpelweg ‘Klaipeda’ in – inderdaad – Klaipeda aan de kust. Beide zijn erg populair en marktleiders in hun gebied. Het was dus een logische stap. We proberen uit te breiden naar een aantrekkelijke doelgroep in geconcentreerde regio’s. Mensen met een goede baan, een goede opleiding en die wonen of tenminste werken in een van de drie grote stede in dit land.”

“En”, vraag ik, “hoe staan de zaken ervoor amper een jaar na de lancering?” Lukosius toont zich tevreden. ‘Er zit een stijgende lijn in zowel de losse verkoop als de abonnees. Ongeveer 80 procent van onze circulatie wordt thuis of op kantoor bezorgd. We zagen een gat in de markt in de hoofdstad en zijn die stap voor stap aan het invullen. Alle landelijke dagbladen hebben een ’stronghold’ in Vilnius wanneer we het vergelijken met de rest van het land. Het is duidelijk waarom, voor onze krant was er geen lokaal dagblad. Vilnius is dus een ’slagveld’ voor alle gedrukte pers. We lopen op dit moment voor op onze concurrenten.”

“Ik zou natuurlijk kunnen zeggen dat ons publiek uit iedereen bestaat die voet in Vilnius zet. Maar onze primaire doelgroep is het middenkader. Mensen die werken en genoeg geld beschikbaar hebben voor de dagelijkse beslommering en een beetje ‘entertainment’. Onderzoek wijst uit dat onze lezers voornamelijk jonge families en ‘young professionals’ zijn.”

“Interactie is een van de belangrijkste peilers van onze krant. Vergeleken bij de traditionele media – en dan vooral de dagbladen – zijn wij niet slechts ‘pratende’. We luisteren ook goed naar onze lezers. We vullen veel verhalen op met commentaar dat door onze lezers per SMS naar de redactie wordt verstuurd. We hebben een dagelijkse pagina ‘tavo@diena.lt’ [jouw@dag.lt, OBK] hierin maken we een vertaalslag van een soort blog op onze website naar de krant zelf. Misschien wel de populairste pagina van de krant.”

Is Lukosius niet bang als hoofdredacteur van de laatste krant de boeken in te gaan? “Iedereen denkt dat internet de grootste bedreiging is. Je moet het zien als een belangrijk hulpmiddel om te overleven. Je moet zorgen dat je kwalitatieve content hebt te bieden. Zowel op papier als online. En wanneer er interactie ontstaat tussen die twee componenten, dan kom je er wel.’