Ik kan vanuit Irak niet goed volgen in hoeverre de Nederlandse media aan enig zelfonderzoek hebben gedaan wat hun mogelijke rol in de tijd voorafgaand aan de economische crisis betreft. Ongetwijfeld zijn er artikelen en programma’s geweest die voor dotcom- en huizen-zeepbellen, riskante hypotheek-constructies en consumentenleningen en een tot desinformatie leidende bonuscultuur hebben gewaarschuwd, maar ik heb de indruk toch pas nu de finesses van het verhaal te horen.

Dat is vermoedelijk ook een kwestie van psychologie: nu het echt crisis is, staat mijn brein opeens open voor informatie die ik eerder negeerde of niet verwerkte tot een besluit. Pas nu bijvoorbeeld ontdekte ik de interessante website huizenmarkt-zeepbel.nl, hoewel ik al drie jaar mijn huis probeer te verkopen voor de prijs die volgens berichtgeving in de kranten haalbaar zou zijn (niet dus). Ook is de journalistieke informatie nu gekoppeld aan acties die regeringen moeten ondernemen, zodat de zaken veel scherper worden gesteld dan wanneer een probleem in het debatstadium van een ontwerpwetje in de Tweede Kamer hangt.

Toch kwam het voor mij als een verrassing dat ongezonde Amerikaanse financiële praktijken veel verder in de Europese Unie zijn doorgedrongen dan ik dacht. Ik had mij eergisteren nog niet aan een artikel voor onze Iraakse lezers gezet over hoe alles veel beter geregeld was in de EU-landen of ik kwam erachter dat het hier net zo’n paradijs voor financiële gokkers was. De volgende dag zette ik BVN aan (de satellietzender Beste Van Nederland) en moesten Fortis en Dexia gered worden en beleefden de beurskoersen een historische val.

Er staan nu zoveel zekerheden die ik vroeger had op losse schroeven, dat ik alles wat ik meende te weten over investeren, beleggen, sparen en lenen in de EU, moet gaan dubbelchecken. De EU blijft namelijk ook de laatste dagen op de achtergrond, het zijn nationale regeringen die ongekende maatregelen nemen, zonder veel overleg, lijkt het, met de Europese Centrale Bank of de Europese Commissie. Ik kan dat artikel voor Irakezen niet schrijven.

Nu we ons voldoende hebben verdiept in hoe het in de VS allemaal zo ver heeft kunnen komen, wordt het toch hoog tijd om te onderzoeken hoe superriskante financiële praktijken blijkbaar zonder veel verzet en met stille trom konden overwaaien naar Europa, in dezelfde tijd dat toenmalig bondskanselier Gerhard Schröder de Amerikanen al waarschuwde dat er meer toezicht op Wall Street moest komen, schreef Der Spiegel deze week.

Het regent al enige tijd artikelen in mijn emailbox dat de “Washington Consensus” – over de noodzaak van privatisering en deregulering – niet meer bestaat, zelfs niet bij het IMF, maar daar lijken ze in Brussel toch gewoon nog aan vast te houden. Brussel is dus opnieuw het zwarte gat in de berichtgeving, hoewel bijna al onze financiële wetgeving uit deze stad komt. Ik wist dat ik iets miste.

Voor de rest, chapeau! denk ik, al gaat het dan niet over onze eigen Wall Street boys.