Presentator Suzanne Bosman van het RTL Nieuws sprak afgelopen dinsdag op een bijeenkomst van het Commissariaat voor de Media ter gelegenheid van de presentatie van de Mediamonitor 2007. Bijgaand haar bijdrage.

Het zal een donderdagmiddag geweest zijn, kwart over zes, spitsuur op de redactie, want nog een uurtje te gaan voor de half-acht uitzending. De eindredacteur, mijn mede-presentator en ik hebben discussie over de eerste zinnen van het bulletin. Intussen meldt een binnenlandredacteur dat dat ene grote verhaal niet doorgaat en de onderchef economie komt aangerend met de mededeling dat we het allemaal niet goed begrijpen en dat de opening echt helemaal anders moet. Wie zich hier de praktijk nog herinnert zal de setting herkennen. En dan verschijnt Harm Taselaar, onze hoofdredacteur. Harm ziet er verfomfaaid uit en hij gooit zijn handen in de lucht…”en ze kijken zelf niet eens”, roept-ie.

Het duurt even voor hij aandacht krijgt, hij roept het nog een keer. “Wie”, vragen we uiteindelijk toch maar… Het blijkt te gaan om twee jonge meisjes, onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam, die Harm net hebben gebrieft over de uitkomsten van hun onderzoek naar de overdracht van emotie via de media. Aan het eind van het gesprek vroeg Harm terloops: “Jullie kijken toch wel naar RTL Nieuws?”
Not.
Goed opgeleide jonge vrouwen, midden in het leven, op de hoogte en kijken nooit naar RTL Nieuws. Want ze weten het al.

Ooit werd gezegd: “Onze democratie begint met de journaals”. Een functionerende burger kijkt ‘s avonds naar het nieuws (dat zeggen we bij RTL liever dan journaal), zo weet-ie wat-ie minimaal moet weten, wil-ie meer, dan pakt hij een krant en misschien later nog een weekblad. En vanuit dat idee hebben we het nieuws ook jaren gemaakt.

Maar dat was in de multi-mediale ijstijd. Want zoals ook blijkt uit de Mediamonitor, weet de nieuwsconsument inderdaad alles al. In ieder geval de nieuwsconsument die RTL graag in de doelgroep houdt. De beurs- en eco-fanaten hebben de hele dag al naar de radio geluisterd (ook naar RTLZ gekeken), de sportliefhebber zit de hele dag op de 601, studenten en ander jong volk hebben misschien een Metro gezien, het nieuws gehoord op Radio 538 en verder de altijd adequate startpagina van MSN. En overal hangen beeldschermen en lichtkranten met de laatste headlines.

De enigen die misschien nog om half acht het nieuws aanzetten willen showbizz. Staat in het onderzoek. Er zijn er ook die politiek willen maar die zijn 55+: geen boodschappers, niet in onze doelgroep…
En je moet toch wat, tussen Boulevard en het weer. Want het weer wil iedereen dan wel weer zien….

Waar de monitor de vraag stelt: wie wil er nog betálen voor het nieuws, vragen wij ons af: wie wil er nog kíjken naar het nieuws?

Harm, die zo teleurgesteld was in de jonge onderzoeksters, kwam er die dag natuurlijk niet voor het eerst achter dat we een probleem hebben met wat we moeten doen als iedereen alles al weet om half acht. Hij gebruikte het deze donderdag om ons nogmaals op het hart te drukken dat we vooral goed en nadrukkelijk moeten teasen in de coming-ups en in de wervende praatjes in het programma EditieNL en op RTL Z. We weten allang dat we niet uniek zijn en helaas niet meer op die positie van de parels van de democratie, en we zijn al jaren op zoek naar de juiste reactie daarop.

Ons antwoord is de PIS!
Een heel gewoon woord in onze wandelgangen. De PIS is de Presentator In het Scherm. Die zich verheft vanachter de desk en als een soort meester of juf op een groot bord, scherm, de woorden of plaatjes, of getallen aanwijst die belangrijk zijn om te onthouden. Een stijlmiddel waar we graag gebruik van mogen maken, we zijn er dol op.

Wie ons de laatste jaren een beetje gevolgd heeft, maar ook het Journaal, het Radio 1 Journaal, ziet dat wij steeds meer de behoefte hebben om u het nieuws te verklaren. U kent de feiten, wij leggen ze uit, en vertellen u vooral wat het voor ú daar in de huiskamer betekent; voor úw boodschappenmandje, voor úw moeder in het verpleeghuis, úw kind op school, de veiligheid in úw buurt. Wij beantwoorden uw vragen. Zo persoonlijk mogelijk, u kunt het nalezen op internet, precies wat het in uw situatie betekent. Sterker nog: stuur ons uw vragen én wij zitten ook persoonlijk voor u klaar, achter de chat, “de hele avond nog”.
Het nieuws over de financiële crisis was daarvoor de afgelopen weken natuurlijk gefundenes Fressen…

Mijn stelling is dat het nieuws belerender is geworden, verklarender, meer de advocaat van de consument én de hulpverlener. De presentator staat zelfs op om u exact aan te wijzen waar het om gaat. En als u het niet snapt, kunt u het nalezen. En als u het dan nog niet snapt, dan vraagt u het ons gewoon nog een keertje. We zijn paternalistischer. We buigen welwillend naar de kijker toe.

En we doen het niet alléén: kijk naar de kranten met hun grafiekjes en tekeningen, de Volkskrant en tegenwoordig ook het Radio 1 Journaal: 5 vragen over úw hypotheek…
Philip Freriks die in zijn eerste tekst in Het Journaal zegt: “dus eerst nog even de drie belangrijkste dingen van vandaag op een rijtje”

En bij het kiezen van welk thema we uitdiepen en met eventueel een PIS uitleggen worden we overigens weer geholpen door internet, waar je kunt zien welke onderwerpen de meeste interesse hebben… het meest aangeklikt worden… (daar moet je overigens weer enigszins doorheen kijken, want de meest aangeklikte berichten zijn vaak die over abberaties en dierenleed…) .

Wérkt het? Want dat is natuurlijk de belangrijkste vraag! Levert het wat op… Wat ik daar in ieder geval over kan zeggen is dat we nog nooit zoveel taart gegeten hebben op de redactie als de afgelopen weken, want de kijker en internetgebruiker heeft ons op record-niveau weten te vinden. Die vond het blijkbaar heerlijk dat alle vragen zo uitgebreid en persoonlijk werden behandeld.

Die dus wel, maar dan de meisjes van Harm. De nieuwe generatie nieuwsconsumenten, opgegroeid met Hyves, MSN, MMS, die voortdurend dingen doen met hun telefoon waar wij niet veel van begrijpen. Gaan die ooit naar ons kijken? Als we de Mediamonitor erbij pakken: misschien, als ze wat ouder worden en wel meer te doen hebben en het prettig vinden als er ‘s avond nog een stel mensen is dat het nieuws voor ze ordent en uitlegt wat het voor hun en hun kinderen, de criminaliteit in hun buurt en de bereikbaarheid van hun huisarts betekent.

Maar ik vrees eigenlijk van niet. Ze klikken waarschijnlijk een paar keer per dag hun telefoon aan voor een korte – hopen we – RTL-newsflash met shownieuws, consumentennieuws en de buienradar, en wij zitten, redacteuren en presentatoren, onafgebroken aan de chat om rond de klok al hun eventuele vragen over brievenbussen in hún buurt en hún eigen lijfrente persoonlijk te beantwoorden.

Het Nieuws, het Journaal, is er heel letterlijk voor u en legt het u graag nóg een keer duidelijk uit.