De Tweede Kamer debatteert vandaag met minister Plasterk over zijn persbeleid. Nadat de minister eerder deze maand met zijn inmiddels omstreden persbrief kwam, buitelden de media over elkaar heen.

Het felst in de reactie waren 44 uitgevers, hoofdredacteuren en directeuren van dagbladen en tijdschriften. In een zogenoemde brandbrief (pdf) pleiten zij voor een eerlijker speelveld. Hun woede richt zich met name op de publieke omroepen, die dankzij de miljoenensteun van de overheid oneerlijke concurrentie zouden bedrijven.

“De gedrukte media moeten opboksen tegen een concurrent die zich financieel gesteund weet door de overheid, waardoor het extra moeilijk is voldoende gelden te vergaren die weer nodig zijn om innovaties te plegen”.

Opportunistisch
Het hoge woord is eruit. Innovatie. Het idee van de dagbladen en tijdschriften is even simpel als opportunistisch: haal wat STER-geld weg bij de publieken en geef dat aan ons.

Waar zouden deze miljoenen vervolgens aan besteed moeten worden? Pieter Broertjes, hoofdredacteur van de Volkskrant, had het deze week over investeringen in ‘mobiele telefonie en video‘, waarvoor de uitgaven nu onder druk zouden staan. Hoofdredacteur Willem Schoonen van Trouw heeft een aantal online-projecten op het oog die nu worden gefinancierd uit de stichting PCM en de eigen omzet.

Frustratie
Bij NU.nl onderschrijven we volmondig het uitgangspunt van een gelijk speelveld voor iedereen. Ook wij vinden het wel eens frustrerend om te zien dat de NOS met miljoenen kan smijten waar wij op iedere cent moeten letten.

Toch staat dat bij NU.nl innovatie niet in de weg, integendeel. NU.nl heeft de afgelopen jaren zijn positie als populairste nieuwssite weten te verstevigen en heeft een aantal zeer succesvolle ‘satellietsites’ gelanceerd, zoals NUfoto.nl – waar lezers hun nieuwsfoto kunnen opzetten – en de sociale nieuwssite NUjij.nl. Deze laatste site trekt inmiddels zo’n 1,4 miljoen unieke bezoekers per maand. Zónder overheidssubsidie.

De kernvraag in de hele discussie is of het wenselijk is om de bestaande oneerlijke concurrentie tegen te gaan door nóg meer oneerlijke concurrentie te creëren. Het antwoord is natuurlijk nee.

Dode bomen
De dode bomen-sector ruziet nu met de publieke omroep over het verdelen van de gelden, maar ondertussen vergeten de grote dagbladuitgevers de hand in eigen boezem te steken. Het is te simpel om hun huidige problemen rechtstreeks terug te voeren op het geldpotje van de publieke omroep.

De mediamacht is immers niet meer alleen in handen van de grote traditionele concentraties die al sinds de jaren zeventig bepalen wat Nederland wanneer leest en ziet. Steeds vaker zijn het nieuwkomers die bepalend zijn in het medialandschap en niet de instituten.

Defensief
De roep om een eerlijk speelveld vanuit de dagbladen en tijdschriften is in die zin in belangrijke mate defensief. In de brandbrief klagen zij over de jaarlijkse steun van 700 miljoen euro aan de publieke omroep. De gedrukte media zouden hierdoor last hebben van oneerlijke concurrentie. Zo zouden de internetsites van de publieke omroepen adverteerders wegtrekken van de sites van de gedrukte media.

Let wel: niet Hilversum eet alle nieuw beschikbare online miljoenen op. Deze gaan grotendeels naar succesvolle sites als Marktplaats, Buienradar, Google, NU.nl en BOL. Wanneer de STIR-lijst (de lijst van meest bezochte websites) wordt geraadpleegd, spelen alle ‘oude media’ daar een zeer bescheiden rol (Telegraaf als positieve uitzondering). De paar miljoen die Plasterk nu wil neerleggen voor ‘stimulering’ vallen in het niet bij de verbrande miljoenen van al deze media die de brandbrief hebben ondertekend.

PIM
Het gebedel legt pijnlijk duidelijk een decennium aan mislukkingen bloot van dergelijke oude media die ‘nieuwe media’-initiatieven willen ontplooien. Er is geen PCM-medewerker die ooit nog aan het miljoenen verslindende PIM-project (PCM Interactive Media) wil worden herinnerd.

De geschiedenis is inmiddels bekend: PIM heeft slechts een jaar bestaan. De periode daarna werd de geldkraan resoluut dichtgedraaid. Een periode van ontnuchtering volgde. Of zoals oud NRC-hoofdredacteur Folkert Jensma het in een boek over het Apax-drama zegt: “Eerst werd er te veel aan uitgegeven, daarna werd PIM resoluut stopgezet. Internet zou voortaan voor de kranten alleen nog meen teletekstachtige functie mogen hebben. Waar eerst de palmbomen tot aan de hemel groeiden, gingen wij nu terug naar een lichtkrantje.”

Vervolgens konden nieuwe merken hun posities innemen. Juist in deze economisch mindere tijden is het belangrijk om te blijven innoveren. Wie alleen wil investeren in nieuwe media als de overheid daaraan meebetaalt, bewijst dat hij die miljoenen niet waard is. Zolang dagbladuitgevers internet blijven zien als een vervelend iets wat alleen maar geld kost, zal het nooit wat worden.

Internet gaat nog heel groot worden…