De rechercheur die het onderzoek naar de moord op de Amerikaanse journalist Chauncey Bailey leidt, ligt nu zelf onder de loep. De proceur-generaal van Californië en de afdeling interne zaken van de politie in Oakland gaan na of sergeant Derwin Longmire aanwijzingen heeft genegeerd dat Yusuf Bey IV en zijn criminele organisatie Your Black Muslim Bakery een complot beraamden om Bailey te vermoorden. Bailey (57), hoofdredacteur van de Oakland Post, was bezig met een onderzoek naar Your Black Muslim Bakery en politie-corruptie, toen hij 2 augustus 2007 op klaarlichte dag op straat werd doodgeschoten.

Rechercheur Longmire houdt er een hechte relatie op na met Bey IV, bewees het Chauncey Bailey Project afgelopen zomer (zie ook eerdere berichtgeving op De Nieuwe Reporter). In het project hebben zich vijftien nieuwsorganisaties, diverse vrijwilligers en drie universiteiten verenigd om de moord op hun collega uit te pluizen. De groep onderzoeksjournalisten heeft nu in opgevraagde documenten bewijs gevonden dat Longmire ernstig nalatig is geweest in zijn moordonderzoek.

Een volgapparaat op Bey IV’s auto wees uit dat hij zeven uur voor de moord ’s nachts veertien minuten stond geparkeerd voor Bailey’s appartement. In die tijd belde Bey IV twee keer met een kennis van de journalist: activist JR Valrey, die voor de zwarte krant San Francisco Bay View schreef.
“Volgens criminologen is dit een heel interessant feit in een moordonderzoek”, zegt Thomas Peele, een van de verslaggevers van het Chauncey Bailey Project. (Valrey heeft inmiddels gezegd dat hij Bey IV alleen voor een buurtbijeenkomst uitnodigde. Eerder schreef hij dat Bey IV niets te maken heeft met de moord op Bailey. Volgens hem moet het Chauncey Bailey Project de politie beter onderzoeken.)

Vlak voordat Bailey op 2 augustus 2007 met een afgezaagd geweer drie keer werd beschoten en onmiddellijk erna hing Bey IV veelvuldig aan de telefoon met Antoine Mackey, een van de twee mannen die met hem in de auto voor Bailey’s huis zaten. Verder belde hij die ochtend met de eigenaar van een wit busje waarin de moordenaar van Bailey vermoedelijk is gevlucht.

Geheim opgenomen politievideo
Het nagaan van telefoongesprekken is standaard in een politie-onderzoek. Rechercheur Longmire vroeg ook wel overzichten op, maar analyseerde Bey IV’s gesprekken nooit of legde die informatie in elk geval nergens vast. Longmire vermeldde evenmin het volgapparaat op Bey IV’s auto en het resultaat van een onderzoek naar vingerafdrukken op het moordwapen. De rechercheur heeft Bey IV ook niet ondervraagd over een in het geheim opgenomen politievideo waarin de crimineel leider ginnegappend de moord beschrijft. Het Chauncey Bailey Project publiceerde de video in juni (zie ook hier eerdere berichtgeving op De Nieuwe Reporter.

Volgens de politie van Oakland liet Longmire analyse van Bey IV’s telefoongesprekken over aan de officier van justitie, hoewel daarover niets staat in Longmire’s onderzoek. Verder zou een andere rechercheur het bewijs hebben verzameld dat Bey IV voor Bailey’s woning stond geparkeerd.
“Zwakke reacties”, vindt Robert Rosenthal, hoofdredacteur van het Chauncey Bailey Project. “De moord en de daaropvolgende arrestatie van Devaughndre Broussard vonden zestien maanden geleden plaats en sindsdien heeft de politie een groot aantal aanwijzigingen niet nagetrokken.”

Verklaring ingetrokken
Broussard (20), een klusjesman van Your Black Muslim Bakery, bekende de moord aanvankelijk, maar heeft zijn verklaring ingetrokken en gezegd dat hij onder druk van Bey IV heeft bekend. Bey IV (22) is nooit gearresteerd voor de moord op Bailey. Hij zit vast op verdenking van kidnapping en marteling van twee vrouwen. Volgens de telefoonoverzichten die het Chauncey Bailey Project heeft bekeken, heeft Bey IV regelmatig Longmire vanuit de gevangenis gebeld. Eerder zou de rechercheur in twee andere onderzoeken naar Bey IV hebben ingegrepen.

Broussards rechtszaak staat gepland voor februari. Als Longmire wordt aangeklaagd voor corruptie, bestaat evenwel de kans dat Broussard niet kan worden veroordeeld.

Longmire is overigens niet de enige agent die de aandacht van de autoriteiten heeft getrokken. Deze gaan ook na of plaatsvervangend commandant Jeffrey Loman en luitenant Ersie Joyner goed toezicht hebben gehouden op Longmire’s onderzoek. Volgens een niet nader genoemde bron van het Chauncey Bailey Project houden de drie elkaar de hand boven het hoofd.

Het moordonderzoek is zo ‘besmet’ geraakt dat de officier van justitie van Alameda County, waarin Oakland ligt, zelf een onderzoek heeft ingesteld, los van de politie in Oakland, naar een mogelijk complot achter het misdrijf. Dat is erg ongebruikelijk.

“We hopen dat uit deze onderzoeken een versie van de waarheid komt”, zegt Rosenthal. Kan dat nog na zestien maanden? “Ik denk het wel. De laatste weken zijn veel mensen gaan praten die eerst hun mond niet open deden. Omdat wij op deze zaak zijn blijven zitten. Dit gaat niet alleen over de moord op Chauncey Bailey, maar ook over de politie en overheid in Oakland. De inwoners worden tekort gedaan.”

Als Rosenthal en zijn verslaggevers kunnen aantonen dat er inderdaad een complot was om Bailey te vermoorden en dat zou leiden tot hervormingen, “zou dat een geweldige beloning zijn”, zegt hij. “Misschien zou het enige betekenis geven aan de moord op een journalist. In een tijd waarin de journalistiek zware klappen krijgt, is dit een uitmuntend voorbeeld van de kracht van het werk.”