16 reacties

1. Pingback: Selecterende autoriteit hoeft geen journalist te zijn | Robert Buzink

2. Dan komt de autoriteit dus niet meer van de journalist, maar van de krant als ‘spin in het web’. Lijk me logisch, juist omdat nu ook al je een krant koopt omwille van het imago, niet omwille van journalist x of y.

3. Interessante visie, Robert. Maar vergeet niet dat kranten (en opniniebladen, en andere nieuwsorganisaties) in feite al lang doen wat je beschrijft: deskundige buitenstaanders – die geen journalist zijn – binnenhalen om een specialistisch onderwerp te behandelen.
   Denk aan fiscale, juridische en ‘nieuwe media’- medewerkers. Het ‘verouderd, hard onderscheid’ tussen wat jij burgerjournalisten noemt en professionals, is dus helemaal niet zo hard. Ook maatschappelijke opninies worden nu al massaal ingekocht bij zelfstandig werkende experts met een eigen netwerk; columnisten genaamd.
   De redactie is dus al een organisator van een netwerk van experts. En zal dat in de toekomst waarschijnlijk nóg meer worden; dat ben ik met je eens. Personeelskosten zullen, naar ik vrees, daarbij echter een belangrijkere push geven dan het door jou genanalyseerde probleem.
   En de problemen laten zich voorspellen. Bij een ingehuurde kwart-zakenman/ kwart-blogger/ kwart-journalist/ kwart-burger weet je al helemáál niet welke belangen meespelen in diens berichtgeving. Dat zal de de integriteit van het medium snel in diskrediet brengen. Na een paar schandalen over belangenverstrengeling zal de redactie besluiten er toch maar een betrouwbare, ‘eigen’ expert op te zetten. Inderdaad, omdat het toch een vak is..

4. voor het doel van mijn verhaal in het NRC klopt het dat ik “journalist” nauw definieer – dit om het machtsverlies van de professie naar 2 kanten (publiek/eigenaars) toe zichtbaar te maken.

   ik ben ook wel van mening dat de ideale journalist niet bepekrt hoeft te zijn tot het voltijds werknemer-spelen voor een bestaand nieuwsbedrijf. de rot in veel van die bedrijven is toegeslagen, en dat is in veel gevallen niet de schuld van de werknemers (nogmaals: ideeen ter redactie zijn er genoeg, maar nauwelijks aandacht voor uitvoering en ondersteuning van creativiteit en innovatie).

   de idee van een journalist als zelfstandig eenpersoonsbedrijf is inspirerend en sluit aan bij ontwikkelingen in de videogames- en muziekindustrie (waar bands of kleine studio’s hun eigen management, produktie en distributie ter hand nemen om onder de mangel van major labels uit te komen).

   de adder onder het gras van dit alles – naast de belangenverstrengeling waar Jeroen het over heeft – is het onvermijdelijke gevolg van het “eenpersoonsbedrijf” spelen op de nieuwe mediamarkt: AL je activiteiten komen in het teken te staan van zelfverkoop. elke post, elke videoclip, elk verhaal is onderdeel van je marketingindustrie (zoals het voorbeeld van Frankwatching suggereert: je opereert een blog om klanten voor je ‘andere’ bedrijfstak binnen te halen).

   als we opschuiven naar een mediamarkt waarin iedereen zijn of haar eigen bedrijf is, zijn we in feite allemaal visverkopers: luidkeels schreeuwend om aandacht, elk detail, feit en opvatting wegend op de schaal van: “hoe draagt dit bij aan het bouwen van mijn reputatie?” ik vraag me af wat dit met de kwaliteit van de controle op de macht doet? dat het allemaal wel goed komt omdat er toch zoveel talent is dat vanzelf komt bovendrijven is beangstigend naief in dit verband.

   er is wat te zeggen voor een werkgever die zich inzet om koste wat kost zijn/haar talent af te schermen van de noodzaak tot zelfverkoop.

5. Een professionele journalist schrijft en stroomlijnt kopij. Een burger kan dat ook maar mist meestal de redactionele ervaring en een onafhankelijke opstelling. Ze kunnen ook niet zonder elkaar.

6. @ Hans Roodenburg: Waarin is een journalist onafhankelijker dan een burger of een part-time freelance journalist?

   @Mark Deuze: Dat klopt natuurlijk. Een freelancer is misschien nonstop bezig met zich verkopen. Dat kan betekenen dat hij/zij stukken schrijft met een ander doel dan bijvoorbeeld waarheidsvinding en opiniemaken. Het kan echter ook betekenen dat een freelancer, in tegenstelling tot een redacteur in vaste dienst, zich kuist meer bewust is van de kwaliteit die hij moet leveren.

7. Al geloof ik met Robert dat het onvermijdeljk deze kant uit zal gaan, een van de lastigste opgaven zal zijn om daarin als medium een eigen gezicht te bewaren.
   Kijk naar omroepen die bij het maken van programma’s zwaar op buitenproducenten zijn gaan leunen: vaak is het onmogelijk om te zeggen wat er nog typisch RTL, KRO of AVRO aan die programma’s is; de omroepen zijn dan – letterlijk en figuurlijk – de regie over hun produkt kwijt. Dit is ook de reden waarom de meeste omroepen hun journalistieke programma’s per se in eigen huis willen maken; bij die programma’s tellen “identiteit” en “merk” het zwaarst.

   Ook maken media die zich tot organisator in een netwerk ontwikkelen zich buitengewoon kwetsbaar: freelancers en andere (mini-)producenten kunnen een contract sluiten maar het ook weer opzeggen, bv omdat ze ergens anders meer kunnen verdienen (“Ik zie een 10, Jack”).

   Kortom, het uitbesteden van je journalistieke produktie vergt proportionering (welke taken besteed je wel uit, welke niet), strakke regie en juridisch waterdichte contracten.

8. Verstandige analyse. Het klopt dat de journalistiek te maken krijgt met nieuwe experts, met autoriteiten die we voorheen niet erkenden. Natuurlijk verzamelen kranten al sinds honderd jaar deskundigen om zich heen, al was het maar omdat journalisten zelf heel weinig van alles weten en experts alles van heel weinig. Maar dat is natuurlijk niet wat Robert Buzink bedoelt. De journalistiek krijgt veel dwingender te maken met nieuwe experts – onder wie bloggers maar ook veel andere “burgers”. Die nieuwe experts gaan zich ook ongevraagd met het nieuws bemoeien en zullen hun eigen platform zoeken of maken als de traditionele journalistiek ze negeert. Ze zijn, met andere woorden, mondiger en machtiger.

   Met Jeroen ben ik van mening dat de opkomst van die nieuwe experts niet onproblematisch is. Van een ouderwetse deskundige, een hoogleraar bijvoorbeeld, kon je als journalist tamelijk eenvoudig vaststellen hoe geloofwaardig en gezaghebbend hij was. Hij had zijn eigen peers, zijn vakbladen en uiteraard koos je die ene professor omdat alle andere media dat ook deden. Dat mechanisme raakt stuk in een wereld met nieuwe ad hoc specialisten.

   Het goede nieuws zo wel eens kunnen zijn dat de netwerksamenleving ook weer netwerkinstrumenten levert voor dit probleem. Denk aan reputatiesystemen, Google ratings (of collaboratieve varianten daarop: een wiki-systeem dat zegt hoe betrouwbaar een blogger is). Uiteindelijk denk ik dat journalisten te maken krijgen met nieuwe experts die ze nauwelijks meer herkennen als experts. Die stroom aan kennis ontsluiten lijkt me de ultieme uitdaging voor een nieuwe journalistiek.

9. Intrigerend. Mark Deuze betoogt dat als de mediabedrijven doorgaan zoals ze nu doen en efficiency en winst als eerste oogmerk behouden, journalistiek straks zonder journalisten worden bedreven. Hij zou ook kunnen betogen dat mediabedrijven uitsterven en dat journalisten ín mediabedrijven uitsterven maar dat journalisten daarmee niet persé hoeven te verdwijnen (zie ook in zijn verhaal de toename aan freelancers). Robert Buzink betoogt in vervolg daarop dat een selecterende autoriteit geen journalist hoeft te zijn.

   Dat laatste is waar, en het eerste, dat journalisten met hun werk in de knel komen door op (al dan niet noodzakelijke) efficiency ‘beluste’ mediabedrijven, ook.

   Als het gaat om informatievoorziening lijkt de vraag mij in alle gevallen wel:
   welke selecterende autoriteit (of dat nu de journalist is of een andere selecterende autoriteit) wordt door de burger betrouwbaar geacht om er zijn informatie aan te ontlenen?

10. Interessant allemaal, maar het punt is nou juist dat er geen “selecterende autoriteit” meer is. De nieuws consument kiest zelf wel. En als de krant iets niet brengt dan gaan ze wel naar een van de vele blogs die inspringen op wat de “traditionele media” laten liggen. Zo kon bijvoorbeeld in de VS het blog van Nate Silver – over polls – in een mum van tijd uitgroeien tot een online sensatie. Wil de lezer overzicht? Google News, Huffington Post, The Daily Beast, Matt Drudge en anderen staan klaar om de hongerige consument te bedienen met een selectie van nieuws en links die aansluit bij de voorkeuren (ideologisch of anderszins) van de lezer.

    Zodra een “selecterende autoriteit” een verhaal buiten de selectie laat vallen verschijnt het binnen een dag ergens anders – en zitten ze bij de Volkskrant beteuterd te kijken hoe GeenStijl het succesvolle TON mediavirus lanceert. Doe eens een search voor “Simon Romero” op Google om te zien hoe de blogs het journalistieke prutswerk van deze Margaritaville correspondent van de NYT genadeloos afstraffen. Je kunt erop wachten dat lezers en bloggers de bijl zetten in het onbeschaamde knip en plakwerk van Nederlandse correspondenten in den vreemde. Daar hebben we helemaal geen hoofdredacteuren of andere autoriteiten voor nodig.

    Om kort te gaan: Het projecteren van oude hierarchische modellen of pogingen die aan te passen aan de media van vandaag heeft geen zin. Wat journalisten en media organisaties moeten doen is het ontwikkelen van manieren om hun werk maximaal zichtbaar te maken. De nieuws consument van vandaag wil geen selectie die hij niet kan doorzien of controleren; hij wil wat ze bij de TV “production value” noemen. Kwaliteit.

11. @Okke, moeten we ook iets doen aan de [sociale] fragmentatie die voortkomt uit al die verzelfstandiging? Komt door die fragmentatie onze democratie op de helling te staan?

    Onze regering meent geloof ik van wel, en probeert de burgers weer hetzelfde te laten denken over wat goed is en wat fout is. Waardoor naar mijn idee de democratie zeker op de helling komt te staan.

    Want als je wilt dat mensen (weer) ongeveer hetzelfde gaan denken over wat goed en fout is, wordt er niet gezocht noch gevraagd naar omstandigheden en redenen en motivaties waarom mensen de dingen hebben gedaan zoals ze ze hebben gedaan, maar wordt er geclassificeerd. Wordt niet gezocht naar nuances, maar worden zaken aan het strafrecht toegevoegd in plaats van dat er hardop met elkaar getwijfeld wordt of die zaken wel in het strafrecht thuishoren. Men gaat niet op zoek naar ‘tegengeluiden’, maar focust zich op het eigen gelijk, en zoekt dáár bewijzen voor.

    Hierdoor raken een hoop mensen beschadigd die niet beschadigd hadden hoeven raken.

    Moet er niet toch nog ergens een georganiseerde journalistiek zijn die a. iets doet om sociale fragmentatie tegen te gaan, en b. die de vinger aan de pols houdt van een regering die de sociale fragmentatie tegen wil gaan en daarom keuzevrijheden in het geding brengt?

12. Ik ben ook helemaal niet tegen media organisaties, maar zie niet zoveel in al die krampachtige pogingen om waar het gaat om nieuws en informatie een top-down model in stand te houden, of monopolisme, waar de omstandigheden dat in feite al lang niet meer toestaan. Neem Mumbai. Om allerlei redenen wilde ik dat van minuut tot minuut volgen. Op mijn twee computer monitoren in Panama had ik dus een live stream van een Indiase TV zender open, een paar blogs, de Flickr pagina met mumbai tagged foto’s die door mensen ter plekke werd bijgehouden, CNN.com en nog een paar die ik vergeten ben. Wie zou er in deze typisch hedendaagse constellatie van nieuws consumptie voor “selecterende autoriteit” moeten spelen? Als ik wil weten wat er in Nederland speelt surf ik naar drie of vier verschillende sites, luister naar radio1 of BNR via het web, en de laatste tijd vind ik de hoogtepunten (paddo’s, de wallen, en Belgische minister geschoffeld door Nederlandse bardame) op Yahoo News. Misschien kijk ik een uitzending van NOVA terug. Maar geen lezer die tegenwoordig nog zijn informatie uit één bron haalt. En dat is maar goed ook.

    Het is een achterhaalde, provinciaalse discussie. Een restant van verzuild denken waarin “de” krant de leden van de zuil exclusief van informatie voorziet, en die coherentie, als je het zo wilt noemen, is inderdaad weg, over, en komt ook niet meer terug. Het is treurig om te zien hoe kranten en omroepen zich vastklampen aan allerlei achterhaalde nostalgische modellen in plaats van het voortouw te nemen in het veranderde medialandschap, omdat uiteindelijk de journalistiek daar de dupe van wordt.

13. Okke, mooi verhaal en heel erg eens. Het betekent ook dat de burger zelf zal (gaan) selecteren, én dat er een andere invulling aan het woord autoriteit wordt gegeven. Gezag kan niet langer worden ontleent aan positie (hoewel er nu nog mensen zijn die daar anders over denken) of status, maar hangt dan kennelijk eerder samen met andere waarden, zoals kennis, betrouwbaarheid. Dat is een hele aardige. “Nee Frits, filantropie kan de journalistiek niet redden, filantropie kan mensen redden. Zorgvuldigheid, veelzijdigheid en eerlijkheid, dat kan de journalistiek redden.”

    Mijn eerdere vraag (welke selecterende autoriteit wordt door de burger betrouwbaar geacht om er zijn informatie aan te ontlenen?) is hiermee ook beantwoord: de burger bepaalt zijn eigen selectie. Hup, meteen alle wereldbeelden op de helling. Helemaal geen onaardige gedachte. Hoewel er een gevaar in schuilt, dat er overigens ook ttv de verzuiling was, namelijk dat mensen geen tegengeluiden zoeken maar slechts de bevestiging van hun gelijk.
    Maar goed, daar zou je mensen over kunnen informeren, in op kunnen leiden, lesprogramma’s voor kunnen ontwikkelen.
    Ander aandachtspunt in dit kader is informatiemoeheid, maar ook daar geldt het bovenstaande voor: informeer mensen erover, leer ze hoe ze er (op verschillende manieren) mee om kunnen gaan, zodat ze wel eigen keuzes (kunnen) blijven maken, neem het mee in lesprogramma’s.
    groet,Lia

14. ps. Zo kom je nog eens ergens ;-)
    groet!

15. …. en nog meer dan 2 miljoen kranten worden dagelijks verspreid waarin ALLE informatie daarin is geschreven, geredigeerd of geselecteerd door professionele journalisten, vrijwel allen in vaste dienst. NIET door burgers, autoriteiten of door andere zich bij het beroep van journalist betrokkken voelende burgers. En zo zal het nog jaren blijven. De discussie hiervoor zal daaraan weinig veranderen!

16. @ Okke Ornstein
    Klinkt aantrekkelijk je analyse. Maar dat schrijf ik als nieuwsjunk. Voor mij geldt dat ik niets anders doe dan zelf op zoek gaan naar nieuws via het internet en dit dus zelf selecteer. Maar, zoals ook Hans Roodenburg schrijft, er zijn hordes mensen waar dit niet voor geldt. Mensen die de hele dag werken en die helemaal niet zo’n grote nieuws behoefte hebben. Voor die mensen (en vergis je niet, het is een grotere groep dan je denkt, vraag je buren maar eens of mede passagiers in de trein) is een krant of het achtuurjournaal nog steeds ideaal en meer dan genoeg informatie voorziening. Zij willen niet zelf het web afstruinen, niet zelf selecteren, niet de hele tijd bloggen en reageren op de artikelen die ze tegenkomen. Erwin Blom zei laatst te denken dat dat simpelweg een verschil in generatie is en dat het dus met de tijd zal veranderen. Ik heb daar mijn twijfels bij. Met grote regelmaat tref ik in de kroeg leeftijdgenoten (twintigers) die amper weten wat een blog is, die genoeg hebben aan Nu.nl en de NRCnext.