De Kredietcrisis, de vogelpest en klimaatverandering, wat hebben die met elkaar gemeen? Het zijn alle drie thema’s voor global journalism, gebeurtenissen in het nieuws die betrekking hebben op de hele wereld en tonen hoe complex relaties tussen landen en continenten zijn. De gevolgen van globalisering zijn ook merkbaar in de journalistiek. Terwijl in vroeger tijden alleen het financiële nieuws grensoverschrijdend was, leveren tegenwoordig ook politieke, sociale en agrarische onderwerpen stof voor nieuws dat de hele wereld, of een groot deel daarvan, aangaat.
Peter Berglez is hoogleraar Media en Communicatiestudies aan de Örebo University in Zweden. In de decemberuitgave van Journalism Studies beargumenteert hij dat transnationale crises en bedreigingen vragen om een nieuwe manier om nieuws te analyseren.
Het doel van dit artikel is het theoretisch definiëren van global journalism als stijl van berichtgeving, zodat daarmee in de toekomst mogelijk empirische analyses van nieuwsartikelen uitgevoerd kunnen worden. Hiervoor gebruikt hij de global outlook theorie, een manier om artikelen te onderzoeken waarin niet één land maar de hele wereld centraal staat.
Het artikel is niet vrij toegankelijk, de volgende link verwijst naar de abstract.
Er is nog geen eenduidige term voor global journalism bepaald, terwijl het toch geen nieuw fenomeen is. Er wordt al jaren naar zeer verschillende aspecten van global journalism onderzoek gedaan. Berglez oppert wel een definitie. Hij stelt dat mensen en landen door globalisatie steeds meer met elkaar verbonden worden, gedreven door kapitaal, handel, mobiliteit en nieuwe technologieën. Global journalism zou daarom een nieuwsstijl zijn waarbij beschreven wordt hoe mensen, samen met hun daden, gebruiken, problemen en levensomstandigheden, in verschillende delen van de wereld aan elkaar gerelateerd zijn.
Global journalism is niet te verwarren met buitenlandjournalistiek. Buitenlandjournalistiek is namelijk een nieuwsstijl die voornamelijk bericht over wat er gebeurt in een geografische, politieke of culturele context. Twee (fictieve) voorbeelden zijn: ‘Overstroming in Birma’, of ‘Verkiezingen in Argentinië’.
Global outlook
Nieuwsartikelen hebben altijd een zienswijze. Vaak is deze zienswijze nationaal (national outlook) en wordt het onderwerp belicht vanuit het oogpunt van het land waarin het artikel verschijnt. Nieuws in global journalism stijl heeft echter een globale zienswijze (global outlook). In dit soort artikelen wordt gepoogd te begrijpen en uit te leggen hoe economische, politieke, sociale en ecologische zaken in verschillende delen van de wereld elkaar beïnvloeden.
Kort gezegd richt global journalism zich op de (complexe) relaties tussen meerdere landen en mensen. Een voorbeeld zou zijn: ‘Na de overstroming in Birma zijn nu ook Thailand en Bangladesh slachtoffer van klimaatverandering’ of ‘Door de verkiezingen in Argentinië, voelen ook Paraguay en Brazilië zich geroepen om…’.
Het is belangrijk in te zien dat global journalism overal terug te vinden is; ‘het bestaat al’. Maar uiteraard kan er meer onderzoek naar gedaan worden. Bij empirische analyses van nieuwsartikelen zou men zich, aldus Berglez, de volgende vragen kunnen stellen: Op welke manier belicht het artikel de verbinding tussen landen? Is het binnenlands nieuws, buitenlands nieuws, of behandelt de journalist ook globale aspecten?
Berglez geeft aan dat de belangrijkste onderscheiden aspecten van global journalism te vangen zijn in (1) ruimte, (2) macht en (3) identiteit.
1) Wat geografische ruimte betreft, landsgrenzen verdwijnen door gemeenschappelijke problemen als klimaatverandering en terrorisme. Eén gebeurtenis kan tegelijkertijd in verschillende landen plaatsvinden. Op welke manier en tot welke hoogte gaat het in het artikel om meerdere landen of continenten?
2) Daarnaast ontstaan er door de globalisering van de wereld steeds meer ‘machten’ die grensoverschrijdend zijn. Voorbeelden hiervan zijn economische of politieke autoriteiten als Microsoft, G8, De Wereldbank, de NAVO en de Hollywood filmindustrie. Op welke manier en tot welke hoogte worden onderwerpen en conflicten dus uitgelegd als een mix van binnenlandse, buitenlandse en globale machten?
3) Als laatste is het volgens Berglez nuttig om te kijken naar organisaties die grenzen en landsbepaalde culturele eigenschappen overschrijden. Dit zijn organisaties of verenigingen die dezelfde identiteiten, ofwel belangen, hebben. Greenpeace, Amnesty International, Global Climate Campaign en het Wereld Natuur Fonds zijn er voorbeelden van. Op welke manier belicht het nieuwsartikel nationale en continentale grenzen als het gaat om (politieke) identiteiten?
Op dit moment zijn er nog geen nieuwsmedia die zich volledig op global journalism richten. CNN International, BBC World en Reuters doen hun best en kunnen financieel nieuws met een global outlook brengen. Maar bij hun berichtgeving over politiek, cultuur en natuur is hun zienswijze vaak toch nog wat nationaal getint, aldus Berglez. De komende tijd zal blijken of het mogelijk is de nationale kijk op nieuws te laten varen en in de toekomst één grote global newsroom te creëren.