Behalve om de gewelddadigheid en schaal van de terreur waren de aanslagen in Mumbai van eind november opmerkelijk om een tweede reden: de rol die sociale media als Twitter, Flickr en Wikipedia speelden in de berichtgeving over de gebeurtenissen. Met name het microblog Twitter stroomde vanaf de eerste geweerschoten op 26 november vol met het laatste nieuws vanuit Mumbai. Vaak bleek die berichtgeving sneller en nauwkeuriger dan op televisie of op krantenwebsites. Markeert Twitter de volwassenwording van de burgerjournalistiek, of biedt Twitter weinig meer dan “gekwetter” van laag journalistiek allooi? Een representant van de eerste mening is de Mumbaise journalist Prem Panicker (50). Panicker, redacteur van het weekblad India Abroad en mede-oprichter van het Indiase nieuwsportaal Rediff.com, was een van de prominente Twitter-gebruikers tijdens de aanslagen. Panicker nam zich met zijn tweets voor om de lezers politieke analyse, ooggetuigenverslag en mediakritiek ineen te bieden, “opgediend in 140 tekens, voor een generatie die naar het schijnt een korte aandachtsspanne heeft”.

Het onderstaande interview met Panicker verliep in zijn geheel via Twitter. Bij de Nederlandse vertaling is het formaat van 140 tekens per bericht intact gelaten (de returns geven het einde van een twitter-bericht aan). Het oorspronkelijke gesprek kan in zijn ongecomponeerde, Engelstalige oervorm op Twitter worden herlezen via twitter.com/prempanicker en twitter.com/Jonathan83.

De meningen zijn verdeeld: is Twitter een zegen of een vloek voor de journalistiek?¶

Ik denk dat de journalistiek reden heeft om opgewonden te zijn over Twitter, niet bezorgd.¶
Al een tijdlang heerst de neiging om iedere vernieuwing in de categorie “burgerjournalistiek” als een probleem te zien.¶
Wie langs die lijnen denkt, verliest het primaire doel van journalistiek uit het oog:¶
het verzamelen, verwerken en overbrengen van informatie en inzichten door hen die erover beschikken aan hen die ernaar op zoek zijn. Punt.¶
Als je dat in het achterhoofd houdt, dan was Twitter, waar honderden mensen continu nieuwe informatie brachten, een journalistiek medium.¶
Maar Twitter is geen bedreiging voor de “traditionele” journalistiek. Wie er op die manier tegenaan kijkt, verwart het doel met de middelen.¶
Geen enkel medium kan overal zijn. Maar pers die niet alleen VOOR, maar ook MET de consument werkt, dat is het paradijs.¶
Het geeft ons ogen en oren overal, de snelste technologie om nieuws naar buiten te brengen EN de wijsheid van de massa.¶
Een voorbeeld. Iedereen die live op de Indiase televisie het anti-terreuroffensief rond het Oberoi-Hotel zag, zal een ding zijn opgevallen:¶
nadat de commando’s het sein “veilig” gaven en de politie het overnam, klonken er nog af en toe explosies. Toen het gebeurde na Oberoi¶
wees het hoofd van de commando’s erop dat de politie nog niet ontplofte explosieven aan het ruimen was. Maar de tv-presentatoren leken dat niet gehoord te hebben.¶
Dus iedere keer dat er een explosie was in een bevrijde zone, begon er op televisie iemand te schreeuwen over “nieuwe” explosies. Op Twitter¶
legden ik en anderen het hoe en waarom van die explosies uit, probeerden erop te anticiperen en op die manier de paniek te temperen.¶

Tijdens 9/11 of de Irak-invasie leken zenders als CNN bijna een monopolie op breaking news te hebben.¶
Luidt 26/11 het definitieve einde van dat monopolie in?¶

Ik ben altijd wat huiverig om het einde van iets aan te kondigen – ik herinner me nog hoe ik in een directiekamer vol bezorgde eigenaren zat¶
die zeiden dat 24-uurs nieuws de dood van de kranten betekende. 15 jaar later is de krant er nog steeds, dus aan necrologieën begin ik niet.¶
Maar toch moet het antwoord zijn: ja. Rond 9/11 stonden de professionele blogs nog in de kinderschoenen, maar Irak? Ik haalde mijn nieuws¶
bij de massamedia, blogs, nieuwsgroepen – iedere denkbare bron. Er zijn wel mitsen en maren wat betreft de monopolie-kwestie.¶
De monopolies zijn voorbij. Maar grote nieuwskanalen blijven van nut. Het vertrouwen dat een medium door de jaren heen opbouwt, geeft gezag.¶
En het medium dat erin slaagt de beste aspecten van sociale media over te nemen, vergroot zijn bereik.¶
Wat 26/11 ons heeft geleerd, en laten we hopen dat dit voor alle media geldt, is om Twitter continu in de gaten te houden.¶
Komt Twitter met een primeur, dan zijn persbureaus in de positie om (a) snel te verifiëren, bevestigen en berichten¶
en (b), om hun eigen verslaggevers naar de plaats van het nieuws te sturen, waarbij Twitter dan weer een belangrijke aanvullende rol speelt.¶

De BBC kreeg veel kritiek voor het melden van de – tot op heden onbevestigde – tweet dat de Indiase regering haar inwoners opriep¶
te stoppen met het sturen van Twitter-berichten over Mumbai. Deze berichten zouden de terroristen van strategische informatie voorzien.¶

Dat soort journalistieke blunders hebben weinig met Twitter te maken, maar des te meer¶
met de kranten en televisiezenders en de voordurende druk om de eerste te zijn, alsof ‘de eerste’ gelijk staat aan ‘de beste’.¶
Onder die druk neigen vooral de visuele media ernaar om alles wat hun kant op komt maar zo snel mogelijk als nieuws te brengen.¶
Zo dacht op dag 3 van de terreur iemand nieuwe schoten te horen vanuit treinstation CST. In no time pikte een zender het gerucht op, ¶
bracht het als breaking news en kondigde hijgend aan dat er een nieuwe golf van aanslagen was begonnen.¶
Tegelijkertijd kwamen via Twitter de eerste berichten binnen van omwonenden die zeiden dat er helemaal niet geschoten werd bij het station.¶
Om hetzelfde voorbeeld aan te houden: toen wij het gerucht opvingen, pakten we onmiddellijk de telefoon.¶
We spraken het hoofd van de spoorpolitie en die kon ons bevestigen dat het loos alarm was. ¶
Het kostte ons nog geen twee minuten om dat telefoontje te plegen en uit de eerste hand te horen hoe de situatie was.¶
Tegen de tijd dat we de hoorn op de haak legden, schreeuwde de tv-zender in kwestie nog steeds moord en brand over nieuwe aanslagen.¶
Waarom zou je Twitter de schuld geven van zoveel haastige spoed? Dat had niets te maken met Twitter, maar met slechte journalistiek.¶
De wetten van goede journalistiek gebieden dat journalisten hun feiten verifiëren.¶
Waar die feiten vandaan komen maakt niet uit – een gerucht over de telefoon, een tweet, wat dan ook. Het is contraproductief om een¶
medium als Twitter te bekritiseren, wanneer het probleem schuilt in de uitoefening van journalistiek, niet in haar middelen.¶

Na de aanslagen in Mumbai werd Twitter in commentaren omschreven als weinig meer dan een “echokamer” van¶
geruchten, halve waarheden en leugens. Hoe sta je tegenover die kritiek?¶

Ik dacht heel even dat je met die omschrijving de televisie bedoelde!¶
“Echokamer van geruchten” – zoals de BBC zeker, of de Indiase zenders? Sheesh…¶
Die kritiek is zowel kortzichtig als onwaar.¶
In ieder medium zijn er betrouwbare en minder betrouwbare nieuwsbronnen. Mensen leren het verschil te herkennen, en ze leren snel.¶
Twitteraars herkennen en belonen betrouwbaarheid net zo goed als de krantenlezer of televisiekijker. ¶
Ik vind het vermakelijk om te zien hoe de traditionele massamedia steeds weer alarm slaan over opkomende technologie.¶
Over de ‘in pyjama getooide’ bloggers zeiden ze enkele jaren geleden exact dezelfde dingen.¶
Nu heeft ieder krant of zender zijn eigen blogs. Bij Twitter zal hetzelfde gebeuren, en bij het volgende technische snufje idem dito: eerst¶
verontruste analyses over de “gevaren”, daarna acceptatie en tenslotte toepassing. Die eerste twee stappen kun je net zo goed schrappen.¶

Wat is de belangrijkste les die journalisten uit de opkomst van Twitter moeten trekken?¶

Dat de oude orde voorbij is. De klassieke medianetwerken hebben niet langer het monopolie over de verspreiding van informatie.¶
Vroeger produceerden wij en consumeerden zij. Nu is het, om Marx te citeren, “van ieder naar zijn vermogen, voor ieder naar zijn behoeften”.¶
Alles wat de sociale media de journalistiek te bieden hebben, kan in één les worden samengevat:¶
de lezer van nu is niet slechts een lezer. Hij is ook je collega, je verslaggever, je redacteur. Werk je met hem samen, dan profiteer je.¶
Negeer je deze ommekeer in het maken en consumeren van nieuws, dan kon je wel eens hetzelfde lot te wachten staan als de Tyrannosaurus Rex.¶