De Raad van Bestuur van PCM maakte dit weekend bekend dat de Belgische Persgroep wat haar betreft het complete krantenpakket voor 100 miljoen euro mag overnemen. Vanwaar toch die vliegende haast? Waarom die opmerkelijk lage prijs?
Weinig grote Nederlandse concerns zullen zo gebrekkig functioneren als PCM. Het bedrijf kampt volgens een rapport van de Ondernemingskamer met een endemisch besturingsprobleem. Sinds de publicatie van dat rapport is de situatie er niet beter op geworden. Integendeel, op bestuursniveau is de demoralisering compleet.
Het is in dat licht begrijpelijk dat PCM-topman Bert Groenewegen en meerderheidsaandeelhouder Stichting Democratie en Media in een golf van onderdrukte paniek hun kranten in de etalage plaatsen en de verkoop liever vandaag dan morgen afronden.
De “druk van de banken” die willen dat PCM een deel van zijn schulden aflost, komt hen daarbij niet ongelegen. Maar de tragiek is dat het echec met Apax zich hiermee lijkt te herhalen: weer dreigt het lot van de kranten overhaast in andere handen te komen.

Dertig miljoen
De kranten staan voor een dilemma. Enerzijds is het ook in hun belang de PCM-omgeving zo snel mogelijk te ontvluchten, anderzijds zal de haast waarmee gehandeld wordt de opbrengst van de verkoop, en daarmee hun “bruidsschat”, negatief beinvloeden. Niet voor niets zoemt de uitdrukking “voor een appel en een ei” in de bedrijfsgangen rond.

De honderd miljoen euro die De Persgroep in het kader van de overname in de PCM-kas gaat storten, lijkt veel maar is dat niet. Een substantieel deel van dat kapitaal zou linea recta aan de reorganisatie van AD Nieuwsmedia op gaan, terwijl ook de sluiting van de drukkerij in Rotterdam en de afwikkeling van het belang in Wegener tientallen miljoenen euro’s kosten. Hoeveel resteert dan voor de kranten die de krantentak van het concern al die tijd draaiend hebben gehouden: twintig, dertig miljoen?

Als Van Thillo van De Persgroep een of meerdere titels – genoemd worden NRC Handelsblad/nrc.next en de Volkskrant – eerst overneemt en vervolgens doorverkoopt, is hij voldoende zakenman om daar zelf ook flink wijzer van te willen worden. Ook dat kan de positie van de kranten schaden. De vraag is ook of en hoe snel hij een doorverkoop zal willen uitvoeren.

Sport naar AD?
Een andere zorg betreft de redactionele zelfstandigheid van de titels. Naar verluidt zou Van Thillo de sportverslaggeving van de Nederlandse titels bij een door het AD gecoördineerde kernredactie willen onderbrengen. Wat zijn daarvan de gevolgen? Zou hij een vergelijkbare ingreep ook op andere gebieden willen toepassen, zoals op buitenland of economie? En raken kranten die in een kernredactie-structuur verzeild raken niet zo geamputeerd dat ze űberhaupt niet meer door te verkopen zijn?
Het lijkt logisch dat de Volkskrant meer tijd voor het onderhandelingsproces wil. De banken, zo wordt gesuggereerd, zouden wellicht ook wel tot meer coulance kunnen worden verleid. Maar dat uitstel moet wel zijn grenzen kennen. Het zou een misverstand zijn te denken dat een in jaren uitgedrukt uitstel van verkoop tot betere onderhandelingsresultaten zou leiden. Het tegendeel is het geval: de positie van concern en kranten zou in de tussentijd alleen maar verzwakken.

Veiling
De uitdaging is de PCM-kranten financieel en redactioneel zo goed mogelijk uit de onderhandelingen te laten springen. Gezien de dalende abonneebestanden en structurele problemen met adverteerders hebben ze de komende jaren een financiële buffer nodig. De kunst is die door rustig onderhandelen of – beter misschien nog – het organiseren van een veiling aan de aspirant-kopers (De Persgroep, De Telegraaf, Weekbladpers, investeringsmaatschappij HAL en mogelijke anderen) te ontfutselen. Tegelijkertijd kan dan meer duidelijkheid en openheid ontstaan over de vraag wat de gegadigden met hun acquisities voor ogen staat.

Handle with care, zou het motto moeten zijn. Het rapport van de ondernemingskamer schildert hoe destijds bij de keuze voor Apax op bestuurlijk niveau niet of nauwelijks gesproken is over de vraag of het verkoopproces wel “in het belang van de vennootschap PCM Uitgevers en de met haar verbonden onderneming was”. Nu de toekomst van de bijna complete Nederlandse pers op het spel staat, mag zo’n fout niet nogmaals gemaakt worden.