Op 20 maart vindt in Zeist het Infographics Congres 2009 (IC09) plaats. Een van de sprekers is Barbara van Os, chef nieuws graphics bij RTL Nieuws. Zij beschrijft in onderstaand artikel hoe de graphics bij het nieuws de afgelopen jaren zijn veranderd en wat er gebeurt als er brekend nieuws is.

De afgelopen… zeker 20 jaar, worden er dagelijks graphics gemaakt voor actualiteitenprogramma’s als het NOS Journaal en het RTL Nieuws. De eerste 10 jaar ging dat altijd om statische graphics. Die werden soms in stappen opgebouwd zodat er, tijdens het voorlezen van de tekst, toch steeds een tekst of illustratie, kon bijspringen.

Die methode van opbouw passen we nu nog steeds toe maar steeds vaker leveren we dynamische animaties. Wij maken de graphics voor drie programma’s van RTL Nederland: RTL Nieuws, RTL Z en Editie NL. Bij RTL Nieuws maken we dagelijks zeker acht animaties op een dag. Dat is heel hard werken en het is altijd weer een uitdaging om het voor elkaar te krijgen.

Het is elke keer lastig uit te leggen wat we precies doen. Meestal zeg ik beknopt dat wij de grafische vormgeving maken binnen de reportages van het nieuws. In heel veel reportages zitten grafische onderdelen die je als kijker bijna niet ervaart omdat ze ondersteunend werken. Een grafiek, een inzoom naar Zuid-Afrika, een uitleg over de vogelgriep…

Vliegramp bij Schiphol
Op dagen dat er urgent nieuws is, kunnen we dit melden in de nieuwsuitzending maar zijn er vaak nog geen beelden om te laten zien. Op dat moment is de redactie redelijk afhankelijk van de graphics-afdeling. Met weinig gegevens kunnen wij in korte tijd, een kaart kan maken om aan te geven waar het ongeval, de explosie, e.d. is.

In eerste instantie komt een nieuwsmelding op de redactie binnen via bijvoorbeeld het ANP, Reuters of een tipgever. De productieafdeling regelt direct dat er een wagen naar de plek gaat met een verslaggever en een cameraman. Maar voor de eerstkomende uitzending is nog steeds geen beeld.

In het geval van de recente vliegramp bij Schiphol, werkte dat ook zo. Na een spoedoverleg met de redactie zijn de eerste feiten duidelijk. In ons eigen team bespreken we vervolgens hoe we het gaan aanpakken.

Wat is er al bekend? Een vliegtuigongeluk van een vliegtuig uit Turkije op weg naar de Polderbaan. Daarom maken we snel een inzoom richting de Polderbaan die een kwartier later in de uitzending meegaat.

Ondertussen werken we verder aan een andere versie. Omdat we weten waar het vliegtuig is vertrokken, kunnen we een vliegtuig van Turkije naar Nederland laten animeren. Als dat eenmaal in de eerstvolgende uitzending is, werken we aan een versie die meer details laat zien van de laatste momenten van het neerstorten.

Daarvoor zijn we afhankelijk van de informatie die de redactie kan vergaren. De precieze plek wordt steeds duidelijker en het type vliegtuig is bekend. We kopen het 3D-model aan van het vliegtuig. Met dit model maken we de animatie van de vliegbeweging. Om dichter bij de plek te komen waar het vliegtuig is neergestort maken we diverse uitsnedes met Google Maps Pro. Het feit dat het vliegtuig in drie stukken is gebroken is essentieel maar we hebben onvoldoende tijd om dit goed te maken. Dat lossen we op door in een paar stappen een “trucage” toe te passen met Photoshop. Het is met z’n allen heel hard werken maar het geeft veel voldoening als het lukt.

Frustratie
Toch is er ook soms frustratie als je niet alle feiten hebt. Dan kunnen wij niet meer dan de tekst ondersteunen. Wij proberen, als de tijd het toelaat, verder te denken over hoe de inhoud duidelijker kan worden. Door samen met de redacteuren te sparren over alle feiten die bekend zijn.

Een infographic werkt het beste als het de inhoud aan de kijker uitlegt. Daarvoor zijn goede researchverhalen of de verhalen die vaker terugkomen, voor ons als maker vaak interessanter. Bijvoorbeeld een uitleg over het anti-rokenvaccin. Ook veel economische verhalen kunnen goed met infographics worden ondersteund. Dergelijke verhalen zijn complex, met veel feiten en cijfers. Die complexiteit zien uit te beelden en inzichtelijk te maken voor de kijker, dat is elke dag het streven.