De lancering van de Kindle 2 – de nieuwe ebook reader van Amazon –mocht enkele weken geleden op een enthousiaste ontvangst rekenen. Opmerkelijk, want de eerste indruk van de Kindle 2 is die van een wat ouderwets apparaat: monochroom scherm, geen touch screen, geen sociale media-component, weinig interactieve mogelijkheden of opties om de content te personaliseren. En om kranten en zelfs blogs te kunnen lezen moet je betalen. Kortom: erg Web 1.0 en zeker niet fully buzzword compliant.

Is de ophef over de Kindle dan wel terecht? Na het apparaat een week of twee uitgeprobeerd te hebben, denk ik van wel. De Kindle heeft zeker zijn tekortkomingen, maar de reader is desalniettemin een mijlpaal die vergelijkbaar is met de introductie van de iPod. Goed, misschien overdrijf ik nu, maar ik kan mij na twee weken Kindle-gebruik in ieder geval voor het eerst voorstellen dat ik nooit meer een papieren boek zal kopen. Ook liggen er mogelijkheden voor de distributie van kranten en tijdschriften.

Wat zijn dan die pluspunten van de Kindle? Om te beginnen het gebruiksgemak. De Kindle 2 heeft een handzaam formaat (al is het scherm wat aan de kleine kant) en je kunt met één hand een boek lezen, en er doorheen bladeren. Dat maakt de Kindle zeer geschikt voor lezen in de trein, of in bed – geen geworstel meer met bladzijden die maar niet op hun plaats willen blijven. Het scherm leest ook prettig, en het bladeren gaat – op een wat merkwaardige ‘flikker’ bij het omslaan na – soepel.

Geen gedoe met USB-kabels
Waar Amazon ook zeer goed over heeft nagedacht is het gemak waarmee je ‘content’ – vroeger ook wel: boeken – aan kunt schaffen. De Kindle 2 maakt gebruik van een 3G mobieletelefoonnetwerk (een abonnement is niet nodig). Je kunt boeken kopen via de webwinkel van Amazon of via de Kindle zelf en na betaald te hebben verschijnt het boek vanzelf op je Kindle. Geen gedoe dus met USB kabels, gedownloade eboeken die je niet meer terug kunt vinden, het is click-and-read. Alle boeken die je koopt, worden ook bewaard op de Amazon website. Dus mocht je ze per ongeluk deleten, of je Kindle kwijtraken, dan kun je ze opnieuw naar je apparaat laten versturen.

De Kindle is overigens geen volkomen gesloten systeem, zoals bijvoorbeeld de kabelboxen van UPC. Via digitale televisie kun je alleen bij UPC on demand films bestellen, en je kunt deze films ook alleen afspelen via je UPC box. De Kindle is eerder ‘poreus’. De interface en integratie met de Amazon webwinkel is zo ontworpen dat het je heel gemakkelijk wordt gemaakt om die omgeving niet te verlaten (en dus al je webboeken via Amazon te kopen).

Maar het is desalniettemin mogelijk om ook gratis ebooks op het apparaat te zetten – de Kindle kan overweg met verschillende formaten ebooks. Dat kan zelfs via de (ietwat verstopte) ingebouwde webbrowser en het draadloze netwerk van Amazon. Er is inmiddels een reader waarmee je de boeken die je op Amazon hebt gekocht ook op je iPhone kunt lezen.

Makkelijk passages annoteren
De ‘poreusheid’ kent wel grenzen: ik heb nog geen desktop-readers gevonden waarmee je de kindle boeken ook op je pc of mac kunt lezen (laat het me weten in de comments als ik iets over het hoofd heb gezien). Ook heb ik begrepen dat je met drm- beschermde eboeken in .mobi-format niet over kunt zetten naar de Kindle – het zal dus lastig zijn om in andere boekwinkels een ebook aan te schaffen.

Voor degenen die voor hun werk veel lezen, kent de Kindle nog een groot voordeel: je kunt zeer gemakkelijk passages kopiëren of annoteren en later naar je pc of mac kopiëren (al is het jammer dat de Kindle alle aantekeningen chronologisch ordent, en niet per boek of document). Ook is het mogelijk om verschillende typen documenten (PDF, HTML, DOC, JPEG, GIF, PNG, BMP ) op je Kindle te lezen. Hier is wel een catch: je moet deze documenten eerst converteren naar het Kindle formaat. Dat is onhandig, maar niet geheel onoverkomelijk. Amazon biedt hiervoor een service aan: iedere Kindle heeft een uniek e-mailadres en je kunt hier attachments (bijvoorbeeld een pdf) naartoe mailen, die Amazon converteert en naar je Kindle stuurt. Hiervoor moet je wel 10 cent per bijlage betalen. Als alternatief kun je het geconverteerde bestand ook gratis naar je eigen e-mailadres op laten sturen en het dan handmatig (maar dan moet je toch met usb-kabels in de weer) op je Kindle zetten. Er zijn ook desktop programma’s die bestanden kunnen converteren.

Tot zover deze reclamespot. De Kindle kent ook een aantal beperkingen.

Ik heb vooral goede ervaringen op de Kindle met lineaire mediaformats: boeken en audioboeken. Ik denk dat het lineaire (auteurs)genre ook zeker niet met uitsterven bedreigd is en het gebruiksgemak van de Kindle overtreft voor mij de handzaamheid van het papieren boek. Maar de Kindle (en andere Ereaders) presenteren zich ook nadrukkelijk
als elektronisch tijdschrift of krant. Je kunt je via de Kindle abonneren op een aantal kranten, tijdschriften en zelfs blogs. Hier ben ik vooralsnog minder enthousiast.

Niet gratis
Uitgevers zullen deze ontwikkeling met grote belangstelling volgen, want de abonnementen (zelfs die voor blogs) zijn niet gratis en variëren van enkele dollars tot iets meer dan een tientje in de maand. Veel Amerikaanse kranten rekenen 6 dollar abonnementsgeld per maand, de New York Times iets meer: US$ 13.99 per maand. Opmerkelijk is dat je je ook op blogs kunt abonneren die je op internet geheel gratis kunt lezen. BoingBoing bijvoorbeeld kost 1.99 dollar per maand. De blogs – althans diegene die ik heb uitgeprobeerd – waar je je op kunt abonneren zijn niet te bereiken via de (primtieve) webbrowser van de Kindle. Hier probeert Amazon dus duidelijk wel een walled garden in te richten waar er voor content betaald moet worden. Al zijn er ook weer uitzonderingen: De New York Times is via de browser wel bereikbaar. Met daarbij de aantekening dat de browser zo primitief en gebruiksonvriendelijk is, dat het lezen van sites via de browser niet echt aan te raden is.

Amazon en de participerende uitgevers benaderen kranten en tijdschriften op een opvallend ‘ouderwetse’ manier. De krant wordt eenmaal per dag automatisch bezorgd op de Kindle en bevat dezelfde artikelen als de papieren krant. Nieuwsupdates worden niet gegeven. Dus terwijl je ‘s middags op de New York Times online al leest wat precies de stimuleringsmaatregelen van Obama inhouden, lees je op de Kindle nog steeds het bericht van die ochtend uit de krant waarin alleen maar wordt aangekondigd dat Obama een pakket maatregelen bekend gaat maken.

Nu is daar ergens wel wat voor te zeggen. De Kindle is geen tablet pc, mobiele telefoon of desktop waar het bij mediatoepassingen vaak draait om de actualiteit. Het is eerder een apparaat waarmee je even afstand kunt nemen van die ‘continue update cultuur’, als je even de tijd wilt nemen om rustig iets te lezen. Er komen ook geen e-mails, im’s of twitterberichten binnen die je afleiden. En dan is het best prettig om een keer per dag een bundel artikelen te ontvangen die je rustig kunt lezen. Zie het als een dagelijkse of wekelijkse knipselmap. Je gaat er af en toe even voor zitten en je bent weer helemaal bij. Al
voelt het tegelijkertijd ook wel wat raar dat een apparaat met de connectiviteit van de Kindle oud nieuws serveert.

Overzicht werkt niet goed
Kranten en tijdschriften laten zich op de Kindle ook het best in lineair formaat lezen: je begint met het eerste artikel op de voorpagina en bladert dan van artikel naar artikel. Je kunt wel een overzicht krijgen van alle artikelen in een bepaalde sectie, maar dat werkt niet goed. Vanwege ruimtegebrek op het scherm worden slechts de eerste paar woorden van een kop en van de lead weergegeven en het is zo dus lastig om een indruk te krijgen van waar de artikelen over gaan. (bericht voor ontwikkelaars: Ik ben zelf een groot fan van ‘zoominterfaces’, waarbij je – a la Google Earth – van een globaal overzicht in kunt zoomen naar de details, en van daaruit weer terug naar het overzicht. Ik kan me voorstellen dat een dergelijke interface in de toekomst ooit soelaas kan bieden voor het overzichtsprobleem van
de Kindle.)

Een gemis vind ik ook het gebrek aan sociale media. Zeker bij het lezen van blogs wil ik altijd graag een artikel kunnen bookmarken, posten of e-mailen naar iemand. Tijdens het lezen van de blogs op de Kindle valt ook op dat blogpost in het overgrote deel van de gevallen commentaren zijn op andere artikelen. Je kunt nu wel doorlinken naar het origineel via de webbrowser, maar opnieuw: die is zo primitief dat dat niet echt prettig leest en daardoor mis je de helft (of meer). Blogs, zo realiseerde ik me, zijn toch vaak deel van conversaties die op verschillende plekken worden gevoerd, en dat leent zich niet zo heel makkelijk tot vertaling naar een lineair format.

Ik kan me ook voorstellen dat volgende generaties van de Kindle mogelijkheden bieden tot personalisering. Ik ben inmiddels zo gewend aan mijn rss-reader waarin ik een aantal voor mij relevante feeds heb verzameld, dat het wat ouderwets aanvoelt om een ‘remediatie’ van de papieren krant op een elektronisch apparaat te lezen. Het idee van een dagelijkse knipselmap die je op de bank, in bed of de trein door kunt nemen, spreekt mij aan, maar ik zou wel iets meer invloed willen hebben op de samenstelling van mijn leesmap.

Amazon mikt met de Kindle dus duidelijk niet op de ‘power users’. Het apparaat is eerder bedoeld voor diegenen die ongestoord een boek willen lezen of naar een audioboek willen luisteren. En dat kan met het apparaat zo goed dat ik – als de uitgevers meewerken en hun boeken ook beschikbaar maken in een ebookformaat – niet zo snel meer een papieren boek zal kopen. En wellicht biedt het – met een aantal aanpassingen – in de toekomst ook goede mogelijkheden voor de distributie van kranten en tijdschriften. Maar daarvoor moet nog wel
een stap worden gemaakt.

De Kindle in Nederland?
Is het mogelijk om de Kindle in Nederland te gebruiken? Officieel werkt het apparaat alleen in de Verenigde Staten. Het mobiele netwerk waarmee kranten en boeken worden ‘bezorgd’ op de Kindle werkt zeker niet buiten de Verenigde Staten. Toch is het wel mogelijk om handmatig content naar de Kindle te kopieren. Daarvoor moet je de Kindle-boeken die je bij de webwinkel van Amazon koopt eerst naar je computer downloaden. Het bestellen van Kindle boeken kan echter alleen met een creditcard waaraan een Amerikaans adres gekoppeld is.