20 reacties

1. @Piet: Ik behoor bij degenen die de redding van de journalistiek belangrijker vinden dan de redding van kranten. Jij brengt daar tegenin dat de journalistiek zonder kranten marginaliseert. Maar heb je dan rekening gehouden met radio-, tv-, tijdschriften- en online-journalistiek?

   Deels heb je gelijk natuurlijk. Met het verdwijnen van kranten, verdwijnt ook veel journalistiek. Maar wordt het niet eens tijd dat we ons de vraag stellen waar de kritische grens ligt? Hoeveel journalisten heeft een land nodig? Wanneer komt de democratie in gevaar?

   Overigens lof voor je lijstje. Ik denk her en der veel van je voorstellen al in de praktijk wordt gebracht (onder meer bij mijn krant), maar dat we als kranten best wat meer out of the box mogen denken en wat meer geld & liefde zouden mogen besteden aan innovatie.

   Tenslotte: toevalligerwijs publiceerde ik vanochtend een lijstje met de elf “beste” en “slechtste” idee-en die kranten op internet hebben gehad. Is incompleet maar complementair aan jouw printlijst.

2. @Piet,
   Daar gaan we weer: “Nu.nl gebruikt vrijwel uitsluitend persbureaukopij.” De term ‘vrijwel uitsluitend’ is natuurlijk erg rekbaar, maar ik denk dat het goed is om te beseffen dat NU.nl de laatste paar jaar juist enorm investeert in eigen nieuwsgaring. Het gevolg is dat we allang niet meer ‘vrijwel uitsluitend’ van het ANP en Novum afhankelijk zijn.

   Ik geef drie voorbeelden van gisteren; artikelen van onze Haagse redacteur:
   http://www.nu.nl/algemeen/1938154/cda-holt-macht-parlement-uit.html
   http://www.nu.nl/internet/1938375/sp-dringt-aan-op-bruikbare-overheidssites.html
   http://www.nu.nl/algemeen/1938460/vragenlijst-ouders-toonbeeld-probleemterreur.html

3. Prima stuk met concrete voorstellen.

   Volgens mij ontbreekt er een cruciale constatering: uitgeven is een vak. Mooi dat half Nederland meedenkt (over hoe de andere helft aan het lezen te krijgen), maar de facto heb je een krachtige ondernemingsleiding nodig, die gevoel heeft voor het uitgeven, een gedragen visie kan formuleren en mee kan denken in de uitvoering. De ideale uitgevers top bestaat uit een mix van ondernemerschap en procesbeheersing. Vooruit, in gewoon Nederlands: geld verdienen en op de verdiende centen passen.

   Mij is opgevallen dat in mijn krantentijd (1988-2000) er heel veel prikkels waren om op korte termijn te scoren, geen enkele voor langere termijn. En er ontzaglijk veel mensen zich bemoeiden met de marketing, verkoop en communicatie die daar totaal geen verstand van hadden. Op een gegeven moment hebben we een Hodi-pot ingesteld. Voor het uitvoeren van matige (ik rond af naar boven), terugkerende ideetjes. Om nog maar te zwijgen over meestal ondoordachte, vaak vage, tijd- en geldverslindende, theoretische tips van adviseurs. Hoewel er hier en daar een uitzondering was.

   En als ik zo eens mijn oor te luisteren leg en mijn ogen de kost geef, dan is er niet zo heel veel veranderd. Pas nog lees ik dat de voormalige hoofdredacteur van NRC Next op de vraag over winst en gratis weggeven van een kwart van de oplage zegt: ‘Nou dat van dat gratis weggeven is nieuw voor mij hoor’. Terwijl dat samplen, toch een kostbare operatie, een cruciaal onderdeel is van de marketingstrategie. Hij wist het vast, staat gewoon in de HOI-cijfers. Nog geen jaar geleden luidde de boodschap van PCM-bestuursvoorzitter Bert Groenewegen: ‘PCM is een in de kern gezond bedrijf, waar nieuwe initiatieven ontstaan en dat geenszins berooid is achtergebleven na het vertrek van Apax.’ Bron: Jaarverslag.

   Laten we wel wezen: de daling van de oplage zette al een hele tijd geleden in, lang voordat internet aan de opmars begon. Dagbladuitgevers moeten het hebben van schaalvoordeel, maar dan echt. Kosten naar beneden brengen, investeren in zaken waar het echt om gaat. En zoals altijd: niche operaties blijven kansrijk, zo ook spelregels veranderen.

   Piet Bakker zegt, als ik zo vrij mag zijn, in de kern: verzamel de beste ideeën en test het eerst als het omvangrijk is. Ik zou beginnen met: heb een gedragen visie over wat wel en vooral ook wat niet (uitgeven is kiezen) en aan de achterkant: voer het foutloos uit en haal eruit wat er in zit. Try it, do it, fix it. Uitgeven is voor het leeuwendeel een routinematige, discipline eisende activiteit. Niks fancies aan. En dan mag je in je knuisten knijpen als je een goede uitgeverstop hebt en een flexibele organisatie waar zaken goed worden afgestemd.

   Maar goed, zoals ik al schreef: uitgeven is een vak. Dat kun je gewoon leren. Het is alleen een beetje als bij Cirque du Soleil. Als je het ziet denk je, dat kan ik ook. Valt tegen als je het ongeoefend in de praktijk brengt.

4. Beste Piet

   Ik mis in jouw lijst m.b.t. tot de kranten het punt dat voor mij het belangrijkste is: kwaliteit. Er is een tendens gaande waarbij de lezer zelf op zoek moet naar de betrouwbaarheid en het waarheidsgehalte van de aangeboden informatie, en die nogal eens zelf moet aanvullen en in veel gevallen zeker zelf moet interpreteren.

   Als de krant wil overleven dat moet die zich gaan onderscheiden van andere kranten en digitale informatieverstrekkers op het internet (ook wel burgerjournalisten genoemd maar ik vind dat een nonterm omdat journalistiek een vrij beroep is) in plaats van klakkeloos achter de concurrentie aan te rennen waardoor vooral uniformiteit – in plaats van de verscheidenheid die gezonde concurrentie nu eenmaal vraagt – ontstaat.

   Neem het simpele feit dat iedere krant gebruik maakt van de feeds van persbureau’s en dat verkoopt als het laatste nieuws zonder dat die artikelen worden gecontroleerd. Ik breng je in herinnering het Kluundebacle(zie link hieronder), waar ik zelf zo boos om werd dat ik mijn abonnement op Trouw heb opgezegd en als je naar het nieuws van deze dag kijkt, dan springt er een artikeltje uit dat 60% van de Nederlanders voor een rookverbod in de auto is, afgemeten aan een enquête onder 800 autofanaten op de AutoRai. Het web is er al mee volgeplakt, en nergens een kritische toon dat dit toch nauwelijks een dwarsdoorsnede van de samenleving kan betreffen.

   Het maakt niet uit welke krant ik pak, het nieuws is vrijwel identiek, en kranten onderscheiden zich bijna uitsluitend in speciale katerns en columnisten. Nogal triest, vind ik. Dus ik zou zeggen, in plaats van tekens die beschuldigende vingers naar het internet en de zogenaamde burgerjournalistiek, hand in eigen boezen, weg met de feeds van de persbureaus en de agendajournalistiek en weer eens echt aan de slag met het nieuws.

   Hartelijke groet,
   Gigi Schuiten

   http://www.google.nl/search?hl=nl&q=kluun+hoofdredacteur+opzij&meta=

5. Pingback: Seattle Post van ‘Print-to-Web’ at LUIT Consultancy

6. @Gigi Schuiten. ‘Het maakt niet uit welke krant ik pak, het nieuws is bijna identiek..’ Dat gevoel heb ik helemaal niet als ik verschillende kranten lees. Vooral niet bij het lezen van ‘de Vollskrant’ of ‘NRC Handelsblad’. Het hangt er blijkbaar toch van af welke krant wordt gelezen.

7. @Henk. Ik ben een liefhebber van journalistiek – ongeacht het medium. De vraag is of kranten daar essentieel voor zijn. Voorlopig nog wel was mijn analyse. Radio en tv functioneren in Nederland goed, de publieken hebben minder problemen met de financiering (BNR vraagt wel om verbod van reclame op publieke omroep om zo de broodnodige reclameinkomsten op te krikken). In de breedte en diepte is het toch minder dan ‘ouderwetse’ krantenjournalistiek. Online ben ik minder optimistisch, ik zie gewoon geen volwassen stand-alone online nieuwsvoorziening in Nederland ontstaan. En dank voor het inspirerende lijstje.

   @Laurens, inderdaad: ‘vrijwel uitsluitend’ is een rekbaar begrip. Ik hoor niet bij diegenen die van oordeel zijn dat nu.nl de ondergang van de journalistiek betekent. In tegedeel, nu.nl doet iets heel goed wat andere media veel minder goed doen: snel updates van nieuws geven zonder al te veel poespas. Andere dingen doen ze veel minder of helemaal niet: analyses, eigen verhalen van buitenlandse correspondenten, onthullingsjournalistiek, achtergronden, interviews, literatuurrecensies… Dat moeten ze ook helemaal niet doen, dat is niet hun sterke punt. En er zit af en toe een eigen bericht tussen, maar dat is dus volgens mij niet de grootste kracht van nu.nl en dat kan met een redactie met een bescheiden omvang ook niet (en daarom wordt er wel geld verdiend).

   @Paul: we zijn het grotendeels eens, journalistiek binnen een georganiseerde bedrijfsmatige context heeft het meeste kans van slagen. Tot 10 jaar geleden kon iedereen het, het geld stroomde inmmers toch wel binnen (en stroomde er minstens zo hard uit), al maakte je je herdershond CEO! Wat nu de bedrijfstak beheerst is paniek terwijl we behoefte hebben aan visie. Over hoe je dat zou moeten doen verschillen de meningen – ik denk dat je vrijwel alles ter discussie moet stellen, en heel veel moet proberen, innovaties mogen ook mislukken. Maar hou op met ongelimiteerde budgetten en projecten zonder einddatum.

   @gigi: met opzet heb ik het begrip ‘kwaliteit’ vermeden. Kwaliteit is voor iedereen wat anders, en eerlijk gezegd vind ik de Nederlandse kranten van nu een stuk beter dan die van 20 jaar geleden – en ik vind ook (@sent) helemaal niet dat ze erg op elkaar lijken (alhoewel ze wel eens wat minder op elkaar zouden mogen letten). Ze zijn breder geworden en bevatten dan ook meer dingen waarmee sommige lezers liever niet geconfronteerd worden – maar anderen weer wel. In deze hyper-kritische tijd geldt kennelijk “damned if you do, damned if you don’t”

8. PS: de powerpoint van plan 7 (de advertentiemachine) staat online op Slideshare en hier met korte toelichting: http://tinyurl.com/dke5cm

9. Overigens: op VK.nl is het al mogelijk om foto’s en historische voorpagina’s te bestellen. En in de webwinkel wijn, boeken, cd’s, etc. Dus punt 5 is al realiteit.

10. @Piet: Wanneer u interesse hebt? Wij maken al meer dan 7 jaar diverse applicaties voor het online maken van pdf documenten. Van advertenties tot brochures.

    Voor Monuta hebben we voor uitvaartverzorgers een online studio gemaakt voor het maken van rouwkaarten, bidprentjes, dankkaarten en rouwadvertenties. Via een laptop bij de klant thuis.
    Voor consumenten hebben we een apart site gemaakt voor het maken en plaatsen van rouwadvertenties http://rouwbericht.monuta.nl

    Makelaars beheren zelf hun complete content. Een object (woning) wordt 1 maal ingevoerd en kan daarna online in de site gezet worden en met dezelfde content maken zij brochures, raambiljetten of advertenties.

    We hebben voor diverse uitgevers online applicaties gemaakt voor het maken van advertenties.

    Op dit moment zijn we in eigen beheer een online applicatie aan het maken waarmee een klant in elke uitgave (landelijke dagbladen, regionale dagbladen, alle huis-aan-huis titels, vakbladen, etc) personeelsadvertenties kan maken en plaatsen. De klant ziet het tarief en kan direct betalen en plaatsen.

    Overigens komt een collega van u in april bij ons langs. Los van wat u hier hebt geschreven denk ik.

11. Pingback: De krant is maar een vieze, oude man « copytijgers.nl

12. Een stuk over de redding van de papieren krant leidt hierboven tot een
    (quasi-spam-)link naar gedigitaliseerde rouwadvertenties. Irony, anyone?

13. Beste Piet,

    Een paar aanvullingen en kritische noten. Vooropgesteld; ik heb nog geen enkele uitgever horen pleiten voor subsidie. Het feit dat er toch een commissie aan de slag gaat, is het directe gevolg van het feit dat de Ster in 2008 acht miljoen meer heeft omgezet dan begroot en dat het minister Plasterk daarom een goed idee leek dat aan dagbladen te besteden. Die hebben het namelijk zo moeilijk….(en dan stoppen ze misschien met zeuren).

    Onder andere de NDP heeft er na veel lobbywerk voor kunnen zorgen dat de opdracht aan de commissie niet beperkt is gebleven tot de besteding van 8 miljoen overschot. Ze mag nu ook wat zeggen over het fundamentele probleem; een ongelijk concurrentieveld. Maar als de commissie maar niet komt met het voorstel om in te grijpen bij publieke omroepen of de Ster. Huh? Maar als dat nu wel een relatie blijkt te hebben? Het zou goed zijn als er nu echt eens samenhangend mediabeleid komt. En met samenhang bedoel ik hier dus het effect van ontwikkelingen en regelgeving van het ene mediumtype op het andere.

    De WRR heeft er in 2005 een lijvig rapport over geschreven; Focus op Functies. Maar ja dat was een vorig kabinet. Dat was in opdracht van Medy van der Laan van D66. Dus waarom zou je daar wat mee doen?

    Mijns inziens gaat deze hele discussie niet over kranten. Het gaat over journalistieke kernen in Nederland. En in het bijzonder over privaat gefinancierde journalistieke kernen. En mijn voorspelling is dat, als de politiek niet heel rap met ingrijpende maatregelen komt, het voortbestaan van een breed aanbod van privaat gefinancierde journalistieke kernen in Nederland in gevaar komt. Is dat erg? Als je echt gelooft dat journalistiek een belangrijke rol heeft bij het functioneren van de samenleving dan kan het antwoord niet anders dan ‘ja’ zijn. Als er geen journalisten betaald kunnen worden die de werkwijze van de AIVD bestuderen, als er geen journalist meer naar een rechtzaak of een gemeenteraadsvergadering gaat dan gaat een belangrijk controlemiddel op het functioneren van de rechtstaat verloren. En als deze journalistieke kernen hun primaire functie niet meer kunnen uitoefenen dan is er voor Google en Nu.nl ook weinig nieuws te genereren.

    In je eerste punt suggereer je dat het afschaffen van de Ster geen invloed zou hebben op de inkomsten van dagbladen. Dat is echt een verkeerde aanname. Elke econometrist kan je uitleggen hoe het werkt. Geld dat niet wordt uitgegeven aan de Ster kan dan wellicht allemaal aan SBS en RTL worden besteedt maar dat kan niet aan de Q (want die is tot een wettelijk maximum beperkt) dus moet het in de P van prijs gaan zitten. Daarmee wordt de prijs van TV reclame hoger en verandert het speelveld van alle bestedingen aan media. In het algemeen kan je zeggen dat een consument een minuut maar één keer kan besteden en een adverteerder een Euro ook. Ingrijpen in wat de publieke omroep uitzendt en hoe dat wordt gefinancierd heeft daarom een enorm effect. Zeker als je beseft dat de prijs van GRP’s (afrekeneenheid van TV reclame) op de Ster laag is omdat de totale kosten (900 mio) niet gedekt hoeven te worden door de omzet. (200 mio)

    Het 18-jarigenplan van Sarkozy is unaniem door de uitgevers afgewezen. (Overigens is dit plan in de Franse context wellicht zo slecht nog niet. Daar lezen veel minder mensen überhaupt kranten en is het thuisbezorgen van kranten de uitzondering en losse verkoop de regel). Als die 8 miljoen toch op moet, geef het dan aan het ministerie van onderwijs voor een breed lespakket voor de laatste klassen van de basisschool en de eerste klassen van de middelbare school en leer jongeren de functie en werking van journalistiek en media. Dat kan ook in samenwerking met KIK (een door de kranten gefinancierd activiteitenprogramma op basisscholen). Een andere mogelijkheid waarmee uitgevers geholpen zijn, is al de content die publiek gefinancierd is vrij te laten gebruiken door alle uitgevers. Dat is ook logisch want er is toch al voor betaald.

    De huidige kranten worden uitgegeven in bedrijven met privaat gefinancierde journalistieke kernen. Die zijn er ook nog bij een handje vol tijdschriften. De rest is vrijwel allemaal publiek gefinancierd bij de omroepen. In een markt waarin traditionele verdienmodellen eroderen moet je gewoon blijven ondernemen. Als je dat niet doet sterf je op den duur uit. Maar als de baas van Carré z’n best doet om goede artiesten op het podium te krijgen (inhoud), marketing bedrijft om de zaal vol te krijgen (oplage) en nog een aantal sponsors zoekt (adverteerders) dan is het wel frustrerend als in de Stopera publiek gefinancierde artiesten, gratis te bekijken zijn met een lage prijs voor sponsors.

    Groet,

    Frank Volmer

14. Je conclusie dat zonder kranten in Nederland nauwelijks journalistiek zou plaatsvinden is ofwel te kort door de bocht of anders gewoon te treurig voor woorden (om niet te zeggen buitengewoon riskant).

    3, 5, 7+8 zijn ongeveer hetzelfde en ook de enige punten die echt hout snijden. Van de rest zul je het niet moeten hebben (10 spreekt voor zich, en 1+6, alstjeblieft…).

    Om een voorbeeld te geven, de Guardian geeft nu alle inhoud van hun artikelen weg via hun API zodat andere sites het kunnen herpubliceren. De voorwaarde is dat wanneer het advertentie-netwerk van de Guardian online is, zij hun eigen advertenties erbij kunnen plaatsen.
    Of Nederlandse kranten nu de visie en de know-how hebben om hun eigen advertentienetwerk te beginnen (of ook maar een API), vraag ik me erg af.

15. En dan ook nog dit: http://www.businessinsider.com/outsidein-saves-newspapers-2009-3

16. @Frank: Ik zou niemand willen vervelen met economenpraat, maar als die econometrist in z’n propedeuse een beetje heeft opgelet zou hij er meteen achteraan zeggen dat als P stijgt Q wel degelijk mee zou kunnen gaan stijgen: er komen meer TV-zenders. Het is daarbij maar de vraag of de equilibrium-P voor TV-reclame uiteindelijk stijgt (bij nieuwe toetreders kan die zelfs dalen, afhankelijk van hun kostenstructuur). En vervolgens is het ook maar de vraag of er reeel substitie mogelijk is tussen TV en print en de prijzen voor TV-reclame dus uberhaupt van veel invloed zijn op die van print.

    Kon het toch niet laten nee..:-)

    Ik zou nog wel samenhang zien in de zin dat adverteerders minder voor print willen betalen als ze online goedkoper uit zijn (een verschijnsel dat u niet onbekend zal voorkomen) maar andersom? We betalen meer voor print omdat TV duurder is (nogmaals: als dat al zo is..)? Nah. De energie van de NDP lijkt me een betere zaak waardig dan zo’n achterhoedegevecht.

17. Pingback: Oneerlijke concurrentie Ster is het echte probleem voor privaat gefinancierde journalistiek « De nieuwe reporter

18. @Bas: In mijn ‘supersize’ plan staat ook: “Dagbladen doen dit ook (boeken, dvd’s, wijn), maar het is de vraag of het maximale uit de markt wordt gehaald.” Dat jij het voorbeeld van foto’s en hostorische voorpagina’s van de Volkskrant noemt is in dit verband veelzeggend: misschien kan het wel maar na zeven keer klikken op de vk-site heb ik ze nog niet gevonden: moet ik zoeken in de webwinkel? Ik weet dat ze historische voorpagina’s verkopen, maar foto’s? Die optie is wel heel erg goed verstopt.

    @Erwin / @Jaap: Inderdaad ironisch maar toch, als de sector eens wat meer gekeken had wat anderen deden, had men daar wel wat van opgestoken. Bijvoorbeeld van de porno-industrie die altijd voorop heeft gelopen met technische vernieuwingen: geotagging, contextual advertising, videostreaming, online billing, micro-payments, partnerships. Online rouw-advertenties werken o.a. ook vanwege het ontbreken van concurrentie en omdat mensen niet over de prijs gaan zeuren. Kritiek op mijn ‘advertentiemachine’: “maar dan zien ze hoeveel een advertentie echt kost!”

    @Frank / Jan-Jaap: doe ik onder de post van Frank zelf.

    @Alper: Ik denk inderdaad dat zonder kranten journalistiek een fikse aderlating zou betekenen. Volgens mij zijn 3, 5, 7 en 8 nogal verschillende strategieën. Op 1 (overheidsingrijpen) kom ik terug, en voor 6 is het onderzoeksalternatief gewoon veel beter en goedkoper dan het domweg weggeven van kranten.

19. Pingback: Het feest van de lezer « Thijs Kuipers

20. Leuk artikel, na het door te hebben gelezen heb ik het ook gelijk naar een vriend gestuurd! Ik hou jullie website in de gaten, perfect!