Het is een klassiek hallelujabericht. We willen maar al te graag vliegen zonder wroeging over de schadelijke milieueffecten van ons vakantietripje en binnenkort lijkt dat mogelijk, want volgens Billy M. Glover van Boeing vliegen vliegtuigen over drie à vijf jaar op biobrandstoffen.

Het bericht van het ANP (18-3-2009) werd dan ook door allerlei kranten overgenomen. De Pers had ook de Nederlandse ondernemer gesproken die jatropha-olie had geleverd voor ‘de eerste succesvolle test met een Boeing 747 van Air New Zealand die op jathropa-olie vloog’. (19-3-2009)

Maar zou zo’n fundamentele omslag echt zo snel kunnen plaatsvinden? Opmerkelijk genoeg is de Boeingtopman in een bericht van het internationale persbureau Reuters veel minder stellig (13-3-2009). Daar zegt Glover dat er waarschijnlijk binnen drie tot vijf jaar een alternatief op de markt is voor traditionele kerosine. Maar zo voegt hij er eerlijk aan toe: ‘Tegen die tijd zullen de volumes natuurlijk nog erg klein zijn.’ Bovendien blijkt bij de testvlucht van Air New Zealand slechts één motor van het tweemotorige vliegtuig voor de helft op jatropha-olie vloog.

Meerjarig gewas
Ruud van Eck van Diligent Energy Systems, de Nederlandse leverancier van de Jatropha olie voor de testvlucht, zegt dat het bericht in Reuters dichterbij de waarheid komt. Zijn bedrijf heeft vorig jaar 17.000 liter geleverd aan Boeing met de vraag om nog eens 60.000 liter te leveren. Dat klinkt als een forse hoeveelheid, maar een Boeing 747 met 400 pasagiers verbruikt 10.000 liter per uur. Het is dus goed voor 6 uur vliegen. Per hectare kan 800 liter olie worden geproduceerd. Per uur vliegen heb je dus ruim 10 hectare nodig. Zijn bedrijf heeft nu drie en een half duizend hectare in gebruik in Tanzania. Ze willen doorgroeien naar 50.000 hectare. ‘Dat kost een jaar of tien. Jatropha is een meerjarig gewas. Het kost vier jaar voor de plant is volgroeid.’

Als je niet wilt dat de jatropha productie ten koste gaat van de voedselproductie of leidt tot ontbossing moet je het aanplanten in droge gebieden. In Tanzania komt daar 200.000 hectare voor in aanmerking. Dat is dus 20.000 uur vliegen met een Boeing 747. Bij KLM maakt een 747 ongeveer 5000 vlieguren per jaar. Dus de maximale duurzame productie van Jatropha in Tanzania is zo toereikend voor maar vier van die bakbeesten.

Cowboys
Van Eck houdt niet van hallelujaberichten. Die trekken volgens hem alleen maar cowboys aan die uit de nieuwe business een slaatje willen slaan en niet malen om verdringing van landbouwgrond voor de voedselproductie. Het belang van het nieuws schuilt er volgens hem vooral in dat de jatropha-olie het in de test zo goed heeft gedaan. ‘Auto’s zouden op termijn op elektriciteit kunnen rijden, een vliegtuig kan nooit op elektriciteit vliegen. Dus is biobrandstof het enige duurzame alternatief.’ Rudy Rabbinge, universiteitshoogleraar aan de Wageningen Universiteit en lid van de KNAW, bevestigt dat het technisch mogelijk is.

Al is het wel ingewikkeld. Vliegtuigen hebben een brandstof nodig die per verbrande liter heel veel energie oplevert. Anders moet je zoveel brandstof meenemen dat het vliegtuig enorm veel zwaarder wordt. Biobrandstoffen als ethanol voldoen daarom niet. Het is mogelijk de calorische waarde te vergroten, maar het is een hele klus. Rabbinge betwijfelt ook of het wenselijk is. Voor je het weet, gaat de productie van biobrandstof ten koste van de voedselproductie. ‘Mensen vliegen liever dan dat ze armen voeden.’

Toch maar even met Boeing gebeld. Billy Glover is niet bereikbaar, maar zijn medewerker Terence Scott geeft uitleg. Hij ziet niet zoveel verschil tussen de twee berichten. Als een alternatief op de markt is en twee vliegtuigen biobrandstof bijmengen zijn beide berichten waar. ‘Wij doen geen voorspellingen over het percentage biobrandstof dat tegen die tijd wordt gebruikt.’ Het belangrijkste is dat vliegtuigen binnenkort biobrandstof mogen bijmengen. Hij verwacht dat binnenkort de toestemming van de twee organisaties die daarover beslissen binnen is. De juiste tekst had dus moeten luiden: ‘Boeing verwacht dat binnen drie tot vijf jaar het is toegestaan dat een paar vliegtuigen een beetje biobrandstof bijmengen.’ Ook mooi, maar geen halleluja.

Dit artikel verscheen ook in Intermediair.