Na jaren als freelancer voor The Miami Herald te hebben gewerkt nam Brayden Simms in januari vorig jaar een vaste baan als eindredacteur aan. “Dan heb je meer zekerheid”, werd hem gezegd. Vijf maanden later verloor hij niet alleen zijn baan, hij verloor die aan een eindredacteur in India.

“Het was een schok”, zegt Simms. De Indiase eindredacteur nam Simms’ werk over voor de internationale editie die The Miami Herald wekelijks in Latijns-Amerika uitgeeft. Daarin staan berichten van persbureaus en bewerkt nieuws uit de reguliere editie.

“Ik zie geen reden waarom een intelligente Indiër dit werk niet kan doen”, zegt Simms. “Maar het is, zacht uitgedrukt, een verontrustende ontwikkeling.” Hoewel Simms over zijn situatie blogde op de site van The Miami Herald, verboden zijn bazen hem interviews te geven, zegt hij.

Afstand
Volgens analysebureau ValueNotes werkten in juli vorig jaar 2300 mensen in de Indiase outsourcingsector voor kranten. De branche staat echter nog in de kinderschoenen. ValueNotes schat dat de 35 miljoen dollar omzet die de outsourcingsector in 2008 draaide als gevolg van de bezuinigingsdrift in de krantenindustrie kan verhonderdvoudigen tot 3,5 miljard dollar. Die uitbreiding zou tienduizenden nieuwe banen creëren.

Hoe werkt dat, een collega op talloze kilometers fysieke en culturele afstand?

The Miami Herald moest hard werken om de Indiërs te doen begrijpen “wat voor plaats Miami is”, zegt hoofdredacteur Anders Gyllenhaal. “Maar daar zou je ook tegenaan lopen als je een redacteur uit Iowa aanneemt.”

Alcatraz
De werkwijze kan ook tot tot hilarische vergissingen leiden, blijkt uit een voorbeeld dat The Hindustan Times vorig jaar beschreef. In 2006 maakte outsourcingbedrijf Express KCS in India een restaurantadvertentie voor de Californische krant Contra Costa Times. Er moest een sfeerbeeld van San Francisco in, maar de Indiase werknemers hadden de stad nog nooit bezocht. Tenslotte herinnerde een van hen zich de Alcatraz-gevangenis uit de film The Rock. En dus belandde een foto van de beruchte bunker in de advertentie.

Express KCS probeert fouten te voorkomen door eindredacteuren “soms” te trainen in het land waar de krant is gevestigd, zegt CEO Robert Berkeley. Mindworks Global Media, een ander bedrijf dat uitbesteed werk in India uitvoert, stuurt eindredacteuren voor enkele weken naar het thuisland van de krant, zegt CEO Tony Joseph. (Al is er volgens Gyllenhaal nooit een Mindworks-werknemer op zijn redactie geweest om te worden opgeleid.)

Mindworks legt volgens Joseph precies vast hoe de redactie werkt en geeft die volledig inzicht in wat zijn personeel doet. “Wij beschouwen onszelf als het verlengstuk van de eindredactie.”

Skype
Dat klinkt mooi, maar het persoonlijk contact tussen de Indiërs en de krant wordt tot een minimum beperkt, blijkt uit Josephs verhaal. Eindredacteuren van Mindworks communiceren alleen met de redactie via IM, niet via Skype. En er is uitsluitend contact met de chef, niet met de verslaggevers zelf.

Het werkt, volgens Joseph: in het begin van elke samenwerking moeten zijn eindredacteuren nog 25 tot 30 procent van de koppen veranderen, na acht weken geeneen meer. Toch hebben kranten liever een aanspreekpunt in eigen land, geeft Joseph toe. Hij overweegt daarom een kantoor in de Verenigde Staten te openen.

Tandpasta
Outsourcen mag geld besparen en daardoor verslaggeversbanen beschermen, de vraag is of dat effect teniet wordt gedaan door verslechterde kwaliteit van de krant, in een tijd waarin deze al achteruit holt. “Als outsourcing een wijdverspreid verschijnsel wordt, is het misschien onderdeel van een nieuw soort journalistiek waarin het nieuws een heus lopende-bandproduct wordt, zoals tandpasta”, zegt Robert Dardenne, hoogleraar journalistiek aan de University of South Florida in St. Petersburg.

Nieuws ontstaat via een organisch proces, benadrukt Dardenne: continue interactie tussen journalisten en de gemeenschap, en tussen journalisten zelf. “Eindredacteuren moeten de gemeenschap net zo goed kennen als de verslaggevers”, zegt Dardenne. “Ze corrigeren niet alleen je spelling, ze zetten vraagtekens bij wat je hebt geschreven en verbeteren zo je verhaal. Ik zie niet hoe dat kan als je geen contact hebt met de verslaggever.”

Luxueuzere levensstijl
Misschien wel het meest opvallende van de outsourcingtrend is dat niet alleen westerse journalistenbanen naar India verdwijnen – Engelse en Amerikaanse journalisten trekken er zelf ook heen. Hoewel een enkeling bij een outsourcingbedrijf belandt, gaan veel anderen aan de slag voor westerse of Indiase media. Bladen als Rolling Stone en Vogue lanceren Indiase edities, grote nieuwsorganisaties als The New York Times en The Financial Times hebben er de laatste drie jaar hun redacties uitgebreid, en Indiase kranten en bladen ‘zijn wanhopig op zoek naar goede schrijvers’, e-mailt Kristen Brown.

De Newyorkse, die in mei afstudeerde in journalistiek aan New York University, wilde schrijven ‘en daarin waren geen banen in Amerika’. Brown is nu assistent-chef bij het Indiase literaire tijdschrift The Caravan, waar eveneens New York Times-freelancer Joel Elliott werkt. Columbia University’s Graduate School of Journalism stuurde vorig jaar vijf studenten naar New Delhi om stage te lopen bij The Hindustan Times, met 1,4 miljoen lezers een van de grootste Engelstalige kranten ter wereld. Chef Pankaj Paul, voormalig chef bij The News Journal in de VS, beloofde hun grotere opdrachten dan ze ooit bij een klein Amerikaans dagblad zouden krijgen.

Nilanjana Bhowmick werkte drie jaar voor BBC Radio in Engeland voordat ze terugkeerde naar haar vaderland India. Ze verslaat nu nieuws vanaf de straat in plaats van vanachter een bureau ‘en ik heb een luxueuzere levensstijl dan ik in Engeland ooit als journalist zou kunnen hebben’, e-mailt Bhowmick.

Haar westerse ervaring maakte haar bij uitstek geschikt voor outsourcing-werk. Bhowmick schreef vanuit India onder meer Amerikaanse nieuwsverhalen voor All Headline News, zegt ze. Ze hield ermee op ‘omdat deze bedrijven bar slecht betalen of proberen niet te betalen. Ze willen bakken geld verdienen over de rug van goedgelovige mensen in India’.

Professionaliteit
Pionieren in een land waar de mediamarkt begint te floreren heeft zijn opwindende kanten, maar het gebrek aan journalistieke professionaliteit is valt sommige westerlingen zwaar. ‘Soms zien kranten eruit alsof ze volledig bij elkaar zijn gegoogeld of van het TV-journaal overgenomen’, schrijft Brown.

De Amerikaanse journalist Raju Narisetti, die al dertien jaar voor The Wall Street Journal werkte, stelde zijn expertise beschikbaar om in februari 2007 de zakenkrant/website Mint in India te lanceren. ‘Journalisten die het goed doen in het westen zijn het verschuldigd om instituten te versterken die hoogstaande journalistiek produceren’, e-mailt Narisetti, sinds januari chef bij The Washington Post in de VS.

Moord en verkrachting
Als westerse journalisten de Indiase journalistiek inderdaad naar een hoger niveau tillen, kan dat politiek ingrijpende gevolgen hebben, meent Sabrina Buckwalter. Zij adviseert westerse journalisten die werk in India zoeken en is manager van Columbia University’s Southern Asian Institute, dat een debat over outsourcen organiseerde.

“De Indiase regering wil tegen elke prijs negatieve internationale publiciteit voorkomen”, zegt Buckwalter. “De manier waarop buitenlanders feiten interpreteren, zal hen dwingen anders om te gaan met bepaalde kwesties.”

Buckwalter verwijst naar zichzelf als voorbeeld: de Indiase regering zou haar visum niet hebben verlengd omdat ze, tijdens haar jaar bij The Times of India, corruptie in de gruwelijke Khairlanji-zaak in 2006 aan de kaak had gesteld. Toen verkrachtte een hogere kaste een moeder en haar dochter, en vermoordde hen en twee zonen. Dat was het einde van Buckwalters Indiase verslaggeverscarrière. “Het is niet het meest persvriendelijke land.”

Dit is het tweede deel van een tweedelige serie over outsourcing in de journalistiek.