Hyves, Twitter , MySpace, MyFriends, Facebook, LinkedIn en ASmallWorld: slechts een greep uit het aanbod van sociale netwerksites. Elke site heeft een andere vormgeving en opbouw, waardoor er een effect zou kunnen zijn op het soort mensen dat zich aansluit bij een bepaalde site. Wat is die opbouw, en welk effect heeft dat op de manier waarop mensen zichzelf presenteren?

Zizi Papacharissi, professor aan het Department of Communication van de Universiteit van Illinois-Chicago, vergelijkt Facebook, LinkedIn en ASmallWorld. Ze publiceert deze bevindingen in New Media Society van februari/maart 2009. Het artikel is niet vrij toegankelijk, deze url verwijst naar de abstract.

Op sociale netwerksites wil men voornamelijk in contact blijven met mensen die men al kent. Facebook noemt zichzelf open en toegankelijk voor iedereen. Het is een site waarop vrienden en kennissen foto’s delen en berichtjes uitwisselen. LinkedIn is zakelijk georiënteerd en wordt gebruikt om in contact te blijven met het professionele netwerk om zo vacatures aan elkaar door te spelen. ASmallWorld is in veel opzichten gelijk aan de twee eerder genoemden, maar heeft een groot verschil, namelijk dat deze site bedoeld is voor de ‘happy few’. De few die namelijk de eer krijgt uitgenodigd te worden om lid te zijn. Kenmerkend is de interesse in materiële dingen als reizen, veel geld verdienen en ook weer spenderen.

Architectuur
De onderzoekster analyseert de architectuur van deze netwerksites. Met architectuur wordt de opbouw, het ontwerp en de organisatie bedoeld. Ze is lid van de drie sites en vergeleek gedurende tien maanden, om de week, ruim duizend profielen van gebruikers. Ze volgde de ontwikkelingen van applicaties, keek naar algemene aankondigingen van de site aan zijn gebruikers en gebruikte berichten uit het nieuws.

Ze onderscheidt vier verschillende thema’s: de balans tussen privé en publiek, de manier waarop men zichzelf presenteert op zijn profielpagina, de mogelijkheid tot ontwikkelen van een eigen online identiteit en de sfeer op de sites: is die stijf of losjes.

Kijkend naar het eerste thema, de balans tussen privé en openbare gegevens, is er sprake van een groot verschil. Facebook en LinkedIn zijn redelijk open voor de buitenwereld. Iedereen kan ‘lid’ worden, maar leden kunnen wel instellen wie welke gegevens mogen zien. Ook buitenstaanders kunnen bijvoorbeeld door te Googelen al bij de basisgegevens van personen komen. Voor ASmallWorld moet je, zoals eerder gezegd, uitgenodigd worden. Alleen mensen die al een bepaald aantal vrienden hebben, mogen andere mensen uitnodigen. Bij drie geweigerde vriendschappen krijgt een lid straf en vermindert het aantal opties. Hierdoor blijft het gezelschap exclusief en gesloten voor buitenstaanders.

Identiteit
De manier waarop mensen zichzelf presenteren is het tweede thema. Bij alle drie de sites is het tonen van vrienden de belangrijkste manier om iets van eigen identiteit uit te dragen. Vrienden zeggen immers iets over jouw slag mensen. Op alle drie de sites is het mogelijk een persoonlijk profiel te maken en daarbij een foto te plaatsen.

Bij Facebook zijn die profielen erg casual, mensen vertellen van alles over zichzelf en plaatsen daar privéfoto’s bij. Het ontwerp van LinkedIn is daarentegen geïnspireerd op een Curriculum Vitae, waardoor mensen dan ook geen profielfoto plaatsen, en als ze dat wel doen, lijken het vaak pasfoto’s. ASmallWorld heeft meer standaard profielinstellingen waarop mensen invullen waar ze werken, wat hun functie is, waar ze wonen en waar ze op school hebben gezeten. Deze leden voegen vaak foto’s bij waarop ze poseren in luxueuze oorden op rustgevende momenten.

Virtuele boekenkasten
Als derde wordt er gekeken naar de ontwikkeling van de identiteit. Op Facebook kunnen mensen hun hele persoonlijkheid blootgeven door hun profielpagina in te vullen. Virtuele boekenkasten worden gevuld, men geeft aan waar ze wel of niet van houden en beantwoordt vragen als ‘Welk toetje/filosoof/dier zou je zijn?’.

Kenmerkend aan deze profielen is dat ze snel evolueren en als het ware modegevoelig zijn. ASmallWorld en LinkedIn zijn niet ontworpen om de mogelijkheid te bieden persoonlijke kenmerken aan te geven. Gebruikers van ASmallWorld zeggen eigenlijk al iets over hun ‘status’ door lid te zijn. De nadruk van LinkedIn ligt meer bij het noemen van werkgevers en behaalde titels.

Sfeer
Het laatste thema is de sfeer op de sociale netwerksites. ASmallWorld heeft strenge gedragsregels, bedacht door de makers van de site. Leden die langer lid zijn en grotere netwerken hebben, mogen meer. Er is weinig interactie mogelijk tussen verschillende leden. Ook is er een kans om gestraft te worden als men zich niet houdt aan de regels. LinkedIn is ook erg stijfjes en statisch. Door de architectuur van de site zijn er weinig applicaties op de site om met elkaar te communiceren. Facebook daarentegen heeft een ‘losse cultuur’ en moedigt particuliere en spontane initiatieven juist aan.