Nieuws is het aantal doden gedeeld door de afstand?

daressalaamHoeveel Afrikanen moeten er omkomen voordat het bij ons nieuws is? Is daar een afspraak voor? Als student journalistiek leer je dat het aantal doden gedeeld door de afstand een criterium is. Maar steeds vaker gaat dit criterium niet meer op. Want één dode bij een explosie bij een olieleiding van Shell in Nigeria lees je wel terug in de krant, terwijl tientallen doden bij gevechten in Mogadishu hooguit als kort berichtje ergens achter in de krant staat, of vaker helemaal niet vermeld wordt. Is dat omdat er wel of geen Westerse belangen bij betrokken zijn? Daar lijkt het steeds meer op.

Op 29 april werd Dar es Salaam opgeschrikt door een reeks explosies. Vijftien kilometer ten zuiden van het financiële hart van de stad was een wapen- opslagplaats geëxplodeerd. Die stond midden in een dicht bevolkt gebied. De opslagplaats was volledig verwoest, net veel huizen in de directe omgeving. De schokken waren tot in Dar es Salaam te voelen.

De autoriteiten meldden in eerste instantie drie doden en een klein aantal gewonden. De schade die aangericht was, viel volgens de overheid ook mee. Slechts een aantal huizen zou beschadigd zijn. De verhalenstroom die op gang was gekomen, liet een ander beeld zien. Eerste ooggetuigen meldden dat er zeker 500 huizen compleet verwoest waren. Maar de autoriteiten hielden het bij hun verklaring. De reden daarvoor was ‘om niet onnodig paniek te zaaien onder de bevolking’.

Honderden gewonden
Met een groep studenten waren wij op dat moment in Dar es Salaam. Eén deel van de groep, ging het internet op om het laatste nieuws op internet te melden en het andere deel van de groep ging naar de rampplek toe. Daar troffen ze grote paniek aan. Honderden gewonden werden bij de verschillende ziekenhuizen in de stad binnengebracht. Ruim 1.200 mensen waren als vermist opgegeven, waaronder 400 kinderen. Een legervrachtwagen vol met kinderen die uit het gebied gehaald waren, kwam net aan bij het politiebureau. Ouders probeerden achter de vrachtwagen aan te rennen, maar werden door het leger tegengehouden. Het Rode Kruis had al snel een tent opgezet om kinderen die hun ouders kwijt waren, op te vangen. Bij het Rode kruis werd direct over twaalf doden gesproken.

In de dagen erna is ons team nog een paar keer teruggeweest naar het gebied, omdat er steeds meer nieuws bekend werd. Zo had de VN noodhulp in het gebied gebracht, om 400 mensen direct te kunnen helpen met sanitaire voorziening en noodopvang. Door verschillende organisaties was geld gegeven voor hulp aan de slachtoffers. Het dodental steeg naar 26. Het aantal vermisten stond na twee dagen op 1.700.

Ondanks onze moeite om het nieuws naar buiten te brengen, had vrijwel geen enkel Nederlands medium interesse. Het eerste nieuws werd weliswaar op enkele internetsites gemeld en het Radio1 Journaal wilde dan wel een vork doen, maar verdere berichtgeving is er niet geweest, omdat ‘er te weinig doden waren gevallen’. En dat terwijl er direct na de explosie door verschillende landen, waaronder Nederland, een plan werd opgesteld om geld te geven voor noodhulp. Het plan is uiteindelijk door een taskforce van verschillende VN-organisaties uitgevoerd. Pas toen in het Tanzaniaanse parlement vragen gesteld werden over de ramp – dit was bijna een week later – meldde de BBC de laatste ‘officiële’ cijfers. En dat was vooral over de vragen die gesteld werden. De explosie was slechts bijzaak.

Ver-van-mijn-bed-show
Waarom is er vrijwel geen aandacht geweest voor dit incident, terwijl er zoveel vragen onbeantwoord zijn. Hoe kon de opslagplaats ineens exploderen? De officiële verklaring was door de hitte, maar verhalen van menselijk falen waren niet van de lucht. Onder de doden waren slechts zes militairen, die als enige op de basis aanwezig waren. Sinds wanneer wordt een militaire basis door slechts zes mensen bemand?

Volgens de overheid waren in slechts twee dagen alle 1.700 vermisten terug gevonden, terwijl in de kranten nog altijd oproepen stonden. Ook het Rode Kruis, dat daar nog steeds mensen opving, sprak nog altijd van veel vermisten. Volgens hen waren er nog altijd ruim 700 vermisten. Ongeëxplodeerde munitie werd ‘gecontroleerd’ opgeblazen. Hoe kan het dat hierbij tientallen gewonden onder de burgers vielen?

Waren er te weinig belangen voor de media? Gelooft men de verklaringen van de overheid op haar woord? Je zou toch verwachten dat Tanzania, dat als ‘donor darling’ bekend staat – Nederland gaf in 2008 69,7 miljoen euro aan ontwikkelingshulp en zal dit jaar 81 miljoen euro geven – juist gecontroleerd wordt op de handelswijze bij een dergelijk ramp.

Zijn de variabelen in het criterium ‘aantal doden gedeeld door de afstand’ ineens veranderd? Moeten er minimaal vijftig doden vallen? Honderd? Moet het een aanslag zijn, in plaats van een ongeluk? Of is het gewoon een ver-van-mijn-bed-show en hoeft het niet gemeld te worden omdat er geen westerlingen of westerse belangen bij betrokken zijn? Is dat nu het hoofdcriterium van nieuws geworden?

Michiel Stol

Alle artikelen van Michiel Stol op De Nieuwe Reporter.

  • JacobK

    “Of is het gewoon een ver-van-mijn-bed-show en hoeft het niet gemeld te worden omdat er geen westerlingen of westerse belangen bij betrokken zijn? Is dat nu het hoofdcriterium van nieuws geworden?”

    Geworden? Altijd zo geweest. Het gaat niet om de geografische afstand in de bekende journalisten-som, maar om de mentale afstand.

  • Niek

    Hee Michiel; leuk blog! Maar…
    ‘Aantal doden gedeeld door de afstand’ is wel een heel cynische manier om te bepalen wat nieuws is en wat niet.
    Er zit een kleine kern van waarheid in, maar wel met ontzettend veel mitsen en maren… Nog een paar overwegingen bij nieuws:
    -wijkt de gebeurtenis af van het gewone,
    -zijn er Nederlanders of Nederlandse belangen bij betrokken, -past het in een patroon,
    -is er een verslaggever aanwezig (voor tv: hebben we beeld)
    -hebben we ruimte in de krant of journaal…
    -hebben we er eerder aandacht aan besteed en ook een leuke:
    -wordt er over gepraat bij het koffiezetapparaat.

  • Miriam

    Het zijn veel woorden om een al lang bestaand verhaal opnieuw te vertellen; de nieuwswaarde van een gebeurtenis is recht evenredig met het aantal slachtoffers en omgekeerd evenredig met de afstand.

    Zoiets had je toch ook op je opleiding kunnen leren? Daar hoef je niet zo ver voor te reizen.

    Misschien is dat wel het verschil tussen een journalist en een activist. Als activist wil je dat anderen naar je verhaal luisteren, terwijl je je als journalist eerst moet afvragen in welke mate je publiek zit te verwachten op een bepaald verhaal.

    Ik heb legio mensen meegemaakt die gedreven door hun persoonlijke betrokkenheid bij een onderwerp artikelen zijn gaan schrijven. Door een gebrek aan afstand zijn de meeste van die artikelen en boeken niet te pruimen.

  • Ik vind het logisch dat het journaal (bijvoorbeeld) niet meteen een cameraploeg op het vliegtuig zet voor zoiets, maar als jullie daar toch al alles vastlegden… Afijn, het is ook veel belangrijker dat Yolanthe vreemdging toch? :)

  • Pingback: Nico Mokveld Online | Blog Archive | Nieuws=doden:afstand()

  • Pingback: Breaking News… of toch niet? « Michiel Stol()