Onder het pseudoniem NightJack schreef de Engelse politierechercheur Richard Horton de afgelopen anderhalf jaar een blog over politieonderzoeken naar allerlei misdrijven, posts over ervaringen met meerderen, minderen en collega’s, en commentaren op het politiebeleid. Zo opgeschreven dat het politiewerk er niet door in gevaar kwam en hij zelf onbekend bleef. Volgens eigen zeggen was de blog in politiekringen bekend en had ongeveer 1.500 lezers per dag. Dat veranderde op slag toen hij in april de prestigeuze Orwell Prize kreeg toegekend, genoemd naar de Britse schrijver George Orwell (Animal Farm, Ninety Eighty-Four, The Road to Wigan Pier), voor de journalist die er het beste in slaagde “to make political writing into an art.” Het aantal bezoekers groeide naar 60.000 per dag en de aanbiedingen om boeken te schrijven en televisieshows op te luisteren waren niet van de lucht. Richard Horton bleef anoniem.

Maar de Orwell Prize was het begin van het einde van NightJack. Times-verslaggever Patrick Foster ontdekte via ingenieus journalistiek uitzoekwerk wie er schuil ging achter die ‘nachtjuut’. Horton kon publicatie nog even tegenhouden maar gisteren gaf de rechter in London de Times gelijk en moest Horton de kast uit. Zoals the Honourable Mr Justice Eady zei, kon Horton er niet van uitgaan dat hij anoniem zou kunnen blijven omdat “bloggen in essentie meer een publieke dan een privé activiteit is.”

Privacy
Journalistiek bij de rechter draait vaak om de afweging tussen ‘het belang van privacy’ en ‘het belang van openbaarheid’. Daarbij wordt meestal verwezen naar het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), waarover gewaakt wordt door het Europese Hof in Straatsburg (EHRM). De bescherming van de privacy is daarin geborgd in artikel 8, de vrijheid van meningsuiting (met aanverwante rechten van openbaarheid en persvrijheid) in artikel 10.

NightJack deed in deze zaak een beroep op het recht op privacy, op het recht anoniem te blijven. Nog sterker: Hortons advocaat claimde dat het “in het openbaar belang is dat bloggers hun anonimiteit kunnen behouden.” Rechter Eady betoogt in zijn uitspraak echter dat bloggers juist willen communiceren met het publiek en om allerlei redenen soms hun identiteit willen verbergen. “Dat moge zo zijn,” zo zegt hij, “maar het gaat te ver om daar uit te concluderen dat hun identiteit niet onthuld mag worden.” Bloggers hebben dus geen recht op anonimiteit, en in die zin geen recht op bescherming van hun privacy.

Dat maakt, zo schrijft Justice Eady, de volgende stap, de gebruikelijke afweging tussen het belang van de privacybescherming tegenover het belang van de openbaarheid, een “kunstmatige oefening”. Horton heeft met zijn blog als NightJack geen recht op privacy (anonimiteit) en dus wint in de afweging de openbaarheid. Hortons advocaat probeerde nog aan te voeren dat NightJack door het onthullen van zijn naam ook beperkt wordt in zijn vrijheid van meningsuiting omdat hij de blog dan moet staken. Eady beaamt dat maar voert daartegen aan dat Horton als rechercheur volgens alle interne politieregels überhaupt geen woord naar buiten had mogen brengen over politie-onderzoeken en wat dies meer zij. En hij vindt het te ver gaan om het recht op anonimiteit in deze situatie te gebruiken om een politierechercheur die uit de school klapt, te beschermen tegen de gram van zijn meerderen. Omgekeerd: juist Hortons positie als rechercheur maakte zijn blog interessant en versterkte daarmee het belang van de openbaarheid, het recht van het publiek om te weten wie dat allemaal opschrijft.

Spijt
Exit NightJack. De blog is van het web gehaald. Richard Horton gaat enige forse gesprekken met zijn superieuren tegemoet. Hij betreurt het voor zijn familie dat hij een BB (Bekende Brit) is geworden, hij heeft spijt van de schade die hij mogelijk heeft toegebracht aan de Politie van Lancashire en vreest voor zijn eigen politieloopbaan.

Vergelijkbare uitspraken van rechters in Nederland zijn mij niet bekend. Maar zo’n Engelse uitspraak kan de toon zetten, een richting aangeven. Bovendien kan Horton nog in beroep en, als hij het volhoudt, zijn zaak nog voorleggen aan het Hof in Straatsburg. Met Justice Eady’s centrale these – “blogging is essentially a public rather than a private activity” – kunnen veel bloggers met naam en toenaam alleen maar instemmen. Persoonlijk vind ik die duizenden anonieme blogs, reacties en meningen op internet altijd nogal laf (tenzij in omstandigheden als in Iran van vandaag). Wie zijn dat allemaal en waarom zou ik het lezen: Qabouter, Charles en Willem, Bart, Ramirezi, Klaverblad en ScrambleX?