“De papieren distributie van nieuws komt binnenkort aan het eind van zijn levenscyclus”, stelt Jan Bierhoff van de Infonomics & New Media onderzoeksgroep. Daarom onderzocht hij de afgelopen twee jaar hoe kranten gebruik zouden kunnen maken van e-readers. In een vervolgonderzoek neemt hij ook andere distributievormen voor nieuws – zoals smart phones en netbooks – onder de loep. Daarnaast hoopt hij antwoord te vinden op de vraag der vragen: hoe moet de moderne, digitale krant worden gefinancierd?

Bij het eerste onderzoek (MePaper geheten) waren vier krantentitels en 50 lezers betrokken. Voor het nieuwe onderzoek heeft Bierhoff ‘meer kritische massa’ nodig. Aan het project, dat de naam ‘Designing the Daily Digital’ (3D) heeft meegekregen, zullen uiteindelijk zo’n dertig titels meedoen. Het gaat daarbij deze keer niet alleen om dagbladen; ook tijdschriften, netmedia en omroepen zijn welkom.

Volgens Bierhoff is het hoog tijd dat media meer en op een andere manier aandacht gaan besteden aan productontwikkeling. “Heineken en Philips betrekken hun gebruikers al in de ontwikkelfase van een nieuw product. Bij media zijn nieuwe initiatieven nu vaak nog de uitkomst van trial and error vanuit de eigen organisatie.”

Ook blijft vaak onderbelicht hoe er geld moet worden verdiend met nieuwe digitale producten. “Als je vraagt wat het businessmodel is, krijg je meestal geen goed antwoord”, stelt Piet Bakker (Crossmedia Content), die bij het onderzoek is betrokken. Geen wonder: “Het businessmodel is vaak shaky. In veel iPhone-apps kun je bijvoorbeeld maar weinig advertenties kwijt. En als je je krant via de Kindle (de e-reader van Amazon) wilt verspreiden, moet je 70 procent van je inkomsten en alle rechten afdragen aan Amazon.”

E-readers
Eén van de opvallende conclusies van het MePaper-onderzoek is dat veel krantenlezers zich graag op verschillende onderdelen van verschillende kranten zouden abonneren. Voor het algemene nieuws abonneer je je dan bijvoorbeeld op een landelijke krant, terwijl je het lokale nieuws van een regionale krant betrekt. Technisch hoeft dat op een e-reader (of een ander digitaal distributieplatform) geen probleem te zijn. “Als de krantenconcerns bereid zijn dat te doen, zou dat zeker aanslaan”, denkt Bierhoff.

Ook liet het onderzoek zien dat de huidige e-readers allesbehalve optimaal zijn. Kleur en bewegend beeld zijn vooralsnog toekomstmuziek. Een nieuwe techniek kan uitkomst bieden. “Electro-wetting gaat de huidige problemen met e-readers oplossen. Het potentieel van die techniek is veel groter dan dat van de huidige, op digitaal papier (e-ink) gebaseerde e-readers. Massaproductie met deze techniek is nog een probleem, maar daar wordt hard aan gewerkt.”

De krantenlezers die meededen aan de test, hadden echter andere wensen dan bewegend beeld en kleur. “De oudere gebruikers willen graag een groter scherm”, vertelt Bierhoff. De meeste e-readers hebben nu eerder het formaat van een boek. Met een groter scherm en instelbare lettergrootte is een beter overzicht mogelijk – toch geen overbodige luxe bij het lezen van een krant.

Netbooks
Jongeren zagen de e-reader helemaal niet zitten. “Ze vinden dat je er te weinig mee kunt. Maar jongeren hebben dan ook een heel ander referentiepunt dan ouderen. Ze maken meer gebruik van internet en zijn gewend dat je informatie elk moment tot je beschikking kunt hebben”, zegt Valerie Frissen van TNO, ook bij het vervolgtraject betrokken.

Voor die doelgroep zou het netbook wellicht uitkomst kunnen bieden. Netbooks zijn kleine laptops die een stuk minder wegen en ook nog eens flink goedkoper zijn. Fabrikant Asus lanceerde eind 2007 de eerste netbook en het apparaat, de Asus EEE, werd zo’n succes dat vrijwel iedere hardwarefabrikant ze nu in de aanbieding heeft.
“Inmiddels worden er meer van verkocht dan van de traditionele laptop”, aldus Bierhoff.

“Nadeel is wel dat je er niet mee op het strand kunt gaan zitten.” Door de zon is het ‘gewone’ TFT-scherm dan immers niet meer leesbaar. Op een e-reader kun je de teksten op het scherm wel zonder problemen buiten lezen. De leeservaring is vergelijkbaar met die van het lezen van papier.

De komende dagen verschijnen er op De Nieuwe Reporter enkele artikelen over de conclusies van het MePaper-onderzoek. Kijk hier voor meer informatie over het nu startende 3D-project (pdf).