Internet lijkt zo langzamerhand een serieus alternatief distributiekanaal te worden voor de televisiekabel. In de Verenigde Staten komen er in ieder geval steeds meer diensten en apparaten op de markt waarmee kijkers televisieseries en films via internet kunnen bekijken op de televisie.

Ik testte (vanuit de VS) de afgelopen maanden een viertal diensten (Netflix, Amazon, Boxee en AppleTV) Mijn voorlopige conclusie: het traditionele broadcast-model waarbij we langs live-uitzendingen zappen op de televisie, krijgt concurrentie / wordt aangevuld met zeker twee alternatieve modellen om tv te kijken: het bibliotheekmodel en het widget-model.

Bibliotheekmodel
Drie van de diensten die ik uitprobeerde – Netflix en Amazon en AppleTV – zijn voorbeelden van het bibliotheekmodel, of beter: het videotheekmodel. Ze werken vrij simpel: je koopt een kastje dat je aansluit op de televisie en op internet, het kastje maakt vervolgens contact met de catalogi van de aanbieder naar keuze. (AppleTV legt automatisch contact met de eigen iTunes-winkel, de diensten van Amazon en Netflix zijn op verschillende kastjes te bekijken, ik testte deze op de Roku video on demand player, die hier in de VS voor 99 dollar te koop is). Via de afstandsbediening blader je door de catalogus, en kun je een film of aflevering van een serie bestellen – meestal tegen betaling. (Officieel werken deze diensten alleen vanuit de Verenigde Staten, Microsoft kondigde onlangs aan dit najaar een soortgelijke dienst te introduceren op de Xbox).

Gecombineerde interfaces
Nu leent de combinatie van televisiescherm en traditionele afstandsbediening zich slecht voor uitgebreid browsen door dikke catalogi. De interfaces van de videodiensten op het televisiescherm zijn dan ook zeer eenvoudig: zowel Apple als Amazon bieden een overzichtelijke lijst met populaire titels en met aanraders. Netflix werkt net even anders, dit is van origine een dvd-verhuur-per-post-service. Leden selecteren op de website van Netflix de films die ze willen huren, en krijgen die vervolgens via de reguliere post thuis gestuurd. Er is nu ook de mogelijkheid om (een beperkt aantal titels uit de catalogus) direct naar een video-on-demand-speler te laten sturen. De digitale versie van Netflix geeft vervolgens een simpel lijstje weer van films die abonnees via hun computer hebben geselecteerd.

De meeste van deze bibliotheekdiensten combineren de interface op het televisiescherm op soortgelijke wijze met een uitgebreidere interface op het computerscherm of het scherm van de mobiele telefoon. Waar de eerste vooral simpel en helder is, biedt de web- of telefoonversie meer complexe zoek, personalisatie en aanbevelingsfuncties. Bij zowel Amazon als Netflix kun je via hun webpagina’s door de uitgebreidere catalogi bladeren en gebruik maken van aanbevelingsdiensten. Zo stel je je je ‘playlist’ samen op een ander apparaat dan de televisie zelf, en als je de televisie aanzet, kun je het lijstje met geselecteerde films snel opvragen.

Gesloten systemen
Alle bibliotheekmodellen maken gebruik van Digital Rights Management. Wel is het mogelijk om gekochte of gehuurde producten op meer dan een apparaat af te spelen. Een film die je bij Amazon huurt kun je zowel op je computer als op de televisie als ook op je iPod bekijken. Al zijn er soms wat omslachtige procedures nodig waarbij je je computers moet laten autoriseren. Een kopietje maken – zelfs voor eigen gebruik – is officieel niet mogelijk. Ik vraag me af of dit een slimme strategie is. De muziekindustrie komt langzaam aan ook terug van het beveiligen van ‘content’ door middel van Digital Rights Management. Voor consumenten is het erg hinderlijk dat content waarvoor je hebt betaald zo wordt afgeschermd.

Kijkervaring
De AppleTV was zo streng met haar geografische beperkingen dat ik zelfs vanuit de VS geen films mocht bestellen (mijn creditcard is verbonden aan een Nederlandse bank), het bestellen van films heb ik dus niet kunnen testen. Amazon en Netflix werkten uitstekend, de interface was intuïtief, de beeldkwaliteit goed, het aanbod van films en series redelijk, al is bij Netflix maar een deel van de totale catalogus ook beschikbaar voor video on demand. Amazon biedt – tegen betaling en zonder reclame – ook afleveringen aan van drama, comedy en realityseries die ook op de reguliere televisie worden uitgezonden. Je kunt Amazon zo ook als ‘uitzending gemist’ gebruiken – al ontbreken bijvoorbeeld weer wel de televisiejournaals. Wel is het cataloguskijken een heel andere ervaring dan ‘gewoon’ naar de televisie kijken. Aan de ene kant heb je het als kijker voor het uitkiezen. Maar als je niet precies weet waar je zin in hebt, is een catalogus met het aanbod van duizenden films en series ook wel wat ontmoedigend. Bovendien leidde het overaanbod bij mij ook tot deze paradoxale situatie: als je altijd alles kunt kijken, dan kijk je vaak uiteindelijk nergens naar – het kan immers altijd nog, en dus is er altijd wel nog iets anders te doen dat nu net even urgenter is.

Het broadcastmodel waar een netmanager of programmeur een keuze voor je heeft gemaakt, heeft daarom ook zo zijn aantrekkelijke kanten. Ik denk dan ook dat beide modellen – broadcast en bibliotheek – naast elkaar zullen blijven bestaan. Of wellicht komen er ook hybride modellen, waar je wel on demand kunt kijken, maar waar de keuze – zoals bij themakanalen op de reguliere televisie – tijdelijk beperkt is rond specifieke programmathema’s om zo een zekere urgentie te creëren (alleen deze week: het volledige werk van Johan van der Keuken, of exclusief vandaag: alles wat wilde weten over haaien). Een andere vorm van tijdelijke urgentie zou ook gecreëerd kunnen worden door sociale netwerken te koppelen aan het bibliotheekmodel. Als je met je vrienden mee wilt kunnen praten, weet je dan in ieder geval naar welke programma’s je nu zou kunnen kijken.

Morgen beschrijft Martijn de Waal zijn ervaringen met de vierde en laatste dienst: Boxee.