Goed, de mist is wat opgetrokken na de presentatie van het rapport Brinkman en we hebben met zijn allen mogen lachen over vergelijkingen naar aanleiding van de vermaledijde internetbelasting (‘krankzinnig’, ‘ridicuul’, ‘abject’, ‘absurd’).

Dit voorstel – eigenlijk slechts bedoeld als kers op de vlaai – beheerste het debat in de eerste dagen, niet in de laatste plaats omdat het rapport werd gelekt naar dagblad Trouw. Deze krant nam als insteek de internetbelasting. Voor het gemak werd deze door iedereen uitgelegd als steun aan de kranten, terwijl het feitelijk bedoeld was als steun voor innovatie an sich. Dus ook voor internet.

Nuttig
Er zit een groot aantal heel nuttige aanbevelingen in het rapport, bijvoorbeeld op het gebied van onderzoeksjournalistiek. Ook geeft het rapport een heldere analyse van de huidige stand van zaken in de journalistiek.

Nochtans is er ook een aantal misverstanden rondom onder meer NU.nl dat zeer hardnekkig is. Daarnaast kan geconstateerd worden dat veel media nog niet goed weten wat ze met de aanbevelingen aanmoeten. Laat ik beginnen met het eerste punt.

Google News
In de Volkskrant van afgelopen zaterdag stond een gedegen achtergrondverhaal van Francisco van Jole, getiteld ‘Nieuws voor niks’. Inclusief praktische aanbeveling: in plaats van Google af te zweren zouden kranten moeten proberen of ze via Google News geld kunnen verdienen.

Van Jole schrijft echter, net als het rapport, ook over de rol van het ANP. En in het verlengde daarvan: “De sites (zoals NU.nl – LV) kunnen immers niet zonder persbureaus die draaien op inkomsten uit kranten.” Hier wordt opnieuw de suggestie gewekt dat online media zelf níet meebetalen aan het ANP. Dit is niet waar. NU.nl zit al lang niet meer voor een dubbeltje op de eerste rang. Iets wat in de beginjaren overigens wel het geval was.

Overigens doet dit niets af aan de constatering dat ook NU.nl op dit moment voor een groot deel van de nieuwsvoorziening afhankelijk is van het ANP. Net als ook de sites van – ik noem maar wat – de Volkskrant, NRC of Telegraaf.

Innovatie
En dan kom ik op punt twee. De verwarring. Er is verwarring over de samenwerking tussen kranten en de publieke omroep, over de distributie, over de omroepgegevens, maar ook over de voorstellen rondom innovatie en online. Kranten lijken zelf niet goed te weten wat ze daarmee moeten.

Neem de NRC. De krant was er als de kippen bij om middels een verklaring te melden dat de internetheffing absurd is. “Innovatie kan het best plaatsvinden in een vrije markt”, aldus directeur-uitgever Gert Jan Oelderik.

Maar in een nieuwsanalyse in zijn eigen krant stelt redacteur Jan Benjamin zaterdag dat de innovatieplannen wel degelijk nuttig zijn. “Brinkman had kunnen weten dat internetters niet lezen”, zo verklaart Jan Benjamin de verwarring. “Ze scannen, zappen en spuien snel kritiek. En dat terwijl het rapport juist het beste voor heeft met internet. (…) Voor een journalistiek innovatiefonds bijvoorbeeld komen juist ook webuitgaven in aanmerking.”

Verwarring
Ook De Volkskrant zaait verwarring, maar dan op een andere manier. Hoofdredacteur Pieter Broertjes stelde in het NOS Journaal nog dat er internet nog altijd een lastig model is: “Zonder dat je ervoor betaalt, kan je niet uit.”

Nog in dezelfde week zegt zijn adjunct Jan ’t Hart echter dat er helemaal geen probleem met internet is. Sterker nog: kranten zijn de ware innovators op internet. Bovendien wordt er winst gemaakt door de Volkskrant op internet, aldus de adjunct. In een eerder bericht op Twitter had ’t Hart het zelfs over ‘miljoenen’ die met internet verdiend worden.

Als dat echt zo is, dan rijst de vraag waarom er dan geld vanuit de overheid naar innovatie zou moeten. Al met al zenden de dagbladen verwarrende signalen uit. Maar goed, het zijn ook verwarrende tijden.