Zeg, wat schuift dat eigenlijk?

Het is de grote onbekende in de journalistiek. Waar de lonen voor journalisten in vaste dienst niet ver uiteenlopen vanwege CAO-afspraken tasten freelancers in het duister. We horen het fluisteren op conferenties en in cafés, ‘Wat schuift dat eigenlijk?’ Wat zijn de vergoedingen voor freelance journalisten? De Nieuwe Reporter deed ruim twee maanden geleden een oproep aan zijn lezers om een indicatie in te sturen. We kregen tientallen reacties.

Er zijn genoeg redenen zo’n onderzoek niet uit te voeren. In de eerste plaats omdat de resultaten nooit een compleet beeld geven. Honoraria zijn onoverzichtelijk. Het gaat om vergoedingen per woord, per regel, per teken, per pagina, per uur, per dagdeel of in sommige gevallen zelfs om constructies waarbij redacteuren boekenbonnen of slechts ‘een podium’ krijgen. Bovendien is een ANP-bericht niet te vergelijken met een column en zijn onderzoeksjournalistieke projecten geen reisverslagen. Bovendien, wilt u echt weten waar uw buurman zijn geld mee verdient?

Toch bleek uit de reacties dat er behoefte is aan een dergelijk ‘overzicht’. Enkele inzenders wijzen erop dat freelancers vaak ‘geen poot om op te staan’ hebben en dat de tarieven hard achteruit hollen. Iemand calculeerde zijn besteedbare inkomen over 2008 en kwam tot de conclusie dat ‘een heftruckchauffeur twee keer zoveel verdient’. Anderen hebben het idee dat schoonmakers op redactievloeren beter afzijn dan freelance journalisten.

We hebben, een enkele uitzondering daargelaten, de woordprijs als uitgangspunt genomen. Een op z’n minst twijfelachtige methode omdat ervaring nu eenmaal een belangrijke rol speelt. Een eerstejaars student journalistiek krijgt niet dezelfde vergoeding als iemand die al 30 jaar ervaring heeft. Omdat het grootste deel van de inzendingen over de gedrukte pers ging hebben we hier de RTV-indicaties achterwege gelaten. Fotovergoedingen hebben we niet onderzocht en ook enkele inzenders die refereren aan internettarieven hebben we niet meegenomen. Al deze verschillende vormen van journalistiek zijn stuk voor stuk een eigen onderzoek waard.

Om tot slot het geheel overzichtelijk te houden hebben we een aantal inzendingen, vooral wat betreft de kleine, onbekendere vakbladen en huis-aan-huisbladen, moeten schrappen. We willen dan ook slechts een kleine indicatie geven. Bij onze buurlanden ligt het allemaal een stuk minder gevoelig. Zowel in Engeland als in Duitsland zijn de ‘freelance rates‘ en ‘Honorare aus der Medienbranche‘ erkende maatstaven. Omdat in Nederland een dergelijke kaart ontbreekt doen wij een bescheiden poging wat duidelijkheid te verschaffen.

Dagbladen
Een journalist laat ons weten bij De Limburger een vergoeding van 150 euro te krijgen voor een verhaal van 600 woorden en twee kleine kaders. Volgens Huub Paulissen van De Limburger is dat ‘een uitzondering’. Bij de krant heeft men de tarieven vastgesteld aan de
hand van de oppervlakte in de krant. ,,Soms is het aantal regels het uitgangspunt en soms zijn er verschillen per rubriek. Dus zijn er ook verschillen per freelancer”, licht hij toe.

Bij de Volkskrant licht Bert Gräffner de tarieven er graag uit. ,,Ik pak even de lijst erbij. Het begint bij 36 eurocent per woord en kan naar gelang de aard van het stuk of de bekendheid van de journalist oplopen tot 41, 46 of 50 cent per woord.”

Iemand liet ons weten dat Het Parool 110 euro betaalt voor een recensie. ,,Dat is niet het standaardtarief, legt Barbara van Beukering uit. ,,Het verschilt heel erg per artikel. Voor een spread (1300 woorden) betalen we 250 euro. Voor een grote reportage in ‘PS van de week’ 400. Flexibele tarieven dus.”

Tipgevers over gratis dagblad De Pers hadden het over 35 cent per woord. Volgens Jan Jaap Heij klopt dat ,,Dat is de start. Ervaren mensen krijgen 40 cent. Daar gaat de hoofdredactie over. Bewerkelijke stukken krijgen ook 40 cent per woord gehonoreerd en wanneer wij er veel werk aan hebben, bijvoorbeeld bij mensen die net van de school af zijn, betalen we soms 30 cent per woord.”

De Nieuwe Reporter had zowel NRC Handelsblad als het Algemeen Dagblad aan de lijn, stuurde later nog e-mails maar heeft in beide gevallen niets uit Rotterdam vernomen.

Persbureau
Een freelancer die pas een aantal maanden aan het werk was bij het ANP liet ons weten 15 euro per uur te verdienen. Volgens hoofdredacteur Erik van Gruijthuijsen is dat een uitzondering. ,,Dat zal een stagiair zijn die na zijn stage nog even blijft hangen. Bij alle freelancers ligt het uurtarief aanmerkelijk hoger, kan ik je verzekeren. Precies aangeven kan ik dat niet, want het varieert. Het tarief is afhankelijk is van opleiding, ervaring en functie-eisen, maar daarmee vertel ik niks nieuws.

Weekbladen
Hoe zit het eigenlijk bij De Groene Amsterdammer? Men fluistert al jaren dat dit het ‘slechtst betalende opdrachtgever’ is. ,,10 cent per woord? Daar begint het inderdaad mee. Sommigen krijgen het dubbele. Hoewel niet altijd”, legt een vriendelijke stem bij het redactiesecretariaat uit. ,,Wij verdienen hier zelf ook niet zoveel.”

Bij Vrij Nederland heeft men volgens een aantal journalisten te maken met vergoedingen tussen de 30 en 40 eurocent per woord. Volgens Monica Keyzer van VN is het minimumtarief onlangs verhoogd tot 33 cent. ,,Ook is er sprake van een hoger tarief, dat ligt op 46 cent per woord.”

Over HP/DeTijd kregen we berichten over beloningen van 20 cent per woord binnen. Volgens Marije Snelder hanteert men bedragen ‘tussen de 23 en 35 cent per woord. Is 23 cent daarmee het minimumtarief? ,,Dat denk ik wel, maar er zijn misschien eens uitschieters naar beneden.”

Bij weekblad Elsevier gaf onze tipgever aan zelf ‘misschien hoog op de ladder’ te zitten en noemde een bedrag van 40 cent per woord. De Nieuwe Reporter sprak een bericht in op de voicemail van Elsevier en kreeg bericht terug dat de freelance tarieven variëren van 30 cent per woord, 34 cent per woord, 40 cent per woord tot 48 cent per woord.

Vakpers
De hoofdredacteuren van FEM magazine en Bright name zelf de moeite ons te laten weten wat hun tarieven waren. Volgens Arne van der Wal van FEM ontvangen freelancers minimaal 36 eurocent per woord. Complexere verhalen worden tussen de 40 en 50 eurocent gehonoreerd. Bij Bright krijgen freelancers volgens Erwin van der Zande 50 cent per woord.

Iemand tipte bij Emerce een aantal jaar geleden dat er 40 cent per woord betaald werd. Volgens Rebecca Rijnders klopt dat ‘globaal’ ,,Sommigen betalen wij 38 cent per woord, de meesten 40 cent. En daarnaast zijn er vaste tarieven voor bepaalde rubrieken.”

Een blad in de maritieme sector betaalt volgens een journalist met ruime ervaring ‘rondom de 40 cent per woord’. Volgens een tipgever die schrijft bij een blad ‘voor bestuurders en onderwijzers’ liggen de tarieven daar op 43 cent per woord. Twee freelancers lieten ons weten hun eigen tarieven door te rekenen. Per uur ging dit om respectievelijk 68 en 85 euro.

Reactie FLA en NVJ
We bellen even met Pierre Spaninks van de Freelance Associatie. ,,Het is wel degelijk mogelijk een inzicht te geven in wat de tarieven voor freelancers zijn. Alleen geven de cijfers zelf weinig inzicht. Je zou eigenlijk moeten weten wat de journalist in kwestie de afgelopen vier maanden geschreven heeft en waarom ze daarvoor gevraagd worden. Je kunt niet zomaar tarieven per woord vergelijken.”

,,Alles hangt af van de onderhandelingspositie van de freelancer. Ik ben er van overtuigd dat kwaliteit een prijs heeft, maar er hangt veel af van de onderhandelingspositie van de freelancer. Wij krijgen dagelijks vier of vijf telefoontjes van mensen die willen weten hoeveel ze voor een opdracht kunnen vragen. Onze workshops ‘verkopen’ zitten dan ook altijd vol.”

Maar waarom zijn die tarieven in Nederland niet bekend? ,,Wij hebben dat met de Associatie voor Schrijvers en Vertalers wel eens onderzocht. We hebben een enquête gehouden onder onze leden en die gepubliceerd. Maar we kregen direct problemen met de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). We mogen geen adviezen geven.”

Ook de NVJ kreeg met de mededingingsautoriteit te maken. Marijke Wilms licht het toe. ,,Het is alle beroepsverbonden verboden tarieven zichtbaar te maken. Hij hadden een inventarisatie gemaakt onder onze leden. Niet iedereen reageerde daarop, maar al snel bleek dat er grote verschillen zijn. De een krijgt bij de NRC een tientje terwijl de ander 130 euro ziet bijgeschreven.”

,,Bij ons hebben de resultaten een half jaar op de site gestaan, maar zijn daarna achter slot en grendel gegaan. We hebben nu alleen nog de tarievencalculator.”

De Nieuwe Reporter

Alle artikelen van De Nieuwe Reporter op De Nieuwe Reporter.

  • Leuk dat er zo veel interessants uit jullie onderzoek is gekomen, complimenten.

    Even een puntje op de i. De FreeLancers Associatie heeft nooit onderzoek gedaan waarom de tarieven in NL niet bekend zijn. Dat wij zelf geen advies over tarieven geven is omdat wij nauwlettend door de NMa in de gaten worden gehouden. Die zouden dat kartelvorming vinden. Onze zusterafdeling binnen de Vereniging van Schrijvers en Vertalers, de Ver v Letterkundigen, kreeg daar vorig jaar op een akelige maner mee te maken omdat die een modelcontract hanteerde waarin in overleg met de literaire uitgevers een minimumtarief voor vertalingen was afgesproken van zes (!) cent per woord.

    De FLA en de VSenV dringen net als de NVJ al jaren aan op een wettelijke regeling van het auteurscontractenrecht. Daarbij zou het o.a. aan organisaties van auteurs en organisaties van exploitanten (lees: uitgevers) moeten worden toegestaan om collectieve afspraken te maken over minimumtarieven.

    Overigens neem ik aan dat de NMa geen bezwaar kan maken tegen het publiceren van resultaten van empirisch onderzoek naar in werkelijkheid gerealiseerde honoraria. Anders was DNR nog niet jarig ;-)

  • francois

    “Iemand liet ons weten dat Het Parool 110 euro betaald voor een recensie”.
    ..maar dan hopelijk zonder spelfouten, want dan BETAALT het Parool niet.

    Dank! Is inmiddels aangepast.

  • 110 euro is wel een maximum bij Parool.

  • Tijs van den Boomen

    Vijf jaar geleden onderzocht de Wallenburgpers, het grootste kantoor van freelance journalisten in Nederland, de freelance-tarieven. In totaal 112 mensen vulden de enquête in, de resultaten verschenen in het boekje ‘Wij zijn goed’.
    Opvallend is dat de uitkomsten vrij goed overeenstemmen met de huidige peiling. Met andere woorden: de tarieven zijn gelijk gebleven, ondanks de gouden jaren die inmiddels ver achter ons liggen en ondanks de inflatie. Freelancers worden dus langzaam uitgekleed

    Overigens keek het onderzoek niet alleen naar het geld, maar ook naar de pret en het prestige van opdrachtgevers. Dat leidde indertijd tot drie toptiens:

    Toptien Armoe
    1. de Filmkrant (10 cent)
    2. De Groene Amsterdammer (15 cent)
    3. Het Parool (22 cent)
    4. HP/De Tijd (23 cent)
    5. Wordt Vervolgd (24 cent)
    6. de Humanist (24 cent)
    7. Contrast (25 cent)
    8. Onze Wereld (28 cent)
    9. PW (30 cent)
    10. Opzij (31 cent)

    Toptien Pret
    1. de Filmkrant
    2. Psychologie Magazine
    3. Johan
    4. De Groene Amsterdammer
    5. Elsevier
    6. Libelle
    7. Panorama
    8. Adformatie
    9. Management Scope
    10. OndernemingsRaad

    Toptien Prestige
    1. NRC Handelsblad
    2. de Volkskrant
    3. De Groene Amsterdammer
    4. Vrij Nederland
    5. Trouw
    6. Het Parool
    7. Elsevier
    8. Het Financieele Dagblad
    9. Psychologie Magazine
    10. HP/De Tijd

  • Peter

    Waarom vlamt het hier niet? Waarom staat hier nergens dat dit is om je ogen uit je kop te janken van ellende? Hoe kun je in vredesnaam verwachten dat mensen voor dit soort brutobedragen goed, gedegen werk leveren? Geen wonder dat de kranten vol shit staan.

    Intussen is dit soort gegevens op straat gooien ook nog eens voer voor al die wanbetalers om er mee door te gaan. Het maakt het zelfs moeilijker voor degenen die wat meer krijgen om hun positie te handhaven, laat staan de broodnodige (neem dit woord letterlijk) verbetering tot stand te brengen. Bedankt!

    En nou niet weer ‘marktconform’ gaan roepen allemaal. Er is helemaal geen markt. En graag ook niet zeggen: dan ga je toch wat anders doen, joh. Ik wil dit namelijk heel graag doen, maar ik wil er ook graag gewoon, normaal voor betaald krijgen. In allerlei sectoren kan dat. De loodgieter, de schilder, zelfs de werkster verdient meer. Dat kun je toch niet geloven?

    En nee, dat het met de kranten zo slecht gaat, is ook geen argument. In hun vette jaren was het geen haartje beter. Het is een pure machtskwestie: grote concerns tegenover eenlingen. Daar zou de NMA eens naar moeten kijken!

  • Nick

    Mmm, die vijftien euro per uur komt vaker voor dan je denkt hoor. Zelfs lagere tarieven. Wegener betaalt voor invalwerk 14 euro nogwat.

  • Cecile

    Ik hoorde van een vriendin dat het Nederlands Dagblad ook 10 of 15 cent per woord betaalt. Maar die krant kan zich wellicht nog op een gristelijk streven naar soberheid beroepen.

  • Lisa

    BNR Nieuwsradio: EUR 175 per dag
    Intermediair: EUR 0,45 ct per woord

  • @ Cecile

    Nederlands Dagblad betaalt 20 euro per 1000 geplaatste tekens. Voor een artikel van 7000 tekens (ongeveer 1000 woorden), levert dat zo’n 140 euro op. Ik wil niet eens weten wat dat per woord is.

  • Eén van de regionale AD-edities: 12 euro per uur, voor nog niet afgestudeerde student journalistiek. Laat ik me misbruiken? Verpest ik de markt?

  • Willem

    @ Karlijn: het hangt ervan af wat voor je werk precies doet. Maar als je ‘gewoon’ meedraait en kwaliteit levert is 12 euro per uur echt een fooi. Zelf als je nog studeert. Maar het AD heeft natuurlijk ook een verleden wat tarieven betreft…

  • Schandalig hoe slecht jullie betaald worden. Wanneer gaan journalisten eens leren onderhandelen???
    @Karlijn: 12 euro, ik begrijp best dat je het ervoor doet, maar je verpest inderdaad de markt…

  • Remco Janssen

    Parool betaalt bij sport 115 euro per artikel, maar dat kan variëren van 400 door de week tot 700 woorden in maandagbijlage. Een spread is meen ik 230 euro, niet 250. Voor rubriek van 270 woorden kreeg ik 50 euro, maar dat was maar twee uur werk, maximaal. Totdat die rubriek eruit gegooid werd.

    In het verleden betaalden ze bij NHD 50 euro voor 1200 woorden, dus het kan erger.

    Nee, van journalistiek werk kun je heden ten dage niet leven, nee. ik zie het als een betaalde hobby. Vind je het gek dat kranten en bladen vol staan met hobbyisme?

  • Martsje de Jong

    Als freelancer voor Riolering Nederland ontvang ik ongeveer 350 euro voor een artikel van 1200 woorden, inclusief een drietal foto’s. Hier zitten ook de reiskosten, maar die zijn over het algemeen zeer gering.
    Ik vraag mij af wat de tarieven zijn voor een redacteur/manager van boeken?

  • TvdH

    Goh, ik ben in 1991 begonnen bij het Maandblad O voor een tarief van net iets onder de gulden (dat was voor korte quirkies). Dat werd in 1999 door een paar vak- en zakenbladen verhoogd naar net iets onder de gulden (maar dat was voor grote feature stories met veel woorden). En anno 2010 is het woordtarief nog steeds circa 45 eurocent. Volgend jaar jubileum: twintig jaar voor eenzelfde tarief.

  • Richard Kwakkel

    Boekvertalers kampen met vergelijkbare problemen: bizar lage tarieven, slechte voorwaarden, afdracht van auteursrecht, problemen met de NMa (zie de reactie van Pierre Spaninks) en door de structurele economische ongelijkheid tussen uitgevers en vertalers een onmogelijke onderhandelingspositie. Eind vorig jaar heeft een groep boekvertalers een onderzoekje gedaan naar de marktpositie van leden van de beroepsgroep. Die is droef. Diep droef. Voor wie het interesseert: de resultaten van de enquête zijn te vinden op het weblog van de Boekvertalers [http://tiny.cc/RrDLU ].

    De enige remedie is organisatie. In sociaal-economisch opzicht zijn we terug in de negentiende eeuw. Alleen als freelance journalisten, boekvertalers, cameramensen, freelance secretaresses — om maar eens een paar beroepsgroepen te noemen die nu met dit soort problemen worstelen — zich massaal organiseren en gesteund door een krachtige beroeps- of vakvereniging massaal de rug recht houden tijdens onderhandelingen, kunnen ze iets bereiken.

  • Terence

    Al sinds 1991 voor hetzelfde tarief, geen inflatie aanpassing? En dan verwachten ze van ons een beschaafd goed geschreven stuk over een staking omdat een of andere sector er geen 3%, maar 1,5% op vooruit gaat het komende jaar?

    Ik vraag me wel af in hoeverre de tarieven afhankelijk zijn van de gebieden waarin men werkzaam is. Schrijf je over alledaags nieuws wat achtergronden of heb je echt een specialisme waar minder aanbod is. En hoeveel gaat dat schelen, zeg per woord. Even onafhankelijk van ervaring, puur op vakgebied.

  • Pingback: Freelance vergoedingen printmedia lopen uiteen | Discomedia()

  • chihiro

    Jee! Wat een race to the bottom! Capitalism is coming home! Is er helemaal geen belangenpartij/organisatie/vakbond? Wie niet terugvecht zakt snel steeds dieper in dit uitbuit-moeras.

    Goed werk DNP voor het inzichtelijk maken!

  • Pingback: Vier views in drie weken: pay-per-click journalistiek « De nieuwe reporter()

  • Quinten

    AD betaalt voor een spread van 1200 woorden 350 euro – dat is 29 cent per woord.
    Reisbladen van de ANWB betalen tot 80 tot 100 cent per woord, plus een reiskostenvergoeding.

  • Anky

    AD regionaal betaalt freelancers voor een pagina-opening van 150 kolomregels 90 euro, voor 90 regels 54 euro en voor 60 regels 36 euro. Is het een nieuwsbericht/verslag dan betalen ze voor 65 tot 90 regels 45 euro, voor 40 tot 65 regels 27 euro etc. Je krijgt een km-vergoeding van 22 cent. Een regel omvat gemiddeld net iets minder dan 5 woorden. Ik kom uit op nog net geen 12 cent per woord.

  • Martijn Griffioen

    Goed, allemaal geen vetpot. Maar wat zou het dan wel moeten zijn?

  • Dirk

    Wat moet ik dan, in het licht van deze bedragen en het feit dat ze als laag worden beschouwd, van het volgende denken:
    Bij een bedrijf dat SEO-teksten aanlevert, wervende reclameteksten op websites, krijgt de schrijver 4 euro vergoed per tekst. Deze bestaat uit 150 woorden. Onderzoek en enige research naar het bedrijf waarvoor de tekst geschreven moet worden, het opstellen van de tekst zelf en een mooie kop-hals-romp aan de tekst, inclusief een ‘call to action’ moet hierin zitten.
    Omgerekend is dit 2.67 ct per woord. Dat zijn pas bedragen

  • Freelancer

    Is een uurtarief niet makkelijker om mee te werken? Dan is het makkelijker om research te verrekenen..

    is 30 euro excl. doable?

  • Rob

    Ik verdiende begin jaren negentig als beginnend freelancer behoorlijk veel geld bij tijdschriften als panorama, aktueel en avantgarde. Kreeg bij deze glossy zels 450 gulden per afgedrukte pagina, ook als daar een foto stond, soms had je verhalen van drie maar ook wel eens van zes paginas. Nu al jaren als dagbladjournalist aan t werk vanwege vastigheid voor gekozen, maar als ik t zo lees hier is de freelancemarkt totaal verpest door knutselaars die voor paar tientjes met naam in blad willen staan. Honderden afgeleverde journalisten erbij per jaar en banen die alleen maar afnemen. Tsja, ms blijft kwaliteit toch beste manier om goed te verdienen in dit mooie vak. En beginners; veel schrijven, voor alles wat je pakken kan, maar wel tegen redelijke prijs, zo leer je veel en houd je de markt zuiver, voorzover dat nog kan….

  • Peter de Hoog

    Ik heb de link naar deze site vandaag pas toegezonden gekregen. Ik kende deze discussie dus nog niet, maar ik heb hem met belangstelling gelezen. Nu ben ik behalve journalist ook jurist, en het zou mij verbazen als de NMA ook maar op enigerlei wijze met succes bezwaar zou kunnen maken tegen een af te spreken minimum tarief. Hadden wij niet zoiets als een wettelijk minimumloon en uitonderhandelde CAO lonen? Ik zou die confrontatie wel aandurven. Als er mensen zijn die gemotiveerd zijn om de problematiek structureel aan te pakken, doe ik mee!

  • En dat terwijl copywriters soms tot drie keer meer verdienen. Honderd euro per uur. Dat is wat ik meestal voor krijg.

  • Goeie actie, dit onderzoek en artikel! Maar het is inmiddels wel ruim drie jaar oud. Hoogste tijd voor een update, lijkt me. Of heeft iemand anders dat recentelijk nog gedaan?

  • ehm… ruim VIER jaar oud, bedoel ik.

  • Voor wat het waard is: het gemiddelde van alle 32 in het artikel genoemde bedragen per woord is 35,9 eurocent per woord.

  • Er is tegenwoordig een Tumblr waar gepoogd wordt om de tarieven bij te houden: http://defreelancer.tumblr.com/
    De laatste melding daar is ook al bijna een half jaar oud. Dus het zal de truc zijn om dat een beetje aan de praat te houden.

  • Het zijn wel talenten want niet iedereen kan zomaar een beeld omzetten in begrijpbare en leesbare taal!