Onze Zomerreporter vaart, rijdt en wandelt door Europa op zoek naar verhalen over kranten die het op de een of andere manier wel goed doen. Hoe fiksen ze dat en wat kunnen Nederlandse kranten er van leren? Tip #1 komt uit Londen: zoek een rijke Rus!

Begin dit jaar werd The London Evening Standard voor £1 overgenomen door een steenrijke Russische investeerder. Een koopje? Nee. Jaarlijks maakt de krant zo’n tien tot twintig miljoen pond verlies en de nieuwe eigenaar heeft beloofd de komende drie jaar zo’n 25 miljoen pond te investeren. Hoofdredacteur Geordie Greig: “We verdienen niets, maar het gaat extreem goed”. 

Daarbij doelt Greig vooral op de vernieuwde belangstelling voor zijn krant. Na een uitgebreide, controversiële excuuscampagne – waarbij de krant ‘sorry’ zei voor het negatieve, voorspelbare en arrogante gedrag van de jaren ervoor – en een vernieuwde vormgeving, is de oplage met 12 procent gestegen. 

KGB
De rijke Rus achter dit verhaal is Alexander Lebedev (49). Met een vermogen van 3,1 miljard pond stond hij volgens Forbes Magazine vorig jaar op nummer 39 van de honderd rijkste Russen. Geld dat hij na zijn carrière als KGB-agent met bankieren bij elkaar spaarde. Het zijn vooral zijn dagen bij de inlichtingendienst van de Sovjet-Unie die voor een hoop ophef zorgden bij de overname. 

Beïnvloeding, censuur, machtsmisbruik. Hoofdredacteur Greig heeft alle bezwaren voorbij horen komen. “Hij heeft plechtig beloofd dat hij zich niet inlaat met de redactionele kant en tot nu toe heeft hij zijn woord gehouden”, zegt de man die sinds de komst van Lebedev aan het roer staat bij wat hij ‘de geweldigste krant van Londen’ noemt. Een krant die al sinds 1928 bestaat, heel Londen bedient en drie keer per dag verschijnt.

Greig blijft benadrukken hoe belangrijk Lebedev een onafhankelijke pers vindt. “Het beste voorbeeld is zijn wekelijkse krant in Moskou, de Novaya Gazeta. Het is moedig hoe die krant voor vrijheid en democratie blijft staan. Verschillende journalisten zijn gestorven terwijl ze de waarheid – die het Russische regime probeert te verbergen – naar boven probeerden te halen.” Een van die journalisten was Anna Politkovskaya, die in 2006 in de lift van haar appartement werd doodgeschoten.

Netwerk
Politiek blogger en mediacriticus Adam Bienkov heeft echter zijn twijfels over de motieven van Lebedev. “Op de lange termijn werkt hij vooral aan zijn eigen politieke carrière. Hij is bezig met het opbouwen van een invloedrijk netwerk. Dat heb je nodig als je burgemeester van Moskou of wat dan ook dan wilt worden. Voor zo’n rijk iemand als Lebedev is het het wel waard om daar wat geld aan te verspillen.”

Greig kan niet ontkennen dat het eigendom van The Evening Standard Lebedev helpt bij het opbouwen van zijn netwerk. “Uiteraard, de invloed van de Standard zal ook effect hebben op hem. Hij zal ongetwijfeld zijn uitgenodigd om de Prime Minister, de leider van de oppositie en de burgemeester van Londen  te ontmoeten. Die zullen hem toch als een belangrijke speler in Londen zien. “

Vechten
Sir Ray Tindle (83), zelf eigenaar van ruim  tweehonderd (lokale) Britse kranten, kan er geen problemen mee hebben dat Lebedev de krant deels gebruikt voor het opbouwen van zijn eigen netwerk. “Ik ben bereid hem het voordeel van de twijfel te geven. Hij wil graag kranteneigenaar worden en ik kan je vertellen: er is niks beters in de wereld. Natuurlijk, het is altijd een gevecht, iedere recessie is een gevecht. Maar ik zou het niet hebben willen missen in mijn leven.”

“Wat mij betreft heeft dit niks te maken met geld verdienen. Daar zijn andere manieren voor. Dit is een goede manier om geld te verspillen”, vertelde Alexander Lebedev in een interview met The Times. Vecht hij wel voor zijn krant, denkt hij er ooit geld mee te verdienen, of trekt hij de stekker eruit als hij het zat is?

Greig: “Iedereen die op dit moment in kranten investeert is erg optimistisch, dit zijn namelijk de slechtste tijden voor kranten in zo’n honderd jaar. Of ik denk dat er een toekomst is voor kranten? Ja! En of ze geld gaan verdienen? Zeker weten! Maar als je snel geld wilt verdienen, is dit een verkeerde investering. Niemand van ons kan helemaal in de toekomst kijken, maar Alexander Lebedev heeft zich als een positieve en langdurige eigenaar aan de Evening Standard verbonden. 

Wie de Rus precies is en wat hij doet maakt voor kioskhouder John Maher in ieder geval niks uit. “Wist je dat er van deze kioskjes zijn die maar 12 of 24 kranten per dag verkopen? Ze moeten er alleen staan vanwege de afspraken met adverteerders. Het is ontzettend goed dat die Russische gast is langsgekomen met een zak geld. Anders hadden we allang in het museum gestaan.

Bienkov is het daar mee eens: “De krant verloor vele miljoenen per jaar. Als Lebedev hem niet had gekocht was hij binnen een paar jaar verdwenen. We hebben geen andere echte stadskrant. Ik ben geen fan van hoe de krant nu is, maar ik heb dit liever dan helemaal geen krant.”

Eerder verscheen van ‘Zomerreporter’ Lex Boon:
Zomerreporter 2.0: de aftrap

De reis van Lex Boon is ook te volgen via zijn weblog en twitter (@lexboon).