Uitgevers van dagbladen en huis-aan-huiskranten wisten voor aanvang van het jaar 2009 dat het een moeilijk jaar zou worden. Omzetten zouden dalen, kosten zouden moeten worden verlaagd. Hoe moeilijk het zou worden, viel echter niet te voorspellen. Hoeveel zouden de omzetten dalen? Wat zou er aan kosten bespaard moeten worden? Inmiddels hebben we er de helft van het jaar op zitten. Een analyse van de stand van zaken aan de hand van het halfjaarbericht van Koninklijke Wegener NV.
Koninklijke Wegener NV heeft in het eerste halfjaar 2009 een knappe prestatie geleverd. Een verlies aan advertentieomzet bij de regionale dagbladen en de huis-aan-huiskranten van niet minder dan € 46,5 miljoen leidde tot een daling van het bedrijfsresultaat met “slechts” € 14,6 miljoen. Wegener wist de kosten van het eerste halfjaar 2009 dus € 31,9 miljoen lager te doen uitkomen dan in dezelfde periode van het vorig jaar. “Door stringente kostenmaatregelen adequaat tegenwicht bieden aan de gevolgen van de economische crisis”, zo zegt het persbericht van Wegener het. Dat is een terechte vaststelling. Had men niet ingegrepen in de kosten, dan zou Wegener over het eerste halfjaar rode cijfers hebben geschreven.
De Apeldoornse uitgever weet dus een daling van 23% in zijn totale advertentieomzet deels te compenseren met kostenbesparende maatregelen. De kostenreductie kwam “mede door een vermindering van de personele bezetting” tot stand. Deze maakt deel uit van het plan Delta (doel: “slagvaardiger, flexibeler en toekomstbestendige organisatie met een lager kostenniveau”), waartoe vorig jaar werd besloten en dat in het eerste halfjaar voor een deel is geïmplementeerd. De rest volgt in het tweede halfjaar 2009.
People, Paper en Peanuts
Wegener heeft voor wat betreft het reduceren van kosten nog meer op de rol staan. “In verband met de verslechterde bedrijfseconomische situatie zullen ook de dagbladredacties een bijdrage moeten leveren aan de kostenbesparende maatregelen. Per dagblad worden hiertoe specifieke plannen gemaakt, welke grotendeels in de tweede helft van 2009 geïmplementeerd zullen worden.” Een eerder dit jaar met de journalistenvakbond NVJ gesloten convenant over het bevriezen van het aantal formatieplaatsen op de dagbladredacties wordt daarom naar de prullenbak verwezen. En dan is er nog de voorgenomen fusie van Wegener met de Limburg Media Group, net als Wegener onderdeel van de Mecom Group. Daarbij zal later dit jaar bekeken worden “welke integratie van activiteiten en organisatieonderdelen zinvol is”. Duidelijk moge zijn dat ook daar kostenbesparingen beoogd worden.
Wegener heeft dit jaar dus goede resultaten geboekt bij het bezuinigen van kosten en zal daar nog mee doorgaan. Alle andere uitgevers van dagbladen en huis-aan-kranten hebben ook het mes gezet in hun kosten en daarmee in hun personeelsbestand. Kranten maken is nu eenmaal, zoals NDC/VBK-baas Jan de Roos het ooit formuleerde een “business van drie P’s: People, Paper en Peanuts”. Dus vallen overal in de arbeidsintensieve branche ontslagen.
Verbetering van de marge
Toch kan de vraag gesteld worden of dat alles voldoende zal zijn om de bedrijfsresultaten voor de aandeelhouders en de financiers op een acceptabel niveau te houden en te kunnen blijven investeren in de krantenbedrijven. Terugkerend naar de cijfers van Wegener, denk ik van niet. In de eerste plaats omdat de forse ingrepen van dit moment al niet genoeg zijn om de dalende omzet volledig of meer dan volledig te compenseren. En in de tweede plaats omdat, zoals wij allen weten, kosten nooit tot nul gereduceerd kunnen worden.
Bezuinigen op kosten is eindig. Daarom zal een resultaat, dat de continuïteit van Wegener – en van de andere uitgevers – voor de langere termijn zekert, vooral ook moeten komen van verhoging van de omzet en verbetering van de marge. Wat maakt de Raad van Bestuur van de thans nog koninklijke uitgeverij daarover bekend? Vier dingen:
- Dat de markt “zorgelijk” is.
- Dat er – door de implementatie van het plan Delta – wordt gewerkt aan een efficiëntere bewerking van die zorgelijke markt. “Een organisatie waarin de front office haar focus volledig kan richten op de regionale markt(bewerking) en de back office zorgt voor professionele ondersteuning daarvan”.
- Dat Wegener wordt omgebouwd tot een “cross media content uitgeverij, waarin journalisten platform-onafhankelijk opereren, een cross mediale portfolio verder wordt uitgewerkt en samenwerking tussen redactie, marketing en verkoop, met behoud van redactionele onafhankelijkheid, meer gestalte krijgt. Nieuwe producten zullen, naast onze bestaande (gedrukte) kernproducten, in belang toenemen.”
- En dat samenwerkingsverbanden zijn aangegaan met andere uitgevers van lokale en regionale media (Boom Pers, Buijze Pers en Rodi Media) en het dagblad De Pers. Dat alles moet leiden tot een verdere versterking van de positie van Wegener op de lokale / regionale markten.
De collega’s uit het Nederlandse krantenwereldje gaan hier niet echt van opkijken. Transformeren naar een multimediale uitgeverij, meer inkomsten te halen uit andere dan de traditionele producten, verhoging van de efficiency van de marktbewerking, en het aangaan van samenwerkingen. We doen het allemaal. En het klopt dat de markt “zorgelijk” is.
Over de vooruitzichten voor heel 2009 zegt de Raad van Bestuur van Wegener “geen concrete voorspelling” te kunnen doen. Maar: “naar verwachting zal het bedrijfsresultaat voor bijzondere posten over het gehele jaar 2009 per saldo beduidend lager uitkomen dan in 2008.” Dat bedrijfsresultaat bedroeg in 2008 € 27.542 op een omzet van € 697.261. Een Return On Sales (ROS) van 3,95%. Die bedroeg een jaar eerder nog 8,9%. Ondanks het feit dat Wegener een onder omstandigheden knappe prestatie levert, luidt het antwoord op de vraag, of het allemaal voldoende is, dus vermoedelijk “nee”.
Traditionele verdienmodel
Wegener en alle andere uitgevers van lokale en regionale nieuwsmedia zullen het vooral ook van verhoging van de inkomsten moeten hebben. Die zullen ook uit bronnen van buiten het traditionele verdienmodel van de kranten – abonnementen en advertenties – moeten komen. Die drogen immers jaar na jaar verder op. Daarover leven ideeën binnen Mecom-bedrijven. In NRC/Handelsblad van 8 augustus jongstleden vertelt directeur Johan Boermann van de Limburg Media Group dat hij € 1,3 miljoen van het Stimuleringsfonds voor de Pers in de wacht heeft weten te slepen voor onderzoek naar betaalmodellen op internet. Daarbij moeten journalistiek en commercie schouder aan schouder optrekken. De onderzoeksresultaten komen voor de gehele branche beschikbaar.
In Vrij Nederland van 8 augustus stelt hoofdredacteur Kees Pijnappels van de Gelderlander (Wegener) dat de lokale en regionale pers gewoon gesubsidieerd moet worden. Het schrappen in de personeelsformatie heeft zijn redactie dusdanig verschraald dat de Gelderlander zijn regio’s niet meer naar behoren kan coveren. Waarom wel geld geven aan de Tros en de Wereldomroep en niet aan De Gelderlander en de Kollumer Courant? Pijnappels: “Ik kan daarbij garanderen dat de berichtgeving kwalitatief, objectief en ongebonden is, ook al ligt daar voor een deel overheidssubsidie aan ten grondslag.”
Natuurlijk is wat Boermann en Pijnappels zeggen en doen voor velen nog steeds vloeken in de kerk. Het zij zo. Wat mij betreft moet op voorhand geen enkel middel worden uitgesloten, wanneer het gaat om verhoging van onze inkomsten. Omdat bezuinigen – even los van de vraag waar die toe leiden – alleen niet voldoende is. Kijk maar naar de cijfers van Wegener.
11 reacties