Maar liefst 25 meest jonge journalisten ‘solliciteerden’ enkele maanden geleden naar de functie van ‘Zomerreporter’. Lex Boon, inmiddels op pad, werd uitgekozen. Aan de ‘afvallers’ – althans de jongeren onder hen – vroeg De Nieuwe Reporter in een essay hun eigen toekomst of de toekomst van de journalistiek te schetsen. Vandaag de derde aflevering. Lisa Witteman, juriste (2008, Universiteit Utrecht), gelooft in kwaliteit.
Het is nu of nooit voor de krantenwereld. De papieren media zullen zich moeten vernieuwen op alle aspecten om zelfs maar weer quitte te gaan draaien. Voor eenmaal is het geen woorden, maar daden. Echter, de vraag naar nieuws van kwaliteit blijft. De grote uitdaging bestaat er simpelweg uit het aanbod zo goed mogelijk aan de individuele vraag aan te passen. Een schets van een mogelijk vergezicht.
Overbodig en onvoldoende
De krant die ’s ochtend op de deurmat valt, bestaat grofweg uit de secties nieuws, buitenland, economie, achtergrond en entertainment. In het weekend wordt daar dikwijls nog het een en ander aan bijlagen aan toegevoegd. Vele pagina’s verdwijnen ongelezen bij het oud papier. Voor de overige pagina’s geldt dat veel ‘nieuws’ al geen nieuws meer is aangezien het op websites als nu.nl te lezen was, in gratis kranten wordt aangeboden óf door kranten zelf gratis online is gezet. Wat overblijft is hooguit tien minuten matig leesplezier, voor velen ongetwijfeld onvoldoende om dagelijks anderhalve euro voor neer te tellen. Het devies is simpel: schrap wat overbodig is, vul aan waar schaarste heerst, bedien de lezer op zijn wenken.
Waarschijnlijk kan voorgaand devies in verschillende vormen uitgevoerd worden. In dit essay wil ik ervoor pleiten de consument keuzevrijheid te geven in de soorten content die zijn krant rijk is. Net zoals men een mobiele telefoon kan bestellen in de meest banale vorm, met uitsluitend de mogelijkheid tot bellen en smsen, maar naar gelang zijn toestel kan aanvullen met mms, mail, mp3, camera, sim only, abonnement bij gratis telefoon tot abonnement inclusief onbeperkte internetverbinding, moeten ook kranten zich flexibeler opstellen ten opzichte van de wensen van de individuele consument.
Individueel abonnement
De lijn van de vorige alinea doortrekkend zouden consumenten hun abonnement zelf moeten kunnen samenstellen. De bijlagen kunnen facultatief worden. Zo zou een door mij op maat bestelde krant er als volgt uitzien: politiek, europa, wetenschap, banen, opinie en media. Een ander zou misschien eerder kiezen voor hard nieuws (een anp-selectie), sport, religie, regionaal en entertainment. Berichten die buiten de anp-selectie vallen, moeten daadwerkelijk iets toevoegen: op de actualiteit aanvullende onderzoeken, interviews, eigen bevindingen, overzichten, noem maar op.
Dit is wat mij betreft de utopie. De uitvoerbaarheid vormt de werkelijke uitdaging. Op zich zie ik wat de drukkerijen en de bezorging betreft nog niet eens de grootste problemen. Drukkers produceren ook nu al per bijlage, de krant ‘zakt’ nooit geheel in een keer, en een verschil in aantallen bijlagen hoeft om die reden mijns inziens geen onoverkomelijk euvel te vormen. Bovendien zal de vraag naar verschillende bijlagen waarschijnlijk vrij snel redelijk stabiel zijn (ondanks fluctuerende individuele vraag) en kunnen overschotten bij winkels ter verkoop worden aangeboden. De postbodes zullen wel een taak extra krijgen, namelijk de juiste bijlagen bij de juiste mensen in de bus doen.
Op de redacties zullen de grootste hervormingen moeten plaatsvinden. In mijn aan de werkelijkheid getoetste belevingswereld is de gemiddelde krantenredactie oud, ingedut, overbetaald, ondermaats producerend en afkomstig van een andere planeet dan de doorsnee Nederlandse bevolking. Laten we beginnen met schrappen en kijken wat we dan overhouden. Allereerst hoeft wat mij betreft geen journalist meer zijn tijd te verdoen met het bewerken van anp-berichten. Die worden linea recta in de ‘hard nieuws’-bijlage geplaatst. Niets meer aan doen. Voor de overige bijlagen geldt dat ik journalistiek verlang waar ik mijn vingers bij af kan likken. Achtergronden met een vernieuwende insteek, onderzoeksjournalistiek van de bovenste plank, opinies van mensen die iets te melden hebben, columns van literair begaafden, stagiairs die online fora afspeuren naar nieuws, toprecensies van specialisten op diverse culturele gebieden en ga zo maar even door. Sommige bijlagen, zoals bij laatstgenoemde voorbeeld, zullen door de aard van de onderwerpen hoofdzakelijk door freelancers ingevuld kunnen worden. Voor andere secties, zoals waarschijnlijk geldt voor onderzoeksjournalistiek, is het lucratiever om vaste medewerkers in dienst te hebben. Ten alle tijde moet het mogelijk zijn slechte journalisten te vervangen. Aanwas genoeg, nietwaar? Laat er maar concurrentie zijn!
En dan de laatste grote verandering, die overigens veel geld oplevert en uiteindelijk ook kwaliteit. Voor kleine kranten is het onmogelijk veel verschillende kleine bijlagen van hoge kwaliteit te leveren. Ik pleit daarom voor een tweepartijenstelsel waarin bijvoorbeeld een Telegraaf Media Groep en een Persgroep ieder één titel leveren en met elkaar concurreren. De een wat volkser, de ander wat elitairder. Zo zie ik het zelfs voor me dat mensen kiezen voor een entertainment/misdaad/sport-abonnement van partij 1, aangezien ze vinden dat deze krant die gebieden beter verslaat, en zich daarnaast abonneren op een achtergrond/banen/opinie-samenstelling van titel 2. Ik denk zelfs dat beide kranten lucratieve onafhankelijk opererende bijlagen kunnen hebben die aansluiten op verschillende rechtspolitieke stromingen en zo de pluriformiteit van de media waarborgen die, zoals sommige tongen wellicht zullen beweren, weg zou kunnen vallen met een duaal krantenstelsel.
Commercieel
Voor adverteerders zou bovenstaande ontwikkeling zeer interessant kunnen zijn. Een adverteerder hoeft niet meer te kiezen tussen soorten kranten, maar kan typen bijlagen selecteren voor de promotie van haar product. Uiteraard zullen ook internetabonnementen verkocht kunnen worden, waar weer een andere groep adverteerders zich toe aangetrokken voelt. In gratis unieke content weggeven op sites, geloof ik niet. Wel kan de krantensite gebruikt worden ter promotie van het eigen product: aanstaande artikels, flitsende bijlagen en flexibele abonnementen.
Utopie? Vloeken in de kerk? Misschien. Maar met een zo snel veranderend medialandschap kan eigenlijk niets uitgesloten worden en zullen alle scenario’s moeten worden doorberekend. Stel je zo voor dat we weliswaar in deze tijd leven, met alle technieken van dien, maar pas vanaf dit moment kunnen media geïntroduceerd worden. Hoe zou het er dan uit gaan zien? Digitale kranten die voelen als papier? Verenigde burgerjournalistiek? Persbureaus die direct aan de consument leveren? Commerciële instellingen als hoofdfinanciers? Vanaf het nulpunt zal beredeneerd moeten worden hoe de krantenmarkt eruit zou kunnen zien. Ik sta in ieder geval overal open voor.
12 reacties