Niets mooier dan breaking news. Maar wat moeten we nu het nieuws in de meest letterlijke zin aan diggelen ligt? Het nieuws is stuk. Het verdienmodel van dagbladen, een eeuw lang een betrouwbare financier van de journalistiek, is defect. Commerciële televisie, gratis kranten en internet hebben de bodem weggeslagen. Het nieuws moet gemaakt worden.
Ook ‘gemaakt’ heeft een dubbele betekenis. De journalistiek moet wat stuk is herstellen, we worden gedwongen een nieuw verdienmodel te vinden, of – zoals zal blijken – vele kleinere bronnen waaruit journalistiek kan worden betaald. Dat is nodig omdat nieuws niet vanzelf ontstaat, alsof het een natuurverschijnsel is, maar gemaakt – geproduceerd – moet worden.
Maandagavond praat ik over dit onderwerp mee tijdens een VVOJ-cafe in Nieuwspoort. Vandaag las ik een lang en goed gedocumenteerd artikel in American Journalism Review, waarvan ik vermoed dat het maandag wel aan de orde zal komen omdat het de panacee voor al onze sores beschrijft: zet een betaalmuur om internet en maak die zo hoog mogelijk.
Gratis mag niet
Build That Pay Wall High is een zinnig verhaal. Washington Post-verslaggever Paul Farhi komt in elk geval met argumenten en tegenargumenten in de door Rupert Murdoch begonnen Gratis Mag Niet-discussie. Dat debat hangt van onnozele open deuren en oppervlakkige dogma’s aan elkaar, terwijl er warempel meer over te zeggen valt dan dat het weggeven van content de grootste fout ooit van dagbladen is.
Farhi betoogt dat er nog altijd geen verdienmodel is voor dagbladen online. Dat lezers online maar heel even langskomen (bij zijn krant tien minuten – per maand) en dus niet erg interessant zijn voor adverteerders. Dat betalen-per-artikel ook niet echt van de grond komt. Dat betalende krantenlezers veel loyaler zijn dan we denken en dat er, als kranten niet meer gratis op het net te lezen zouden zijn, vanzelf wel vraag naar hun journalistiek offline gaat ontstaan.
Farhi heeft deels gelijk, maar niet helemaal. Inderdaad verdienen de meeste kranten niet genoeg op internet om hun journalisten te kunnen blijven betalen. Maar dat wil niet zeggen dat je aan nieuws online geen geld kunt verdienen: Google verdient miljarden. Een volgende Google-achtige innovatie kan misschien wel worden ingezet om journalistiek te financieren, maar dan moeten we die wel willen bedenken.
Dat betalende lezers loyaal zijn aan kranten, is waar. Een leven lang lid op de krant – dat is de norm. Probleem is natuurlijk dat er geen nieuwe betalende lezers bij komen, dat de Googlegeneratie even vanzelfsprekend geen abonnement neemt als de Babyboomers dat wel deden. De oplagedaling heeft veel minder te maken met opzeggers als met het opdrogen van de stroom nieuwe abonnees.
Een levensgrote gok
In feite zegt Farhi: alles wat kranten tot nu toe hebben geprobeerd online, werkt niet. Dus is het beter een hele grote stap terug te doen. Geef niets meer gratis weg op internet. Maar hij maakt volgens mij drie riskante, levensgrote fouten.
1. wie zal beweren dat kranten alles al hebben geprobeerd, of voldoende?
2. wie garandeert mij dat een huizenhoge betaalmuur zoals Farhi die voorstelt wel werkt (hij hoopt het slechts, en geeft uitgerekend hier geen argumenten).
3. Farhi speelt een alles of niets-spel. All in, zoals dat in poker heet. Het is de hele krant op internet of niets. Terwijl het nieuws, beweer ik al een tijdje, niet moet worden bekeken als bulkproduct, maar als stukgoed. We maken veel soorten nieuws, verdeeld in veel genres, verdeeld in veel functies. Al die vormen van nieuws kunnen op een bepaald moment, op een bepaalde plaats, aan een bepaalde consument tegen een bepaalde prijs worden gesleten. Dat heet marketing.
Het aanbod is groter
Tenslotte verzwijgt Farhi iets wat hij niet helemaal kan weten, misschien. Zijn premisse is dat de Amerikaanse dagbladen bijkans onmisbaar zijn voor Google en de lezers van Google News. Maar dat ligt in Nederland en nog wat buitenlanden anders. Zoals trouwens ook The Times van Rupert Murdoch niet vergelijkbaar is met elke andere krant, vanwege de bijzondere reputatie van die krant en het Engelse taalgebied.
Er zou veel verdwijnen als de Nederlandse betaalde kranten offline zouden gaan, maar het nieuws zou niet opdrogen, niet genoeg – vrees ik – om de Googlegeneratie te dwingen tot een abonnement. Dat ligt aan die G-generatie: ze lezen ook Engelse bronnen, zijn – vrees ik – minder geinteresseerd in het dagbladennieuws, of – vrees ik nog meer – in de samenleving as such, en zullen hun houding van nieuws-is-nu-eenmaal-gratis niet snel loslaten, of helemaal niet.
Maar waar Farhi echt te weinig rekening mee houdt, is het aanbod van andere nieuwsbronnen dan de betaalde dagbladen. In Nederland betekent dat onder meer de gratis kranten, het persbureaunieuws dat via Nu.nl en soortgelijke nieuwssites wordt verspreid, en niet te vergeten de omroepen. Zolang de NOS miljoenen heeft om dagbladen op internet te beconcurreren, zal voor eerstelijns nieuws, voor breaking news, geen aanbodtekort ontstaan.
En dan heb ik het niet over burgerjournalistiek – ernstig overschat, maar nog steeds iets om rekening mee te houden.
Hoe dan wel?
De kracht van Farhi’s betoog zit ‘m in de marsroute die hij ondertussen ook beschrijft. Kranten hebben alleen een kans, zegt hij, als ze betere verhalen gaan vertellen en die beter gaan vertellen (mijn oneliner, niet de zijne). Ze moeten het niet hebben van het nieuws dat iedereen al heeft gevonden, maar van onderzoeksjournalistiek, splijtende en briljant geschreven analyses en van opinies die ertoe doen.
Nieuws is geen bulkproduct. Maar stukgoed. Het is geen alles-of-niets. Breng het snelle nieuws kort op internet, maak de Google-generatie vertrouwd met je merk, en laat zien dat je gezag hebt. En ga een krant maken die zoveel gezag heeft, zoveel overredingskracht dat er iets anders ontstaat dan de krant zoals we die nu kennen. En bedenk bij elk type nieuws, elk genre, elke “product-markt-combinatie” een manier om het te slijten, gratis of bijna gratis, per artikel betaald, of per deel-deel-deel-abonnement.
Gaat dat wel werken? Ik weet het niet zeker, maar in elk geval is de stukgoedbenadering van het gebroken nieuws kansrijker – of tenminste het onderzoeken waard. En dat onderzoek moet dan maar in een volgend boek. Breaking News. Volgend jaar.
Bovenstaande bijdrage verscheen eerder op het weblog van de auteur.
21 reacties