Reactie op het artikel Feest voor het oor – Renaissance voor de radio, van Hans Maarten van den Brink, directeur van het Mediafonds en de artikelen van Geert Lovink en Jan Donkers.

Hoewel ik bij een boek het niet in mijn hoofd zou halen om halverwege te beginnen en ouderwets op bladzijde 1 start, vind ik het nooit erg als ik middenin een programma val. Ik weet hoe lang er aan bepaalde programma’s gewerkt wordt, hoeveel denkwerk besteed wordt aan opbouw, uitzetten van thema’s en zo. En toch vind ik het spannend om zelf al luisterend in mijn hoofd een speurdersactie op touw te zetten en met fragmenten, geluiden, woorden die ik opvang te reconstrueren wat vooraf is gegaan, wat de grote gedachte is en wat ik daar mooi, saai of irritant aan vind.

Het is natuurlijk een mooi ding om radio on demand te maken, maar het heeft ook iets opzettelijks, je moet als luisteraar ook echt je er toe gaan zetten om dat bepaalde programma, die reportage, documentaire of hoorspel te gaan beluisteren. Zoals ik er ook nauwelijks toe kom de groeiende stapel dvd’s die bij mij thuis ligt te bekijken. Dan moet ik werkelijk HELEMAAL niets te doen hebben, dat ik eens fijn zo’n ding ga bekijken. Ik hou er wel van om overvallen te worden door programma’s. Of door iemand attent gemaakt te worden op iets dat ik absoluut moet horen.

Varkensmarkten: heerlijke radio
Al die I Pod liefhebbers die alleen hun eigen muziekbibliotheek willen horen, hun eigen podcasts, ik vind het ook een beetje ghettodenken en -luisteren. Zo hoor je nooit iets dat je zelf niet verzonnen krijgt om naar te gaan luisteren, zo word je nooit meer verrast met een onderwerp waar je geen moer van af weet en ook niet wist dat je er iets van wilde weten. Ik pleit heel sterk ervoor dat, naast al die moderne middelen van streaming, on demand, speciale sites waar je speciale programma’s voor speciale mensen kunt horen, de gewone ouderwetse radio blijft bestaan. Sukkelprogramma’s hebben ook hun schoonheid.
Het veel versmade programma De Waterstanden bijvoorbeeld was voor mij een meditatief moment op de dag. Ik stelde me er niets bij voor, ik liet me meevoeren op de stroom van plaatsnamen en al dan niet veranderde hoogtes in de rivieren. Als klein meisje uit Indonesië teruggekomen in de vijftiger jaren was mijn eerste kennismaking met de radio ‘sochtends voor dag en dauw, met mijn zusje in bed bij opa en oma, die uit een rottig radiootje de aanvoer op de varkensmarkten beluisterden. Sloeg voor mij nergens op, al die biggen en zeugen die op de diverse markten aangevoerd werden. Maar het was voor mij heerlijke radio, berichten uit een sprookjeswereld.

Zolang als ik me kan heugen wordt er gejammerd in Hilversum, dat het vroeger beter was, dat er toen nog liefde voor het medium was, dat “Den Haag” weer de geldkraan aan het dichtdraaien was, dat het echt niet erger kon worden. Zolang ik bij de radio werk, wordt mij verteld dat het een sterfhuis is, dat het verspilde moeite is. Ik ben het eigenlijk een beetje zat, een beetje erg zat. Het is makkelijker om te morren dan om te porren. Je kan met minimale middelen de prachtigste dingen maken, zeker nu alle opname mogelijkheden voor iedereen beschikbaar zijn.

Ophouden over BBC
Ook van het gewijs naar andere landen heb ik genoeg, waar ze wél weten hoe goede radio gemaakt en gewaardeerd moet worden, altijd die eeuwige BBC waar paarlen van programma’s dagelijks uit de speakers rollen. Die fáántáástische hoorspelen van de BBC. Ik geef toe, daar zit wel eens een mooi programma tussen, maar over het algemeen is het routinewerk dat er door gejast wordt, op een manier waar de gewraakte hoorspelkern zich voor zou generen. Maar de massa, de bulk waarin geproduceerd wordt, maakt dat er mogelijkheden zijn om op onbewaakte momenten juweeltjes te produceren, madelieven tussen het asfalt. Doordat iedereen nu zijn eigen programma kan maken en voor ongeveer nop op het web kan zetten zal er een hoop bagger te horen zijn. Maar ook die glinsterende steentjes. Om goud te vinden moet je veel modder door je zeef laten lopen. Ik hoop op een digitale radio die mij die stroom gaat bieden en op de goudklompjes die ik daar uit ga vissen.