12 reacties

1. Journalisten moeten telefoongesprekken kunnen opnemen! Joep Dohmen heeft het telefoongesprek alleen opgenomen voor intern gebruik (staat in de uitspraak van de RvdJ). Zijn mening: Het is handig om te beschikken over een exacte weergave van hetgeen door een geïnterviewde is gezegd. Daarmee ben ik het volledig eens. In zulke situaties hebben journalisten geen toestemming nodig gesprekken op te nemen. Het is een ander verhaal wanneer zij de gesprekken opnemen voor andere (externe) doeleinden. In dat geval moet de geïnterviewde wel ingelicht worden. Maar in beginsel moeten journalisten die vrijheid hebben. Als geïnterviewden niet willen dat er iets naar buiten komt, moeten ze gewoon hun mond dichthouden.

2. Als journalist moet je altijd met open vizier te werk gaan. Iemand die informatie geeft, moet weten of wat hij/zij zegt, in de media kan komen. Waarom zou je niet om toestemming vragen? In het geval dat door de RvdJ is behandeld, kan ik me niet voorstellen dat de klager geen toestemming had gegeven voor het opnemen van het gesprek. Hij had er zelf belang bij dat de informatie die hij gaf, op een juiste manier in de krant kwam. De journalistiek moet betrouwbaar blijven en daarom met open vizier werken door aan te geven dat een telefoongesprek wordt opgenomen.

3. Zolang een telefoongesprek alleen intern wordt gebruikt, zoals hier het geval is, moet er een mogelijkheid zijn om gesprekken op te nemen. De opname fungeert op die manier enkel als naslagwerk voor de journalist.

   De RvdJ hecht waarde aan het ‘met open vizier te werk gaan’. Zolang dat gebeurt mag een journalist zelf weten op welke manier hij zijn vergaarde informatie opslaat.

   Zoals Liza ook aangeeft, is het openbaar maken van een opgenomen gesprek een ander verhaal. Daarvoor is wél de toestemming nodig van alle gespreksdeelnemers in verband met de privacy.

4. Wat is dit toch weer zo’n fout debat. Als je correct handelt, dan zeg je het wanneer je een gesprek opneemt. Zo eenvoudig is dat. Dag geldt toch ook voor andere zakelijke gesprekken? En voor privé gesprekken? Wie zoiets verzwijgt, heeft iets te verbergen of houdt een slag om de arm om er later toch nog iets mee te doen. Mediarelaties worden onmogelijk op deze manier. Of geven we binnenkort alle info enkel nog schriftelijk door?

5. Ik vind het een goede stap van de Raad voor de Journalistiek dat zij hier een debat over willen starten. De kwestie van ongevraagd telefoongesprekken opnemen, vind ik zelf ook heel lastig. De term die in eerdere reacties al genoemd wordt, is met open vizier werken. Ik denk dat veel mensen het er over eens zijn dat je moet proberen wanneer mogelijk met open vizier te werken, en je intenties aan het begin van het gesprek duidelijk moet maken. De vraag die er dan rest, is: waar ligt de grens precies? Mag je wel zonder toestemming een gesprek opnemen omdat je dan de spreker preciezer kan citeren? En mag je wanneer de informatie het algemeen belang dient, zonder toestemming een gesprek opnemen? En wat is dan precies het algemeen belang?

   Mijn visie hierop is dat je bij het bevragen van individuen voorzichtiger te werk moet gaan dan bij het bevragen van iemand die op dat moment in functie is voor bijvoorbeeld een bedrijf. Het recht van privacy is voor mij zeer belangrijk en daarom moeten individuen wel beschermd worden in deze gevallen. Bij instellingen als bedrijven hoeft minder voorzichtig te worden omgesprongen met het opnemen van telefoongesprekken; hierbij is er minder privacy die beschermd moet worden.

6. Een debat over het wel of niet opnemen van telefoongesprekken vind ik hoogst overbodig. Correcte journalistiek is eerlijke journalistiek. Gevoelige of persoonlijke informatie achterhalen zonder volledig eerlijk te zijn met de betrokkenen is onethisch. Ook mensen onder een valse naam of functie opbellen om verscholen informatie te achterhalen heeft naar mijn mening weinig met gedegen journalistiek onderzoek te maken. De RvdJ heeft met de zaak van Dohmen in mijn ogen juist een directe aanleiding om hier eens en voor altijd een punt achter te zetten.

7. Ook ik vind dat altijd vermeld moet worden dat je een gesprek opneemt. Ook al gaat het slechts om intern gebruik of is de kwestie verre van algemeen belang. Iemand moet gewoon weten dat zijn/haar verhaal getaped wordt. Ik zou het ook niet goedvinden als er records van mij bewaard worden waar ik geen weet van heb. Waarom zou je het ook niet vermelden? Als je bang bent dat de geinterviewde bepaalde dingen niet meer zou vertellen nadat je hem met open vizier tegemoet treedt, ga je dus al met een ander soort insteek dat interview aan: je vermeldt niet dat je het opneemt uit angst om bepaalde informatie niet te krijgen. Daarmee licht je een persoon dus onvolledig in.

   Eigenlijk verbaast het me dat de RvdJ hier nog een discussie over wil. Het lijkt mij een logisch journalistiek beginsel dat je eerlijk bent over je handelingen.

8. Ten eerste: heeft hij het opneemapparaat bewust verstopt oid? Dat snap ik, om niet-ethische redenen, niet van de journalist. Punt is: Je kunt het onthouden, meepennen en dan later jouw woord tegen het zijne voeren mocht er discussie over de inhoud van het interview komen. Als je het opneemt, wat puur bedoeld is om een juist en volledig beeld te schetsen van de geinterviewde, heb je zo’n discussie al de kop ingedrukt. Dat er nu nb een discussie komt over het wel of niet toestemming vragen om het interview op te nemen, vind ik eigenlijk vrij belachelijk. Als journalisten voor alles netjes toestemming moeten vragen, komt er inderdaad weinig interessants uit- De interviewde weet dat wat hij zegt openbaar gemaakt gaat worden. Wat maakt het voor de geinterviewde uit dat het werd opgenomen zonder toestemming? Afgezien van “ethiek”, zou hij dingen dan ineens anders of niet zeggen? Dat is waar journalisten achter willen komen toch?

9. Ja dom, het gaat over telefoongesprekken dus. Maar dat maakt voor mijn verhaal niet uit.

10. l.s.

    dohmen heeft op veel onederdelen van deze klachtzaak te horen gekregen dat hij de regels overtreden had. wat hij ervan maakt is een discussie of tel interviews mogen worden opgenmomen of niet, maar ook die discussie is niet relevant. de vraag is of het toelaatbaar is dat een journalist expliciet verklaart dat het gesprek niet wordt opgenomen, en achteraf zegt dat hij dat wel heeft gedaan.

11. Ik ben van mening dat gesprekken altijd opgenomen moeten kunnen worden als de gesprekken voor eigen gebruik zijn en niet worden overgebracht naar een ander medium. Ik denk niet dat het noodzakelijk is de geïnterviewde hiervan op de hoogte te stellen, als deze al heeft ingestemd met een vraaggesprek en weet dat je een journalist bent. Je komt uit voor je beroep en wil het materiaal niet voor andere doelen gebruiken, dus wat dat betreft werk je met open vizier.
    Wanneer je de geïnterviewde misleidt, is er eigenlijk geen toestemming gegeven voor een interview. Dan mag je het ook niet opnemen, ook niet voor intern gebruikt. Dit is het geval als je bijvoorbeeld niet uitkomt voor je beroep, of als de geïnterviewde wel van je beroep op de hoogte is, maar niet doorheeft dat hij wordt ondervraagd.
    Als je toch afluisterapparatuur gebruikt, moet je rekening houden met de principes van proportionaliteit en subsidiariteit: heiligt het doel de middelen en had het ook anders gekund? Als de informatie op geen enkele andere manier te verkrijgen is dan met afluisterapparatuur (omdat je dan kunt “bewijzen” dat iemand iets echt gezegd heeft) moet je je kunnen verantwoorden voor de morele keuzes die je hebt gemaakt.

12. Ik ben het helemaal eens met Rianne dat je als journalist een telefoongesprek moet kunnen opnemen zonder de geïnterviewde hiervan op de hoogte te brengen. Het is handiger omdat je dan preciezer kunt citeren, niet omdat je iemand zijn privacy wilt schenden. Je moet wel duidelijk bij het gesprek hebben vermeld dat je een journalist bent en waar je het interview voor gaat gebruiken. Er is namelijk een verschil tussen journalisten die voor de televisie of radio werken en journalisten die voor de krant werken. Ik vind namelijk dat als je zegt dat je een interview voor de krant doet, je dit niet ter beschikking kunt stellen aan de radio of televisie. In zo’n geval moet er alsnog om toestemming gevraagd worden bij de desbetreffende persoon.

    Verder moet je altijd rekening houden met het algemeen belang van het onderwerp, als dit opweegt tegen de privacy van de bron moet je heimelijk het telefoongesprek kunnen opnemen. Gelukkig is dit mogelijk in Nederland en niet bij de wet verboden. Natuurlijk moet er wel kritisch naar deze zaken gekeken blijven worden. Het maatschappelijke belang moet echt groot zijn en de gegevens moeten niet op een andere manier verkregen kunnen worden.