Wolfgang Werle scoort bijna 900.000 hits op google en zijn partner in crime Manfred Lauber krijgt ruim 380.000 verwijzingen. Deze twee Duitsers wilden dat Wikipedia hun namen zou verwijderen (een goed stuk daarover in de NY Times). De hitlijst op Google toont aan dat het soms maar beter is je mond te houden. Daarnaast is de klacht onzinnig.
Wat is er aan de hand? In 1990 vermoordden Werle en Lauber de Duitse acteur Walter Sedlmayr. Ze hebben hun straf netjes uitgezeten. Maar het internettijdperk laat het verleden niet rusten. Ze worden blijkbaar geregeld geconfronteerd met hun daad. Dit bracht hen ertoe de Duitse media en Wikipedia te verzoeken hun achternamen weg te halen in bestaande en vroegere berichtgeving. De Duitse Wikipedia verving de achternamen door W. en L. (al staan ze er nu weer op). Andere media volgden braaf.
Schuld vereffend
In Duitsland is er wetgeving op dit punt. Als iemand zijn straf heeft uitgezeten, is zijn schuld met de samenleving (en het slachtoffer) vereffend en moet hij dus met een schone lei kunnen beginnen. In Nederland hebben we deze wetgeving niet, maar doen de meeste media het ook. Volkert van der Graaf heet doorgaans nog steeds braaf Volkert van der G.
De zaak Werle/Lauber toont maar weer eens aan hoe onzinnig deze zelfcensuur is. Het miskent de wijze waarop informatie zich verspreidt. De media en Wikipedia kunnen zichzelf wel muilkorven, maar dat betekent niet dat de informatie weg is. Ik bedoel, 900.000 hits op Google! Hoe denkt Werle deze digitale last van zich af te schudden? De opkomst van internet is aan hen voorbij gegaan (moet je eens voorstellen), maar je kan toch verwachten dat hun advocaat ze een beetje bijpraat.
Daarnaast is er een meer principieel bezwaar tegen het anonimiseren van verdachten en gestraften.
De rechtspraak gebeurt gelukkig in het openbaar. Dat betekent dat ook de dagvaarding voor iedereen toegankelijk is en dat je kunt aanschuiven op de publieke tribune om te kijken hoe recht wordt gesproken. Als je er zelf niet bij kunt zijn, raadpleeg je de media. Die openbaarheid borgt een eerlijke en transparante behandeling en zorgt ervoor dat niet alleen nabestaanden, maar ook dorps-, stadgenoten of andere geinteresseerden zich op de hoogte kunnen laten brengen. Niet voor niets zeggen officieren van justitie vaak dat ‘de rechtsorde geschokt’ is. Die rechtsorde, daar maken wij deel van uit. Ik ben van mening dat als je een misdrijf begaat, en jouw gedrag onderdeel wordt van de publieke rechtspraak, dat je een deel van je privacy hebt opgegeven. Als je dat niet wilt, had je je dat eerder moeten bedenken.
Dat neemt niet weg dat er een aantal checks and balances moet worden ingebouwd. Ten eerste moet je jongeren wel degelijk beschermen: het verschil tussen een jeugdzonde en crimineel gedrag is vaak minder groot dan het lijkt. Jongeren zijn, zoals veel ouders geregeld ondervinden, lang niet altijd toerekeningsvatbaar.
Ten tweede moet je uitkijken met getuigen en slachtoffers. Deze mensen hebben er niet om gevraagd deel te worden van een strafzaak. Als het geen groot maatschappelijk belang dient, kun je hen uit de publieke wind houden.
Eerlijk is eerlijk
Ten derde moeten media verdachten en gestraften eerlijk behandelen. Wie wordt vrijgesproken, of wiens zaak wordt geseponeerd, verdient net zo veel aandacht als toen hij of zij werd opgepakt en voorgeleid. In de praktijk betekent dat wanneer mijn zaak op de voorpagina belandt en ik word vrijgesproken, een bericht daarvan ook op de voorpagina moet komen. Eerlijk is eerlijk. Je zou een manier moeten vinden om dit soort informatie ook hoog in de pagerank van Google te krijgen.
Ten vierde moet je ook berichten over de vrijlating van gestraften. Het is een geste aan de samenleving. Ik hoor al het gemopper over volksgerichten, stenen door ruiten en dorpsbewoners met hooivorken. We veronderstellen echter dat het ’schone lei-idee’ een algemeen en hoogwaardig maatschappelijk principe is. Of zijn we ervoor bang dat idee in de praktijk te toetsen?
In plaats van het veranderen van het verzwijgen van openbare informatie, of het veranderen van historische gegevens (hoort u het Orwell-alarm al afgaan?) kun je die informatie wellicht beter aanvullen. Mensen hebben hun oordeel toch altijd al voor op de tong liggen. Zorg er dan voor dat dat oordeel gevoed wordt met juiste en complete informatie.
Voor de liefhebbers, een ouderwetse Deutsche krimi, Sedlmayr is de man met de snor:
Bovenstaand artikel verscheen eerder op de weblog van de auteur.
3 reacties