5 reacties

1. Ik vind eerlijk gezegd geen van je voorbeelden echt Wisdom of the Crowds, of het moeten die slappe polls zijn. Sterker nog, in het begin vlieg je al uit de bocht:

   “Het is ook de zoveelste Angelsaksische versie voor een jaren zestig concept dat met de geboorte van internet verweven is. Of je het nu community noemt, of web 2.0, of interactief, of forum, of blog, of burgerjournalistiek of open source of free as in free speech of van mijn part democratie, het komt neer op hetzelfde. In ‘cyberspace’ bestaat geen publiek, iedereen is zowel zender als ontvanger.”

   Daar blijkt al dat je helemaal geen goede definitie van crowdsourcing hebt, en het direct met allerlei andere zaken op een hoop gooit. Wisdom of the Crowds gaat juist om het combineren van informatiedeeltjes van de crowd die afzonderlijk niet interessant zijn, maar tezamen belangrijke informatie vormen. Daar vallen beurskoerzen en verkiezingen dus wel onder (een enkele stem zegt niets, het geheel wel), en de meeste weblogs en webcommunities niet.

   Lees bijvoorbeeld eens het boek van Surowiecki, dat vol staat met de offline voorbeelden, beginnend met het publiek op een boerenmarkt dat moest raden hoe zwaar een koe is. Daar kon dan een prijs mee gewonnen worden. Hetzelfde principe als ‘hoeveel paperclips zitten er in deze pot?’ Niemand had het exact goed, maar toen een onderzoeker het gemiddelde van de antwoorden van alle deelnemers berekende, kwam de amateurisitsche crowd als geheel er verbazingwekkend dicht bij. Dat is wisdom of the crowds.

2. Leuk duidelijk verhaal. Een reactie n.a.v.. Het zender-ontvanger model helpt denk ik niet zo. Is trouwens ook wat passee als manier van denken in communicatiewetenschappen, voor zover ik het kan overzien.
   Ik pak een andere laag – noem het spiritualiteit van de journalistiek – om bij wat anders uit te komen. Goede journalistiek begint met luisteren. Heel simpel, maar eigenlijk moeilijk. Evenwichtige berichten vooronderstellen aandacht, goed kijken, goed luisteren naar samenleving, cultuur, doelgroepen, collega’s, bronnen, jezelf etc. Noem het onderzoek of professionele discipline, maar dan wel vanuit een betrokkenheid. Luisteren is ontvangen, maar dan wel heel actief: onderscheidend, zoekend, stimulerend. Dat vraagt over-en-weer, dialoog/gesprek. Dat kan middels het medium (blanco vierde pagina, 2.0 of 3.0), maar gaat zeker ook aan (wat dan ook voor) publicatie vooraf. Journalistiek als hermeneutisch proces, dat vormgegeven wordt in de redactie en overige sociale omgeving van de journalist. Wat doen we in ons denken over journalistiek met de mens die er achter de journalist zit? Ai, ik zit weer op mijn stokpaard: de journalistieke opleiding en praktijk mist reflectie op verhouding tussen persoon-praktijk-professie. Natuurlijk zijn er uitzonderingen.

3. Robert Buzink pleit hier voor een journalistiek niet alleen maar voortdurend zendt, maar die ook bereid en in staat is om te ontvangen en te luisteren naar de burgers.

   Om vervolgens zonder enige mededeling een serieuze reactie van een lezer te verwijderen. Weg tekst, weg alle moeite. Omdat ik hier natuurlijk niet op had gerekend (gezien het onderwerp) had ik dus geen kopie bewaard.

   De verwijderingsgekte waart als een Q-koorts rond op de openbare journalistieke websites. Censuur is inmiddels zo normaal geworden dat het vrijwel automatisch gebeurt: “Niet mee eens? Weg ermee!”

   In mijn bijdrage stond een citaat van Birgit Donker, hoofdredacteur van NRC Handelsblad die in haar column ‘De lezer schrijft, de krant antwoordt’ van 3/10 jl over functie en taak van de krant schreef dat de journalistiek transparant moet zijn en verantwoording moet afleggen aande lezers: “Controleren ons pas echt, elke keer opnieuw, als zij de krant opslaan. Of overslaan.”

   Van die kritiek en controle door burgers komt niet veel terecht zolang journalisten naar eigen believen kunnen en mogen bepalen bepalen of die kritiek wel of niet wordt gepubliceerd.

   Iedere willekeurige anonieme moderator of redacteur kan kritische burgers naar eigen believen tijdelijk of zelfs permanent uitsluiten van het publieke debat op het openbare forum van hun keuze als de geuite mening hem of haar niet bevalt, hoe on-topic die ook is en hoe correct die ook was geformuleerd.

   Openbare reactie- en discussieruimtes op de websites van de media zijn niet alleen fora voor het veelgeroemde (maar zwaar gecensureerde) ‘publieke debat’ in onze democratie, maar zij maken ook deel uit van de ‘checks and balances’ die een democratie transparant, evenwichtig, eerlijk en rechtvaardig moeten houden. Het verzet van de journalistiek hiertegen lijkt dit eigenlijk alleen maar te bevestigen. Iedere keer als ik probeer om dit onderwerp in een reactie of bijdrage ter sprake te brengen, wordt dit genegeerd of zelfs verwijderd. Dat is toch wel merkwaardig.

   Het fundamentele en universele recht van vrije meningsuiting (behoudens etc.) zou niet mogen worden beperkt door persoonlijke willekeur, machtsmisbruik, belangenverstrengelingen en ook niet op grond van allerlei onzinnige ‘gebruiksvoorwaarden’ en ‘spelregels’ die nietig zijn ivm strijdigheid met (Grond)wet, internationale verdragen en universele verklaringen.

   Is het volgens u aanvaardbaar dat burgers op grote schaal de mond wordt gesnoerd door journalisten louter op grond van onwelgevalligheid van de geuite meningen? Of dienen ook journalisten het recht van burgers op vrije meningsuiting (behoudens etc.) te eerbiedigen en het liefst nog meer ruimte te geven?

   Ik ben oprecht benieuwd naar uw mening hierover en zou het dus heel fijn vinden als u deze vraag serieus wilt behandelen en hem dus niet botweg verwijdert. Die vraag verdwijnt zo toch niet en zal eens moeten worden beantwoord.

   Geruststelling: Hierna zal ik u niet meer met reacties en vragen lastigvallen, tenzij u laat weten dat ik mij op uw weblog niet louter als leesvee hoef te gedragen en verder mijn kop moet houden, just like in the old days.

   PS
   Volgens mij is dit de praktijk van uw voorstel: Deze reactieruimte is uw ‘vierde pagina’.

4. Correctie van het citaat van Birgit Donker over lezers:

   “Die Controleren ons pas echt, elke keer opnieuw, als zij de krant opslaan. Of overslaan.”

   Of een weblog of een reactie schrijven..

5. Robert Buzink, het is inderdaad vreemd dat kranten niet massaal en effectief gebruikers inzetten om een probleem op te lossen.

   De meeste journalisten vinden echter gewone mensen maar niks.

   Journalisten beschouwen zichzelf niet alleen deskundig op het gebied van media en professionele journalistiek, maar zij willen ook altijd het laatste woord hebben over ieder onderwerp waarover zij praten en schrijven. Zelfs als daar kritisch op wordt gereageerd door echte experts, ervaringdeskundigen, verantwoordelijken, slachtoffers, belangenbehartigers, meningverkopers en (god betere het) gewone lezers, kijkers en luisteraars.

   Wie kritiek heeft op de pers, krijgt zodoende nooit het laatste woord.

   U wijst er terecht op dat journalisten er belang bij hebben om geen belangen lijken te hebben. Onlangs heb ik daarop in een reactie op een column gewezen. Die reactie werd meteen verwijderd en ik werd op staande voet verbannen van de website van de Volkskrant en daarmee uitgesloten van het publieke debat op het openbare forum waarop ik al vele jaren actief was. (Kenelijk deed ik dat volgens de ombudsman van de Volkskrant zo inhoudsvol en correct dat hij mij onlangs aanbeval om burgerlid te worden van de Raad voor de Journalistiek. Ik mocht hem als referentie noemen, schreef hij.)

   In uw artikel stelt u uw collega-journalisten voor om terug te gaan naar de roots van uw professie en een vierde pagina toe te voegen aan kranten, weekbladen en televisieprogramma’s.

   Die ‘vierde pagina’ is er al lang, namelijk in de vorm van reactie- en discussieruimten onder artikelen, columns, analyses, achtergrondverhalen, recensies, etc.

   Het is nog steeds een onopgeloste vraag wie er de baas is over de meningen die op die openbare fora worden geuit. Zijn de mensen die reacties en bijdragen schrijven alleen verantwoordelijk tegenover de wet (zoals de Grondwet stelt in het artikel over de vrijheid van meningsuiting) en natuurlijk voor de materiële en geestelijke schade die zij andere mensen en belangen aandoen? Of zijn de vrijwillige inzenders toch ook onderworpen aan het redactioneel statuut van het medium en aan de nukken, luimen, vooroordelen, voorkeuren, kortom aan de willekeur van iedere dienstdoende anonieme moderator?

   Maakt die vierde pagina als een soort verlengstuk deel uit van het journalistieke product van het betreffende medium, of is zij vergelijkbaar met een soort ‘burgerparlement’ waarover de redactie niet meer zeggenschap heeft dan ‘Vak K’ in de Tweede Kamer?

   Geldt op die vierde pagina onverkort het fundamentele en universele recht van meningsuiting waarop ieder mens (zeker in de publieke sfeer) aanspraak op kan maken, of moeten de inzenders, reageerders en discussieerders alleen dingen schrijven en meningen uiten die de redactie welgevallig zijn?

   ‘Journalisten moeten echt gaan ontvangen, en niet alleen zenden,” schrijft u.

   Hallo! Ontvangt u mij?