Op de website Journalist.nl die in januari online gaat, kunnen uitgevers opdrachten plaatsen en freelancers artikelen aanbieden. Initiatiefnemer Bert Kok: “Er is nu nog geen plek op internet voor het handelen in losse producties.”

“Hoe het werkt, het is eigenlijk heel simpel.” Wijzend naar een screenshot op zijn laptop legt initiatiefnemer Bert Kok de werking van zijn website Journalist.nl uit. “Je hebt twee kanten, links klik je als uitgever die op zoek is naar een journalistieke productie of een journalist om bepaald werk te verrichten”. En aan de andere kant kunnen journalisten terecht die diensten of kant-en-klare producten in de aanbieding hebben.”

Rating
In de laatste week van januari gaat de website Journalist.nl online. De makers omschrijven het als een marktplaats waar freelancers hun artikelen aan kunnen bieden en uitgevers opdrachten voor producties uit kunnen schrijven. Dit werkt met profielen waarmee de partijen zich middels een portfolio kunnen presenteren. Uitgevers die een freelance journalist hebben ingehuurd, wordt na het verrichte werk gevraagd die persoon een rating, een waardering, te geven.

De site probeert de service aan te passen aan de freelancer. Wanneer er een nieuwe oproep door een uitgever wordt geplaatst kan de gebruiker op verschillende manieren een melding ontvangen. “We verwachten niet dat mensen de hele dag op de site blijven kijken. Ze kunnen via Twitter of een e-mailalert op de hoogte worden gebracht.”
Het is nog niet duidelijk of betalingen vanaf het begin via de website zullen gaan. “Wellicht komt dat iets later”, aldus Kok. Maar gebruikers hebben wel de mogelijkheid om een standaardcontract te gebruiken bij een opdracht.

Bezuinigingen
Maar wat maakt de website op dit moment een toevoeging op het internet voor freelancers en uitgevers? “Er bestaan wel sites zoals vacaturesites en Freelancejournalist.nl waar freelancers zich kunnen presenteren, maar dat is niet voor losse producties. Stel, je wil een grote reportage hebben in de zaterdagbijlage van Trouw, je wil daar 500 euro voor betalen en je zoekt iemand die dat voor je kan doen. Daar is dan geen plek voor op internet.”

En freelancers worden voor uitgevers steeds belangrijker, stelt Kok. “Het lijkt wel alsof freelancen de norm aan het worden is.” Dat laatste is volgens hem dan wel een overdrijving, maar hij zegt wel een verschuiving te zien bij de grote redacties waar bezuinigd wordt. “Wanneer er mensen verdwijnen wordt steeds meer werk door freelancers overgenomen.”

Hij denkt dat het voor de nieuwsmedia ook tijdsbesparing oplevert. “Wanneer je iemand zelf moet regelen, ben je een hele tijd aan het bellen. Een berichtje is sneller gemaakt. Daarbij is het goed om eens buiten je adressenboekje te kijken. Ik weet dat je graag iemand pakt die je al vertrouwt. Maar wie weet wat er buiten nog allemaal rondloopt aan talent.”

Crowdsourcing
Journalist.nl lijkt een typisch voorbeeld van crowdsourcing, een combinatie van outsourcing en het Engelse woord voor menigte. Het houdt in dat een taak die traditioneel werd uitgevoerd door een vaste persoon, wordt uitbesteed aan een onbepaalde, grote groep in de vorm van een open oproep.

Practice what you preach, dachten de initiatiefnemers van de website journalist.nl bij het maken van hun website. Voor het uitbesteden van ondere andere webdesigns en logo’s bestaat de internationale website 99 designs. Via deze website kwam Bert Kok erachter dat het principe van zijn website kan werken.

“Je kunt op die site zeggen: ik heb er zoveel geld voor over en kom maar op met jullie ontwerpen. Voor het logo ontvingen wij 150 inzendingen, waarvan er 25 zeer acceptabel waren. Uiteindelijk hebben we het logo van een inzender uit Indonesië gekozen en het webdesign door een Rus laten maken. Daardoor werden wij natuurlijk ook geïnspireerd. Je ziet dat het echt kan werken.”

Stimuleringsfonds
Het Stimuleringsfonds voor de Pers financiert met 95.000 de helft van de onderzoekskosten. De Hogeschool Utrecht vaardigt lector Massamedia en digitalisering Piet Bakker af als onafhankelijk onderzoeker. Daarvoor ontvangt de HU 30.000 van de subsidie. Het overige deel van het onderzoek wordt door de Hu en de initiatiefnemers zelf bekostigd. De website zelf wordt door Bert Kok en Marijn Deurloo uit eigen zak betaald. De hogeschool uit Utrecht krijgt geen zeggenschap over Journalist.nl.

Het Stimuleringsfonds voor de Pers heeft vertrouwen dat het project slaagt en het onderzoek naar de behoefte ernaar iets op gaan leveren. Rick van Dijk, vaste medewerker van het Stimuleringsfonds voor de Pers, vertelt dat meer pluriformiteit en de huidige zoektocht van nieuwsmedia naar nieuwe verdienmodellen de belangrijkste motivaties zijn om het project te ondersteunen.

“We willen kijken of het een bijdrage kan leveren aan de pluriformiteit”, vertel Van Dijk. “Wanneer je als medium eens andere journalisten inzet dan normaal, krijg je een gevarieerder aanbod van artikelen. Daarnaast zie je op dit moment de ontwikkeling dat redacties steeds meer overstappen op freelancers. Dat hoeft niet per definitie goedkoper te zijn voor uitgevers, maar ze worden wel flexibeler.”

Product op maat
Dat laatste onderschrijft ook Thomas Bruning, secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten. Hij ziet ook dat het aandeel freelancers in de journalistiek groter wordt. “Hoeveel precies dat kan ik niet zeggen. Maar we zien wel dat mensen die eruit moeten bij reorganisaties, daarna vaak ingehuurd worden als freelancers. Dat was in ieder geval zo bij het AD en Revu.”

De secretaris van de NVJ ziet ook problemen met de toename van het gebruik van freelancers. Volgens hem stijgen de freelancetarieven onevenredig aan de inflatie. Dat ziet hij vooral bij de nieuwsmedia. Als gevolg daarvan zouden freelancers bijna verplicht zijn om het commerciële tekstschrijven aan te pakken om het journalistieke werk te kunnen bekostigen.

Bruning denkt dat er in de mediasector behoefte is aan websites als Journalist.nl. Sterker nog, met de Villamedia Community zegt hij die markt al een tijdje te bedienen. De secretaris van de NVJ ziet voor deze ‘marktplaatsen voor freelancers’ echter vooral een functie als ontmoetingsplaats.

“Het belangrijkste is dat je kunt laten zien welke kwaliteit je in huis hebt. En dat je daarna individueel over gaat op een match. Ik geloof meer in een product op maat, dan in een vrij verhandelbaar goed tegen de laatste prijs. Met het aanbieden foto’s werkt het uiteraard wel. Maar een geschreven artikel of een videofilmpje luistert toch erg nauw. De toon van het journalistiek product moet passen bij het medium. “