De gratisnieuwsmisvatting van Plasterk

plasterkNieuws zou niet gratis verkrijgbaar moeten zijn, ook niet op internet. Om het goed te maken, niet af en toe maar voortdurend, met controleerbare bronnen en een meeslepende pen, is veel vakmanschap nodig. Dat kost geld. Het zou niet gratis moeten zijn, maar je kunt niet ontkennen dat heel veel nieuws nu eenmaal gratis wordt aangeboden, op internet en daar buiten.

Toch noemt minister Ronald Plasterk het deze week in mijn krant, Dagblad van het Noorden, een “misvatting” dat nieuws op internet gratis is. Dat zal goed bedoeld zijn, een hart onder de riem. Maar de minister doet met zijn opmerking de zaak geen goed. Het verdienmodel van betaalde media als kranten knapt er niet van op.

Plasterk weet ook wel dat er gratis kranten zijn, met gratis websites. Die kranten trekken steeds meer lezers, ongeveer in hetzelfde tempo als betaalde kranten lezers verliezen. Maar de meest venijnige concurrentie met gratis nieuws komt van Plasterks eigen publieke omroep. Die maakt gratis radio- en tv-nieuws, maar brengt veel daarvan ook op internet, om het over teletekst nog maar niet te hebben.

Oogkleppen
Wie “gratis nieuws” een “misverstand” noemt, heeft oogkleppen op. Plasterk doet alsof jongeren niet massaal nu.nl volgen voor het nieuws. Hij ontkent de realiteit, en dat is schadelijk voor de innovatie bij uitgevers die last hebben van de wassende stroom gratis nieuws.

Minister Plasterk maakt het misverstand nog groter met een tweede opmerking. “Ik heb de indruk dat het idee dat alles gratis moet zijn ook langzaam wegebt. De betaalbereidheid bij het publiek voor kwaliteit neemt toe. Ook op internet.”

Geen idee op welk onderzoek de minister zijn “indruk” baseert. De wens – het zou geweldig nieuws zijn als consumenten voor nieuws willen betalen – moet hier de vader van de gedachte zijn.

Dit artikel verscheen eerder op het weblog van Henk Blanken.

7 reacties

  1. Miriam schreef op 6 januari 2010 om 12:06

    Henk Blanken schrijft: “Die kranten trekken steeds meer lezers, ongeveer in hetzelfde tempo als betaalde kranten lezers verliezen.”

    Dat blijkt toch niet uit de meest recente HOI-cijfers. Alexander Pleijter heeft daar gisteren op zijn weblog aandacht aan besteed:

    http://www.toekomstvandejournalistiek.nl/2010/01/waarom-de-oplages-van-gratis-kranten-dalen/

    Verder valt het mij op dat gratis nieuws altijd wordt geassocieerd met gratis kranten, de publieke omroep en al dan niet jattende websites. Maar de redactie van RTL Nieuws laat zien dat gratis nieuws en goede journalistiek prima samengaan.

    Misschien is de manier waarop RTL ‘gratis’ nieuws, entertainment en geld verdienen combineert wel een belangrijker bedreiging voor de krantenuitgevers dan nu.nl en de gratis kranten.

    Een konijn dat in een stel koplampen kijkt moet niet klagen over het felle licht maar heel hard wegrennen. Daarom is het onbegrijpelijk dat kranten stil blijven zitten in de hoop dat Plasterk -of een hogere macht- de zaak komt redden.

  2. @Miriam: als het om recente oplagecijfers gaat heb je gelijk. Maar de langjarige trend bevestigt mijn opmerking wel. Rond 1995 was de totale oplage van kranten in Nederland pakweg 4,5 miljoen. Tien tot vijftien jaar later is dat nog steeds zo, maar is de betaalde oplage gedaald tot 3,5 miljoen.

  3. @Miriam: dat de oplage van gratis kranten is gedaald heeft niet zo zeer te maken met verlies aan lezers, alswel met verlies aan advertentie-inkomsten. Voor veranderingen in aantal lezers zou je moeten kijken naar bereikcijfers ipv oplagecijfers.

  4. johanna schreef op 6 januari 2010 om 16:01

    de venijnigste concurrentie komt van de publieke omroep… Nu nog mooier: de publieke omroep is al vanaf de komst van radio in de 20-er jaren van de vorige eeuw actief met o.a. journalistiek via andere dan printmedia. Later kwamen daar tv, internet en nog nieuwere distributievormen bij. Nu print zijn langste tijd gehad heeft en de pers zich opeens realiseert dat het publiek nieuws en achtergronden via andere media willen consumeren dan via de krant, is de publieke omroep opeens de gebeten hond. M.i. is dat de zaak omdraaien. Printmedia zijn aan het eind van hun lifecycle. Een kwestie van accepteren en gauw gaan solliciteren bij audiovisuele mediabedrijven…

  5. Miriam van der Have schreef op 7 januari 2010 om 00:01

    @Alexander: zo kun je het ook zeggen. Nog even en er komt een betaalde krant die trots zegt dat de het niet erg is dat er minder abonnees zijn ‘omdat meer mensen de krant lezen’. :)

    Trouwens, lees ontvang jij tegenwoordig niet het Haarlems Dagblad? Het doorgeefpercentage van de Haarlems Dagblad Combinatie is in 2009 met 7 procent gestegen. Opmerkelijk. ;)

    Maar je hebt gelijk. Ik ben benieuwd wat de bijbehorende bereikcijfers zijn.

    @Henk: Toch zit er wel een zekere gelijkenis in de problemen van de betaalde en de gratis dagbladen: de ene daling wordt veroorzaakt doordat mensen de krant niet meer betalen, de andere daling doordat bedrijven de advertenties niet meer betalen. Maar in beide gevallen resulteert het in een lagere oplage.

    Dat die ontwikkeling eerder niet zichtbaar was, komt o.a. doordat de overdaad aan gratis dagbladen de afgelopen jaren nog in stand werd gehouden door adverteerders die geld zat hadden. Nu dat geld minder voorhanden is zou het zomaar kunnen gebeuren dat er nog een gratis krant gaat verdwijnen. Dat zou toch gevolgen moeten hebben voor de totale krantenoplage.

    Ik kan me verder nauwelijks voorstellen dat dit geen gevolgen zal hebben voor het totale bereik van de kranten.

  6. @Miriam: Je hebt waar het om de ontwikkeling van het afgelopen jaar gaat gelijk. De vraag is natuurlijk welk deel van die daling van gratis en betaalde kranten samen een conjunctureel verschijnsel is, en welk deel structureel. Het zou mij niet verbazen als Nederland op de korte termijn, in 2010, nog een gratis krant zou kwijtraken, maar binnen een jaar of vijf, na grondig herstel van de economie, juist meer gratis kranten zal hebben dan ooit eerder (waarvan een aantal met een nadrukkelijker regionaal of zelfs lokaal karakter, trouwens).

  7. Bob schreef op 7 januari 2010 om 11:58

    Printmedia zijn aan het eind van hun lifecycle, schrijft Johanna. Ik neem aan dat je het dan over kranten hebt en niet over tijdschriften. Voor tijdschriften is er nog een mooie toekomst.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Meer over Blog (574 van 891 artikelen)


Als freelance autodidactisch generalistisch entrepreneur beleefde ik in de herfst van 2008 ...