Roel Coutinho, de media en de kritische prikkers

reageerbuisInternet en de media ondermijnen de wetenschap, beweert Roel Coutinho in zijn Machiavelli-lezing. Wetenschappers, vat ik de hoogleraar epidemiologie even samen, worden tegengesproken door allerhande amateurs die maar wat roepen en door hele of halve deskundigen die zonder grondig onderzoek hun ongefundeerde opvattingen in de media mogen rondtoeteren.

De media, tuk op tegengestelde meningen – want dat, suggereert Coutinho, “verkoopt misschien goed”, publiceren rijp en groen door elkaar heen. Het publiek blijft in opperste verwarring achter. Waar het zich vroeger, toen de wetenschap nog geloofd werd, liet vaccineren als Coutinho zei dat dat nodig was, blijft het nu weg bij griepprik en HPV-vaccin.

In tenminste één opzicht heeft Coutinho gelijk. Het aanzien van wetenschappers is niet meer wat het was. Dat lot delen ze met andere informatieprofessionals. Sinds 1995 – toen internet ineens opkwam – heeft het publiek toegang tot yottabyes aan informatie die voorheen niet of moeilijk beschikbaar was. Bovendien praat het publiek nu mee. Vaak levert dat geen hoogstaand debat op – lees de reacties bij GeenStijl maar -, maar soms ook wel.

Tussenpersoon
Behalve Coutinho hebben ook makelaars last van internet. Dankzij Funda heeft de huizenzoeker een verbluffend transparant overzicht van wat er te koop is. Daar heeft hij geen specialist meer bij nodig, oordeelt hij zelf. Disintermediation, heet dat. De tussenpersoon wordt overbodig. Iets vergelijkbaars overkomt reisbureaus, bibliothecarissen, dominees en – jawel – ook journalisten.

Aan die democratisering van informatie zitten zowel voor- als nadelen. Dat de burger niet alles meer voor zoete koek hoeft te slikken wat hem door specialisten wordt verteld, maar zelf op onderzoek uitgaat, is winst. Dat hij kan zeggen wat hij denkt en dat volop doet, lijkt me een mooi, zij het onvoorzien resultaat van het decennia oude overheidsstreven de burger mondiger en assertiever te maken.

Keerzijde van de medaille is dat informatie soms onbetrouwbaar is of ten onrechte niet wordt vertrouwd. Internet is een Fundgrube van halve waarheden en hele complottheorieën. Voor elke bewering, hoe obscuur ook, is wel een pseudo-wetenschappelijke “bron” te vinden. Wie handig en kritisch is, wie opgeleid wordt met “mediawijsheid”, vindt zijn weg wel, maar de ergernis van wetenschappers als Coutinho valt wel te begrijpen.

Sceptisch
Toch zouden we ons meer zorgen moeten maken over het tweede effect. Informatie die deugt, die zorgvuldig onderzocht is, en waarover een evenwichtig artikel is geschreven in een gerenommeerd tijdschrift, begeleid door een peergroup van kritische wetenschappers, ook die informatie wordt niet meer vertrouwd. De burger – ontzuild, welvarend, hoger opgeleid en stronteigenwijs – is nu eenmaal sceptisch over alles.

Dat is vaak niet erg. Je moet niet alles geloven wat de overheid beweert (over een gerechtvaardigde oorlog, bijvoorbeeld), van wat een bank je probeert te verkopen (die goedkope lening), of een kwakzalver je wil laten geloven (van dieetpil tot biostabil). Enige argwaan jegens wetenschappers kan soms ook geen kwaad; de klimaatonderzoekers van IPCC hebben nog wel iets uit te leggen.

Maar soms is scepsis funest.In het verleden liet 95 procent van de Nederlanders zich na een zorgvuldige campagne vaccineren. Bij de vaccinatiecampagne, waarvoor alle meisjes tussen van 13 tot 16 jaar werden opgeroepen, rekende Coutinho op een opkomst van 70 procent. Nadat er op internet spookverhalen rond gingen over gif dat in het HPV-vaccin zou zitten, bleef de opkomst steken op 50 procent.

Zelfkritiek
Coutinho lijkt alleen de media en internet de schuld te geven van alle verwarring (de kop in de Volkskrant doet zulks vermoeden), maar is niet zonder zelfkritiek. Dat is wel zo productief. Want je kunt de media moeilijk verwijten dat ze “tegengestelde meningen” naast elkaar zetten, zolang journalisten tenminste de waarheid trachten te achterhalen en het niet laten bij een balanced account, een weergave van twee concurrerende versies van een verhaal.

Ook heeft het weinig zin internet te verwijten dat het de wetenschap ondermijnt. Internet voedt scepsis en draagt soms bij aan verwarring, maar wat had Coutinho daaraan willen doen? Internet sluiten? Pseudo-wetenschappers en fantasten verbieden voortaan hun onzin blogsgewijs met de wereld te delen? Je kunt een steen niet verwijten dat die hard is, en het leven niet dat je er dood aan gaat.

In zijn Machiavelli-lezing geeft Coutinho zelf ook de enig juiste remedie. Net als de journalistiek moet ook de wetenschap transparanter worden en meer verantwoording afleggen. Gebruikelijk is nog steeds dat wetenschappelijk onderzoek uitmondt in een tijdschriftartikel dat alleen voor andere wetenschappers echt toegankelijk is. Het is een bastion waarin de ene deskundige de andere beoordeelt.

Leek
De leek wordt buitengesloten en kan niet achterhalen welke mechanismen er aan het werk zijn. Waar dat vroeger, voor internet zeg maar, nog werd geaccepteerd, verlangt de kritische burger – “dat onderzoek wordt toch van mijn belastingcenten betaald?” – nu accountability, hij wil dat de wetenschapper verantwoording aflegt.

Coutinho erkent dat in zijn lezing. “Wetenschappers moeten veel meer doen om hun kennis op een voor iedereen begrijpelijke manier beschikbaar te stellen. En te laten zien hoe ze tot hun oordeel zijn gekomen.” Niet de media ondermijnen de wetenschap, concludeer ik maar. Dat doet de wetenschap in de eerste plaats zelf.

Dit artikel verscheen eerder op het weblog van de auteur.

7 reacties

  1. Rogier schreef op 10 februari 2010 om 14:50

    Boehoeee !! Allemaal de schuld van de complottertjes ! Nou Coutinho….wat echt slecht voor de wetenschap is, is paniek zaaien over een pandemie die weer eens niet kwam maar waardoor de pharmaceutische industrie miljoenen of miljarden is verdient. Zie Ab Osterhaus. Dat is m.i de genadeklap geweest voor jullie.

    Tel hierbij de Irak oorlog leugens in de media (die nog steeds geen harde vrage stelt) en je krijgt een kritische bevolking die zelf zijn eigen waarheden gaat opzoeken. Niks mis mee.

  2. L.S.

    Aan het grootste gedeelte van de nederlandse propaganda-media wens ik geen woord vuil te maken, maar voor de kwakzalvers die ‘arts’ worden genoemd dit:

    Hoe kan iemand – die de ‘Eed van Hippocrates’ heeft afgelegd – het in haar of zijn hoofd halen om mensen in te spuiten met volledig ongeteste rotzooi?

    Waarvan ze vrijwel zeker ziek zullen worden? Als ‘t niet meteen is, dan vrijwel zeker in de toekomst? Zodat ze behandelingen en bijvoorbeeld geneesmiddelen blijven kopen/nemen?

    De woordvoerder van het onzalige bedrijf Novartis (Nestlé) dat de levensgevaarlijke vaccines maakt, Eric Althoff, bevestigde via het kwalijke informatie-bureau AP en het blad News & World Report, dat afgelopen augustus 2009 met testen was gestart. Die z.g. ‘testen’ – ook nog ‘s door het overduidelijk kriminele Novartis zélf dus, waardoor ze waardeloos zijn – zouden minstens één jaar in beslag nemen, zo zei Althoff volgens Associated Press.

    Quote AP: “Hij voegde eraan toe, dat de vaccines waarschijnlijk al op de markt zullen zijn vóór dat de tests klaar zijn.” – [einde citaat]

    Dus: degeen die van ons politieke en met belastingen betaalde personeel voor de volksgezondheid verantwoordelijk is, de zich ‘minister’ noemende Klink, koopt met een ongekend aantal miljoenen belasting-euros zomaar 34 miljoen eenheden ongeteste rotzooi, en wil daarmee iedereen laten inspuiten?

    Is Klink en de rest van dat tuig helemaal van de pot gerukt? Dit is misdadig!

    Lees ‘t zelf maar: “Novartis Starts Swine Flu Vaccine Test in Humans” – US News & World Report – 5 August 2009 – Url.: http://tinyurl.com/lwdbkc

    En voor hen die nog Engels kunnen lezen c.q. begrijpen, waarbij de ‘links’ de moeite waard zijn: “Vaccines as ‘loss leaders’ + Legal immunity for manufacturer” – Url.: http://tinyurl.com/ye7jr3z

    Wat is er overgebleven van de Eed van Hippocrates?

    Volgens de Nederlandse artseneed (2003) dient elke arts zich hieraan te houden:

    “Ik zweer / beloof dat ik de geneeskunst zo goed als ik kan zal uitoefenen ten dienste van mijn medemens.”

    Dat hebben ze dus niet gedaan.

    Nederlandse artseneed: “Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen.”

    Het eigenbelang van de ‘arts’ is doorgaans vooropgesteld, en de kwakzalvers krijgen een vergoeding per prik, als de patiënt met ongeteste rotzooi wordt ingespoten…

    In de artseneed staat ook: “Ik zal aan de patiënt geen schade doen.”

    Dat hebben de kwakzalvende prikkers wél gedaan.

    .

  3. Annelies schreef op 13 februari 2010 om 07:40

    De tijd, dat wij onze overheid onvoorwaardelijk geloven is voorbij !!! Dat is kennelijk heel moeilijk te accepteren voor mensen als Couthino. Patent-applicatie’s, regerings-voorschriften(om de opkomst voor het Mex. griep-vaccin sterk te overdrijven: bijwerkingen niet te melden, omdat: ” we het volk niet ongerust willen maken”), hebben reden gegeven tot veel meer onderzoek naar vaccinatie’s.

    Ab Osterhaus, de adviseur van Ab Klink is een dierenarts!! Hij is hij voorzitter binnen de WHO van (o.a.) de werkgroep SAGE (Strategic Advisory Group of Experts) en derhalve de wereldleider/aanvoerder voor het nooit bestaande Mex.griep-pandemie 2009 en inmiddels bekend , minstens 12 andere bijbanen in de Farmacie.

    Wie kan mij overtuigen, dat hij onafhankelijk is, zoals hij zelf zegt?

  4. Dirk schreef op 13 februari 2010 om 12:38

    Coutinho moet de hand in eigen boezem steken. Teveel wetenschappers in de medische sector houden er ontransparante contacten met de farmaindustrie op na. Ik kan zo een aantal voorbeelden geven van medische wetenschappers die zich met klinische fraude bezighouden. Juist ja, het op verzoek van de betalende cliënt achterhouden van onwelgevallige data van geneesmiddelenonderzoeken tot en met het verzinnen van niet bestaande patiënten…die door hun behandelen van de meest agressieve kankervormen waren genezen.

    In de controverse tussen de ‘medische beleidsmakers’ en de publieke kritische ‘naysayers’ hebben de ‘medische beleidsmakers’ zoals Coutinho maar één: op een transparante wijze opening van zaken geven. Claimen dat een vaccin werkt en goed voor de burger is, dat is zo 1950. In 1950 had je tenminste nog onafhankelijke medische wetenschappers, nu is dat veld helaas – ja dat wel – enorm vertroebeld geraakt. Niet door de media of de kritische buitenwacht, maar door de dames en heren medici themselves.

  5. Jeffry F. schreef op 15 februari 2010 om 11:06

    Persoonlijk snap ik bijzonder weinig van het verlies in het vertrouwen in de wetenschap. Wellicht doordat ik er zelf in werkzaam ben.

    Het is volgens mij al tijden zo dat 80% van de bevolking geen idee heeft wat een medisch wetenschapper doet en waarom dat er eigenlijk toe doet.
    En dezelfde 80% van de bevolking zegt op alles: “Maar dat is ons belastinggeld!”
    Echter, zonder die investering, zonder vooruitgang, zouden er nu nog dagelijks mensen sterven aan TBC, HIV en andere infectieziekten die we tegenwoordig alleen nog maar in ontwikkelingslanden denken tegen te komen. En werden er nog steeds mensen afgeschreven als ze met een vage geestesziekte werden gediagnostiseerd.

    Het is vooral belangrijk dat de wetenschap naast wetenschappelijke publicaties, ook wat meer gaat opschrijven voor de normale burger. Gewoon een goed onderhouden website vol met actuele informatie voor de patiënt. En een overzicht van recente studies met uitleg (waar mogelijk) van het doel.

    Het grootste probleem blijft echter: De media wil zwart-wit stellingen, terwijl de wetenschap om nuances draait. Persoonlijk denk ik dat beiden wat meer tot elkaar moeten komen en opgevoed moeten worden. Het is genoeg geweest met het onderschatten van de media van de wetenschap en het herhaaldelijk paniek willen zaaien van de algemene media.

  6. broer scholtens schreef op 22 februari 2010 om 19:11

    hoi henk
    waar het vooral om gaat is dat (ook serieuze) media tegenwoordig met enige graagte mensen aan het woord laten met een tegengestelde, afwijkende mening zonder te controleren of die mening is gebaseerd op enige kennis van zaken. Laat ik een voorbeeld noemen. Een zekere mevrouw Anneke Bleeker – huisvrouw en bloemenverkoopster (ongetwijfeld fraaie bloemen) – had zich net twee weken in het onderwerp vaccinatie verdiept (via internet, waar de meest merkwaardige types allerlei foute zaken claimen) toen ze al door Nova als deskundige werd uitgenodigd haar tegenstrijdige antivaccinatiemening te debiteren, daarbij verwijzend naar onzinnige types. Onderzoekers als Coutinho hebben iets langer naar het onderwerp gekeken, ze hebben enkele honderden wetenschappelijke artikelen op hun naam staan. Het scheelt een slok op een borrel in de waarde van hun mening.
    met vriendelijke groet
    Broer Scholtens

  7. Dag Broer!

    Aannemend dat je de Engelse taal kunt begrijpen: na een paar seconden op Internet had ik al hele pagina’s over de fraude op medisch wetenschappelijk gebied.

    Lees zelf maar:

    “Elsevier published 6 fake journals.”   

    Scientific publishing giant Elsevier put out a total of six publications between 2000 and 2005 that were sponsored by unnamed pharmaceutical companies and looked like peer reviewed medical journals, but did not disclose sponsorship, the company has admitted.

    Elsevier is conducting an “internal review” of its publishing practices after allegations came to light that the company produced a pharmaceutical company-funded publication in the early 2000s without disclosing that the “journal” was corporate sponsored.” – [einde citaat]

    Bron: The Scientist.com – De rest van de tekst is hier, via Url.: http://www.the-scientist.com/blog/display/55679/

    Deze is ook toepasselijk: “Merck published fake journal.” – Url.: http://www.the-scientist.com/blog/display/55671/

    Wetenschappelijke ‘werken’?

    Mijn dank, Broer, dat je me aan het lachen hebt gemaakt.

    Die ‘onafhankelijke’ dierenarts Coutinho toch!

    Is ‘t overigens bekend (in ‘wetenschappelijke’ kring ook?) dat de ‘American Medical Association’ (AMA) door de grootste kwakzalvers van Noord-Amerika werd opgericht? – Url.: http://disc.yourwebapps.com/discussion.cgi?disc=234999;article=2615

    Je schrijft ook nog dat: “Onderzoekers als Coutinho hebben iets langer naar het onderwerp gekeken…”

    Tja, daar kan ik als onafhankelijke correspondent buitenland, met meer dan veertig jaar ervaring in verschillende werelddelen voor de nederlandse en andere media – incusief BBC, CBS 60″, Stern etc. toen die nog aan journalistiek deden – natuurlijk niet tegen op…

    Maar, Broer: die kwakzalvers zijn heus niet te verdedigen.

    Die hebben iedereen verraden, ten bate van zichzelf.

    UC?

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Meer over Blog (538 van 891 artikelen)


De medaillejacht van Sven Kramer, Ireen Wüst en Nicolien Sauerbreij op de ...