De Raad van Europa moet de Colombiaanse president Álvaro Uribe onderzoeken vanwege het bespioneren van mensenrechtenactivisten, journalisten en leden van de oppositie. Dat zei de Colombiaanse journaliste Claudia Duque op een bijeenkomst op het hoofdkantoor van Reporters sans Frontières in Parijs.

In Colombia speelt het schandaal van het illegaal afluisteren en natrekken van de gangen van mensenrechtenactivisten, kritische journalisten en oppositieleden van links al langer. De inlichtingendienst DAS is door het schandaal ernstig in opspraak geraakt en verschillende medewerkers worden juridisch vervolgd. Aangezien de DAS rechtstreeks onder het kantoor van de president valt, heeft menigeen zich al dan niet hardop afgevraagd of president Uribe opdracht heeft gegeven tot het spioneren.

Claudia Duque is de eerste die internationaal over de affaire aan de bel trekt en rechtstreeks naar de mogelijke verantwoordelijkheid van de president in de zaak verwijst. “Er moet onderzoek naar de president worden gedaan want óf hij wist wat er gebeurde óf hij liet het toe door middel van een vijandig taalgebruik dat hij de afgelopen acht jaar heeft gehanteerd tegen alles wat oppositie was”, aldus Duque in Parijs.

Met de dood bedreigd
Volgens de journaliste bespioneert de DAS meer dan driehonderd mensen en niet alleen in Colombia. Ook van Europese non-gouvernementele organisaties (NGO’s), mensenrechtenactivisten en journalisten zouden de gangen worden nagegaan. Duque dringt erop aan dat de Raad van Europa een onderzoekscommissie instelt om ook dat te onderzoeken.

Zij zelf wordt sinds een jaar of tien met de dood bedreigd en is drie keer voor haar veiligheid naar het buitenland gegaan. Ze werkt voor een radiostation, Radio Nizkor, dat mensenrechten hoog in het vaandel heeft staan. De internationale mensenrechtenorganisatie Front Line meldde eind vorig jaar intimidatie van de journaliste. Zes personen drongen het appartementsgebouw waar ze woont binnen. Drie van hen gingen naar de voordeur en gluurden onder de deur naar binnen. Toen de hond van Duque aansloeg, vertrokken ze weer. In mei van dit jaar kreeg Duque van de International Women’s Media Foundation in de Verenigde Staten samen met een Tibetaanse en een Tanzaniaanse collega de Courage in Journalism Award.

Volgens het Colombiaanse radiostation la W zag ze af van door de staat geleverde lijfwachten omdat die informatie doorspeelden aan de inlichtingendienst DAS.

Heksenjacht
Op 20 juni hebben de Colombianen een nieuwe president gekozen, Juan Manuel Santos. Hij wordt beschouwd als de kroonprins van Álvaro Uribe en algemeen wordt verwacht dat hij diens beleid in grote lijnen voort zal zetten. Reporters sans Frontières (RSF) heeft Santos opgeroepen om op te houden met de ‘heksenjacht’ zoals RSF het zelf noemt, die tijdens de acht jaar Uribe heeft plaatsgevonden. Ook wil RSF dat Santos zijn volledige steun geeft aan justitieel onderzoek naar spionage door de DAS.

RSF bezocht Colombia tussen 10 en 16 mei. De organisatie constateerde dat zestien journalisten van tien media door de DAS werden gevolgd. Vooral journalisten van lokale radiostations zijn het doelwit, aldus RSF. Ook de International Federation of Journalists wees op een congres over mensenrechten op 27 mei op de gevaren die Colombiaanse journalisten lopen. Het congres veroordeelde “het lastigvallen van de Colombiaanse journaliste Claudia Julieta Duque en haar dochter die zijn bedreigd door de inlichtingendienst DAS vanwege haar onderzoeksjournalistiek”, aldus de IFJ in een persbericht. De federatie overweegt kantoren te openen in Mexico, het Zuid-Amerikaanse land waar op dit moment de meeste journalisten worden vermoord, en Colombia.

Linkse guerrillabeweging FARC
De Colombiaanse regering heeft intussen niet stil gezeten. In een vergadering met ambassadeurs van de Europese Unie gaf de regering uitleg naar aanleiding van de klachten van Claudia Duque. De regering heeft gemeld dat ze de klachten over de DAS onderzoekt, aldus de krant El Espectador. Maar de regering ziet zich volgens de krant genoodzaakt onderzoek te doen naar contacten van de linkse guerrillabeweging FARC met Europa.

Het Colombiaanse ministerie van buitenlandse zaken heeft te kennen gegeven dat het Europese Parlement een commissie naar het land kan sturen als het dat noodzakelijk acht, aldus de krant El Tiempo. In Colombia kan de commissie dan kennis nemen van de zogeheten Europa Map, het onderzoek van de DAS dat verslag doet van de contacten van de FARC in Europa.

Europese NGO’s die actief zijn in Colombia hebben er bij voorzitter van de Raad van Europa Herman van Rompuy op aangedrongen een onderzoek in te stellen naar de activiteiten van de DAS. Ze willen dat de ratificatie van een Vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en Colombia wordt stopgezet totdat er onderzoek naar de activiteiten van de DAS is gedaan en gegarandeerd is dat eventuele misstanden niet opnieuw gebeuren.