De komende maanden gaan weer miljoenen Nederlanders op vakantie. Er zijn zelfs journalisten die het werk een paar weken neerleggen en naar het buitenland vertrekken. Maar welk boek moeten zij per se meenemen op vakantie? Die vraag legden we de afgelopen weken voor aan een aantal journalisten. Vandaag in deel 1 de boekentips van Jan-Jaap Heij, Erwin Blom, Marnix Kreyns, Arendo Joustra, Jan-Albert Hootsen, Linda Polman en Hugo Arlman.

Jan-Jaap Heij (hoofdredacteur De Pers):
Het ideale journalisten-vakantieboek voor de schaarse momenten dat u niet bezig bent uw kinderen uit het zwembad te vissen en de hotelbar nog niet open is: ‘How to lose friends and alienate people‘, van journalist Toby Young, over zijn werkzaamheden voor het Amerikaanse blad Vanity Fair. Omdat het erg geestig is en op een tamelijk ontluisterende manier laat zien waar werken bij deze topglossy, een voorbeeld voor journalisten over de hele wereld, werkelijk om draait: wie wie kent, en wie naar welke feestjes mag. Lees dit boek en u begrijpt waarom veel journalisten niet zulke hele aardige mensen zijn en wat ze zoal aan het doen waren in de uren dat ze ook de feiten in hun stukjes hadden kunnen checken.

Erwin Blom (The Crowds):
‘Business Model Generation‘ van Alexander Osterwalder & Yves Pigneur. Waar wil je zelf voor betalen, is de wedervraag die ik mensen doorgaans stel als ze om mijn idee over de betaalde toekomst van de journalistiek vragen. Als je daar het antwoord op hebt, ben je dichter bij een oplossing voor een industrie. Maar ook het boek Business Model Generation kan helpen. Niet alleen laat het boek zien hoe social media voor financiering en inhoud van een boek kunnen zorgen (470 mensen – waaronder ikzelf – betaalden om lid te worden van een community rond dit thema en mee te denken over het eindproduct), ook geeft het concrete handvaten om na te denken over vernieuwing van producten en verdienmodellen. Mooi gevisualiseerd (ook al zo’n actueel thema) en voorbeelden van computers tot farmaceutische industrie tot uitgevers. Raak geïnspireerd door anderen en vernieuw jezelf!

Marnix Kreyns (directiesecretaris BDU):
Verplichte lectuur voor een ieder, die werkzaam is onze bedrijfstak, is ‘De Geldpers‘ van Joost Ramaer. Wij allen hebben natuurlijk van de buitenkant de ontwikkelingen van PCM gevolgd. Voormalig Volkskrant-journalist Ramaer beschrijft “de teloorgang van het mediaconcern PCM” (zoals de ondertitel luidt) van binnenuit. Een fantastische reconstructie, die (onder meer) een heel interessant beeld geeft van de machtsverhoudingen binnen het concern en van de personen die daar hun rol in vertolken. Ramaer doet ook de ingewikkelde financiële kant van het verhaal op heldere wijze uit de doeken. Dit alles vlot geschreven en met rake typeringen van de diverse actoren. Zo wordt Jan de Roos (vertrokken topman NDC/VBK) gekarakteriseerd als “een geslaagde combinatie van een blije eikel en een doortastend zakenman”. Dat leest lekker onder de parasol.

Arendo Joustra (hoofdredacteur Elsevier):
Een prachtige, afgewogen beschouwing over de voor- en nadelen van persvrijheid is ‘Freedom for the Thought We Hate. A Biography of the First Amendment‘ van Anthony Lewis, die dertig jaar columnist was van The New York Times. Toegankelijk geschreven, niet uitputtend, en toch zeer overtuigend. Drie uitstekende journalistieke (onderzoeks)boeken zijn: ‘De bloedigste oorlog‘ (over het vergeten bataljon Nederlandse militairen in Korea) van mijn, sorry, Elsevier-collega Robert Stiphout; ‘De mythe van het glazen plafond‘ waarin mijn, opnieuw sorry, Elsevier-collega Marike Stellinga met cijfers en feiten aantoont dat het glazen plafond als barrière voor vrouwen helemaal niet bestaat; en ‘De vastgoedfraude‘, een echt meeslepende reconstructie over een miljoenenzwendel, geschreven door Vasco van der Boon en Gerben van der Marel van Het Financieele Dagblad. Wat ik zelf zou meenemen (ook om te herlezen) zijn de verzamelde essays van George Orwell en een deel van het verzameld werk van Karel van het Reve.

Jan-Albert Hootsen:
Echte vakantieliteratuur kan ik niet geven, want ik ga zelf niet op vakantie deze zomer. Toch is er een drietal boeken dat ik iedere journalist zonder meer zou willen aanraden. Een persoonlijke favoriet is ‘A Problem from Hell: America and the Age of Genocide‘ van de Iers-Amerikaanse journaliste Samantha Powers, over de Amerikaanse politiek ten opzichte van genocides in de vorige eeuw. Het is een dikke pil met omvangrijke materie, dat Powers goed doorwrocht en toch heel toegankelijk heeft kunnen schrijven. Verder mag ‘Travels with Herodotus‘ van Ryszard Kapuscínski eigenlijk niet ontbreken: heerlijk wegdromen bij exotische reisverhalen uit een lang vervlogen journalistiek tijdperk. Dat de auteur soms een wat levendige fantasie had, neem ik graag op de koop toe. Voor wie Spaans spreekt, is ‘Los Narcoabogados‘ van de Mexicaanse journalist Ricardo Ravelo zeer de moeite waard. Het is een serie indringende interviews van advocaten die grote namen uit de Mexicaanse drugswereld verdedigen. Ravelo is een meester in het aan de praat krijgen van mensen die normaliter niet graag naar buiten treden. Aanrader!

Hugo Arlman:
Wie ze nog niet gelezen heeft, zou tijd moeten vrij maken voor minstens één van de grote journalistieke boeken van het afgelopen jaar: ‘De Geldpers‘ van Joost Ramaer, ‘Nina‘ van Eric Smit of ‘De vastgoedfraude‘ van Vasco van der Boon en Gerben van der Marel. Alledrie degelijk uitgezocht verslaggeverswerk. Smit en Van der Boon/Van der Marel hadden wat meer redactionele ondersteuning van hun uitgeverijen mogen hebben, een goede redacteur had de uitgever duizenden euro’s aan papier kunnen schelen. De Vastgoedfraude is een uitstekende kompaan bij het volgen van het grote proces dat plaatsvindt.

In de historische hoek staat Annejet van Zijls ‘Bernhard. Een verborgen geschiedenis‘ terecht hoog op de bestsellerslijstjes. Van Zijl heeft het Duitse leven van Benno prachtig in kaart weten te brengen. Hij wordt weer de bonvivant uit verarmende Duitse adel die zijn leven door Juliana een profijtelijke, Nederlandse wending gaf, in plaats van een Prins der Nederlanden die toevallig een charmant Duits accent had. Jolande Withuis’ Weest manlijk, zijt sterk over verzetsstrijder Pim Boellaard kreeg ook dit jaar nog weer prijzen. Een bijzonder boek. De heren kenden elkaar overigens goed.

D.D. Guttenplan publiceerde precies een jaar geleden ‘American Radical. The Life and Times of I.F. Stone‘. Izzy Stone stierf eenentwintig jaar geleden, zelfs journalisten zijn hem misschien vergeten of moeten bekennen nooit van hem te hebben gehoord. American Radical is een mooie kans dat gemis grondig goed te maken: geboren journalist, tegendraads, kampioen in het onderzoek van overheidspapieren, debunker van de geheimen van de Koreaanse oorlog, een van de eerste critici van de oorlog in Vietnam. Een journalistieke held uit een tijd dat die nog bestonden buiten het praatprogramma-circuit.

Linda Polman:
‘Nederlandse journalisten houden niet van journalistiek‘ van Jan Blokker (Prometheus, 2010). Komkommertijd kunnen we mooi benutten voor de vakinhoudelijke reflectie waar we de rest van het jaar kennelijk niet of nauwelijks aan toe komen. De Meester brengt ons in herinnering hoe het ook alweer zat met journalistieke mores, moraal en moed. Een mooi en (terecht) heerlijk boos boek.