Over de hele wereld komen journalisten bijeen in Foreign Correspondents’ Clubs (FCC). Een van de meest befaamde FCC bevindt zich in Hong Kong. Sinds ik mij in deze voormalige kroonkolonie van het Verenigd Koninkrijk heb gevestigd vraag ik mij af of ik lid moet worden. Maar ik weet niet of het beeld van journalisten die aan de bar van de FCC Hong Kong hangen en elkaars geruchten overnemen gebaseerd is op “romantiek”. Of is het instituut juist een onmisbare bron voor buitenlandse journalisten? Alle reden om eens langs te gaan bij de FCC Hong Kong.

Op een heuvel in Central, tussen de wolkenkrabbers en nabij de Hongkongse overheidsgebouwen, bevindt zich een roodkleurig bakstenen gebouw. Een goudkleurig bord met ‘Foreign Correspondents’ Club’ spiegelt in de zon. Ik loop naar binnen met een onberispelijk geklede grijsaard. “Good morning mister Grove”, zegt een goedlachse receptioniste. De tachtigjarige blijkt een regular. Hij neemt plaats op een Chesterton bank in de hal. Ik vraag Dan Grove of hij journalist is. “Nee, ik heb eerst voor het liaison kantoor van de FBI in Hongkong gewerkt en geef nu les aan de Hongkongse politie hoe ze moeten opsporen.” Grove kenschetst de sfeer in de FCC als “wellevend” en perfect om gasten uit te nodigen. Ik loop langs de werkruimte met computers, het stiltevertrek voorbij met diverse internationale kranten, de Main Bar in.

De bar is behangen met foto’s die zo veel teweeg hebben gebracht dat ze in het collectieve geheugen van de mensheid zijn beland. Aan de Main Bar staat de Nederlandse Ralph Ybema, managing director van het fiscaaljuridische adviesbureau Van den Boomen Asia en lid van de FCC sinds 2003. Ybema is bovendien voormalig bestuurslid. “Waar jij nu zit, zat Hubert van Es altijd,” zegt Ybema. Hij wijst mij de foto aan die de oorlogsfotojournalist wereldberoemd zou maken: de laatste Amerikaanse helikopter in 1975 die in Saigon nog een dozijn mensen uit de handen van de Viet Cong wist te houden. Ybema: “Na de Vietnam-oorlog ging Van Es in Hongkong wonen en was hij altijd in de Main Bar van de FCC te vinden. Deze icoon van de FCC was herkenbaar aan zijn fotografenjasje met de zakken voor alle apparatuur en filmrolletjes.”

De Hongkongse Ferry Mingelen
Daarna ontmoet ik Francis Moriarty, de Hongkongse Ferry Mingelen, die de politiek verslaat voor de Hongkongse publieke omroep RTHK. Moriarty is bezig aan zijn tweede termijn als vice-president van de FCC Hong Kong, die gekozen wordt door de leden van de club. De afgelopen jaren is de journalistiek volgens Moriarty duidelijk veranderd: “De reporter die de wereld overvliegt om verslag te doen van de verschillende conflicthaarden is hoe langer hoe meer een zeldzaamheid aan het worden, hoewel we zeker een aantal van hen in ons midden hebben.” Volgens Moriarty zijn verslaggevers steeds meer specialisten op allerlei gebieden, zoals financiën, technologie en scheepvaart. Hun expertise voldoet aan de verwachtingen van de soms kleine maar zeer gespecialiseerde doelgroep.

Moriarty: “Aan de samenstelling van de FCC leden kun je duidelijk de groei van buitenlandse financiële nieuwsdiensten en zakenkanalen aflezen. Maar daarnaast zijn er ook een aantal journalisten van wie de doelgroep zich hoofdzakelijk in Hongkong zelf bevindt.” Iedere suggestie dat journalisten in de FCC zitten en elkaars verhalen overschrijven wijst Moriarty van de hand. Hij twijfelt eraan of zo’n tijdperk ooit bestond, maar vervolgt: “Het is wel aannemelijk dat dertig jaar en langer geleden toen China volledig op slot zat informatie gedeeld werd, omdat nieuwsgaring uit de eerste hand niet mogelijk was.”

Geen whisky maar cappucino
Boeken en films hebben in de naoorlogse situatie het beeld opgeroepen van journalisten die niet alleen maar ook samen optrekken. Soms zonder zelf de straat op te gaan, vinden ze elkaar daar waar buitenlanders elkaar ontmoeten en wisselen informatie uit. Bijvoorbeeld de bar van internationale hotels, zoals in Graham Greenes boeken als ‘The Quiet American’ of films als ‘Under Fire’ waar Nick Nolte een journalist in Nicaragua speelt.

Van fictie naar de feiten. Aan de Main Bar zit slechts één journalist te lezen. Naast zijn Financial Times staat geen glas whisky maar een cappuccino. De overige journalisten zitten aan aparte tafeltjes met hun laptopjes. Achterin neemt een journalist een interview af. Moriarty: “Een groot deel van de jonge journalisten is tegenwoordig zeer individualistisch, serieus en competitief. Op dit moment in hun carrière zijn ze nog niet zo sociaal ingesteld als hun voorgangers op dezelfde leeftijd.”

Lasagne en een goede fles wijn
De FCC Hong Kong biedt naast werkruimten een geweldige omgeving om sociaal actief te zijn. Zo is de Hughes Room een restaurant waarvan de Sjanghaise en Kantonese keuken de historie van de FCC Hong Kong weerspiegelt. Deze geschiedenis begon toen buitenlandse journalisten bijeenkwamen in de stad Chungking, gedurende de Chinese burgeroorlog. Naarmate de oorlog vorderde werd de FCC verplaatst naar Sjanghai. Toen deze stad in handen van de communisten viel werd de buitenlandse pers opgedragen het land te verlaten. In 1949, het jaar dat de Volksrepubliek China werd opgericht en een mogelijke terugkeer naar China voor de correspondenten uitgesloten leek, werd de club heropend in het Britse Hongkong, waar de Kantonese culinaire cultuur domineert.

Ik word uitgenodigd om de lunch lezing in de Main Dining Room bij te wonen. Zo’n dertig uitgenodigden gaan aan lange tafels zitten, zeer efficiënt om elkaar snel te leren kennen. Terwijl de lasagne wordt opgediend en een goede fles wijn wordt open getrokken, spreekt Jerome Cohen (een van de bekendste Amerikaanse China-watchers) over de relatie tussen het ontbreken van een Chinese rechtsstaat en de gevolgen hiervan op China’s soft power. Na de interessante discussie worden veel visitekaartjes uitgewisseld.

Tijdens het eten ontmoet ik Mark O’neill, die voor de BBC, Reuters en de South China Morning Post (Engelstalig dagblad van Hongkong) werkte. Hij is enthousiast over de FCC Hong Kong: “Voor ons beroep moeten we continu met andere mensen spreken en meningen uitwisselen. De FCC is een prima plek hiervoor, ook voor persevenementen.”

Voorvechter voor persvrijheid
De FCC Hong Kong co-sponsort de Human Rights Press Awards, die nu voor het 15de jaar worden uitgereikt. Volgens medeoprichter van het evenement Moriarty is het de oudste en meest prestigieuze journalistieke prijs in the regio. De FCC Hong Kong heeft een Press Freedom Committee dat persvrijheid en vrijheid van meningsuiting lokaal en regionaal monitort. Daarnaast neemt de FCC Hong Kong stelling tegen verschillende misstanden, zoals de slachting van journalisten op de Filippijnen (het ‘Maguindanao massacre‘, 23 november 2009).

Moriarty: “We waren ook zeer actief om de Straits Times (Singapore) journalist Ching Cheong uit de gevangenis in China te krijgen (gevangen van 2005 tot 2008).” De FCC Hong Kong heeft ook een frequent contact met het Chinese Ministerie van Buitenlandse Zaken over bijvoorbeeld de behandeling van buitenlandse verslaggevers in China, censuur en visa voor correspondenten die in Hongkong zijn gebaseerd en in China werken.

FCC Amsterdam?
In vele landen bestaan FCC’s, maar nog niet in Nederland. Perscentrum Nieuwspoort in Den Haag heeft wel zogenaamde reciprociteitsrechten met de FCC Hong Kong. Reciprociteitsrechten bestaan eruit dat de FCC Hong Kong leden van andere FCC’s welkom heet en zij van dezelfde faciliteiten gebruik kunnen maken als hun eigen FCC. Volgens Moriarty heeft de FCC Hong Kong altijd een “gedistingeerd contingent” aan Nederlandse leden gehad. Moriarty zegt tongue-in-cheek: “Is het mogelijk dat we sommige van de beste correspondenten en zakenmensen hebben weggetrokken uit het Nederlandse moederland?”

Ybema vindt de FCC Hong Kong een bijzondere plek: “Eén van de weinige plekken in Hongkong waar je met mensen van allerlei nationaliteiten, interesses en pluimages een goed gesprek kunt voeren zonder je stembanden te beschadigen vanwege de noodzaak om te harde muziek te overschreeuwen.” Ybema roemt de organisatie waar zaken worden benoemd zoals ze zijn: “Er is hier geen vrees voor zakelijke of politieke repercussies die elders in Hong Kong regelmatig de toon lijken te zetten.”

Mijn conclusie is dat de FCC Hong Kong niet onmisbaar is maar wel een zeer prettige plek is voor journalisten om te werken, contacten te maken en te netwerken. Veel bevlogen en geëngageerde journalisten die zelfstandig onderzoek verrichten zijn lid. Alles in de FCC ademt een roemruchte traditie die uitnodigt om ook artikelen het daglicht te laten zien die de wereld zullen beroeren. De moderne faciliteiten en de interessante mix aan FCC leden kunnen hier toe bijdragen.

Foreign Correspondents’ Club Hong Kong
Adres: 2 Lower Albert Road, Central Hongkong
Kosten: Journalisten die meer dan de helft van hun artikelen voor buitenlandse opdrachtgevers schrijven betalen 4000 Hongkong dollar (zo’n 400 euro). Zij die meer dan 50 procent voor Hongkongse opdrachtgevers schrijven betalen de helft.
Website: www.fcchk.org