Als de éducation permanente niet naar de journalist komt, dan moet de journalist maar naar de éducation permanente

Mooi moment in het debat ter gelegenheid van de presentatie van het Handboek Crossmediale Journalistiek en Redactie waarvan ik een van de auteurs ben: collega Paul Grijpma sprak vanuit de zaal woorden in de trant van ‘maar bijblijven doet een journalist toch automatisch? Dit hele vak is toch één grote éducation permanente?’

Ik was bezig een debat te modereren, dus elke onzinnigheid of onvolkomenheid in de weergave van die uitspraak is de oorzaak van mijn slechte geheugen en niet van een gebrek in de eloquentie van Grijpma.

Verplichte bijscholing
Mooi gesproken, maar helaas gewoon niet waar. Ja, dit vak kent witte raven die met de krant opstaan en met hun rss feeds weer naar bed gaan. Die je niets meer hoeft te vertellen over SEO of crowdsourcing, en toch ook prima weten dat er dit jaar in Australië een nieuwe regering wordt gekozen.

Eigen initiatief is er. De prima verkoopcijfers van ons Handboek Crossmediale Journalistiek en Redactie wijzen daar eveneens op, net als de grote opkomst bij het debat.

De vraag is echter of eigen initiatief voldoende is. Zoals een andere wijze collega – Dick van Eijk van NRC Handelsblad – tijdens de borrel zei: ‘Huisartsen zijn ook betrokken bij hun vak. Zij leren ook elke dag bij van de patiënten die ze zien. En toch is nascholing voor hen verplicht.’

Pieter Broertjes en de iPad
Terecht punt van Van Eijk. Zelfs bij de goeden onder ons schiet bijblijven er nog wel eens, eh, bij in. Zo las ik tot mijn verbazing dat voormalig Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Broertjes tot voor kort nog nooit een iPad had vastgehouden.

Hoe je dat als baas van een grote krant kunt vermijden, is mij een raadsel. Je kon de afgelopen maanden geen journalistenkroeg binnenstappen of er liep wel iemand zo’n apparaat te showen. Zelfs bij mijn Microsoft-minnende uitgever ligt zo’n ding. Maar ik wens Broertjes niettemin veel succes als docent crossmediale journalistiek.

Vrij vak
Nu is het zo dat journalist een vrij vak is en dat moet ook vooral zo blijven, want het is al erg genoeg dat de vrijheid van meningsuiting in de Nederlandse respectievelijk Europese rechtspraak slechts als zevende respectievelijk tiende grondrecht voorbij komt fietsen.

Een vrij vak is mooi, maar dat je iemand niet uit je beroepsgroep kunt bonjouren heeft wel consequenties. Zo is deugdelijk beroepstuchtrecht niet mogelijk zonder dwingende sancties, om de simpele reden dat zo’n orgaan het dan moet hebben van ontzag en respect. En zeg nou zelf, wanneer hebt u voor het laatst een collega ontmoet met ontzag of respect voor iets anders dan zijn Gall & Gall-maandafrekening?

Opleidingseisen
Het betekent ook dat je niet kunt eisen dat iemand aan bepaalde opleidingseisen voldoet. En inderdaad loopt er in dit vak van alles rond: van voormalig circusartiesten tot gepromoveerde economen, net zo vaak zonder als met een papiertje van een journalistieke opleiding. Laat staan dat je kunt eisen dat journalisten bijblijven, want wat is de sanctie?

Kort en goed, als niemand ons gaat dwingen om bij te blijven, moeten we misschien elkaar maar dwingen. Samen met wat collega’s ben ik bezig een vereniging op te zetten bedoeld voor journalisten die geheel of gedeeltelijk online hun emplooi vinden.

Nieuwe vereniging
Kennisuitwisseling wordt een van de hoofddoelen van die vereniging, en na het overdenken van de woorden van Grijpma en Van Eijk bedacht ik dat we dat maar eens niet al te verblijvend moesten maken. Lidmaatschap van deze Vereniging Online Journalisten Nederland moet iets zijn om trots aan te ontlenen. Maar trots wordt pas gevoeld als er een prestatie is geleverd.

Daarom is het de bedoeling dat lidmaatschap van de vereniging niet veel gaat kosten. Maar wie lid wordt, wordt wel geacht in commitment te betalen. Door zelf met regelmaat een training te (helpen) organiseren, en een aanzienlijk deel van andermans trainingen bij te wonen.

Als de éducation permanente niet naar de journalist komt, dan moet de journalist maar naar de éducation permanente. Er is geen manier om journalisten te dwingen bij te blijven, maar er is niets mis mee om mensen die lid worden van een vereniging met kennisuitwisseling als doel, te vragen om te doen waarvoor ze lid zijn geworden.