Vandaag wordt Willem Breedveld begraven, de ‘nestor van de Haagse journalistiek’, zoals hij in NRC Handelsblad werd genoemd. Maar Breedveld was niet alleen de  klassieke journalist met een pijp in zijn mondhoek, hij had ook een zeldzame belangstelling voor de nieuwe crossmediale wereld.

Onder de vele foto’s van Willem Breedveld die na het nieuws van zijn overlijden opdoken, is er één waarop hij Jan Peter Balkenende interviewt in het Torentje. In een ‘radio-setting’; beiden met een microfoon voor de mond.

Aan die foto uit 2006 van de premier en hét journalistieke gezicht van Trouw zit een verhaal vast. Over een experiment bij de krant, waarbij voor het eerst niet de interviewer, maar het publiek de vragen aandroeg die aan verschillende lijsttrekkers werden gesteld. De antwoorden op die vragen werden opgenomen en zo snel mogelijk daarna als audiofragmenten op de site geplaatst.

Later kwam er uiteraard ook een uitgeschreven versie van het interview in de krant. Maar op dat moment hadden duizenden mensen de complete inhoud al gedownload. Zoals dat vier jaar geleden al hoorde in de 24-uurs-nieuwscyclus: het snelle internet eerst en daarna pas de bedachtzaamheid van het papier.

Kluwen aan snoeren

En dus liep Willem, de journalist die in 1968 aan het Binnenhof was begonnen, die voorjaarsdag niet alleen met zijn blocnote het Torentje binnen, maar werd in zijn kielzog ook de benodigde apparatuur binnengedragen: twee microfoons, standaards, een laptop, een kastje dat het volume moest regelen, plus natuurlijk de kluwen aan bijbehorende snoeren.

Voor de duidelijkheid: hij installeerde die spullen niet zelf. Dat liet hij over aan collega Leo van Essen van de internetredactie. Maar wat belangrijker is: hij was onmiddellijk enthousiast toen hij met het voorstel van deze nieuwe aanpak werd geconfronteerd, een aanpak die ondermeer betekende dat hij de regie van zijn gesprek met de minister-president voor een belangrijk deel overdroeg aan de lezers.

De kracht van ideeën

Waarom Willem dat deed? Omdat hij een journalist was die nieuwsgierig was en dat de volle veertig jaar van zijn carrière bleef. Die meer dan open stond voor nieuwe ontwikkelingen en vormen in zijn vak.  Naar de andere ideeën die jongere collega’s en niet te vergeten de lezers meebrachten. Naar de weinige kennis waar hij zelf niet over beschikte.

Want Willem geloofde heilig in de kracht van ideeën. En van de kracht van de botsing van die ideeën, zoals Hans Goslinga en Lex Oomkes mooi beschrijven in hun  afscheidsstukken in Trouw. In de journalistiek zowel als in de politiek. Het beste Haagse beleid was in zijn ogen beleid dat was voorgekomen uit de botsing van intelligente opvattingen in de Tweede Kamer. Vandaar dat hij zich bijvoorbeeld zo mateloos ergerde aan de gang van zaken tijdens Paars, toen de toenmalige coalitiepartijen tegenstellingen gladstreken in het Torentje en de Kamer voortdurend buitenspel stond.

Goslinga noemt Willem terecht een ‘volleerd Uyliaan’, naar de man die hij enkele jaren adviseerde tijdens diens premierschap. Dat wil zeggen altijd bezig om op de redactie voluit debat en tegenspraak uit te lokken, om zijn eigen conclusies daaraan te scherpen. Als Willem een commentaar schreef over de gezondheidszorg dan voerde hij eerst gesprekken met de zorgspecialisten op de redactie, waarin hij aan de lopende band vragen stelde en prikkelende stellingen poneerde. Kreeg je zo’n telefoontje, dan wist je dat je in elk geval het eerstvolgende half uur aan niets anders toe zou komen.

In een bruine kroeg

Toen de verkiezingen van november 2006 naderden, was hij diegene die maar bleef aandringen op eenzelfde soort gesprek: wat zou Trouw kunnen doen tijdens de campagne om via internet zoveel mogelijk mensen te betrekken bij deze politieke krachtmeting en bij onze verhalen daarover? Dus doken we samen een bruine kroeg in aan de Amsterdamse Wibautstraat. Aan het einde van dat gesprek was het idee geboren van een ‘betere Stemwijzer’. De eerste stap richting het Kieskompas was gezet, dat op de eerste dag van zijn bestaan al 400.000 unieke bezoekers naar de site zou lukken.

Videocolumns

Sinds drie jaar werk ik niet meer bij de krant, maar ik bleef Willem uiteraard op de voet volgen. Om tevreden te constateren dat hij ook tijdens de laatste verkiezingscampagne op deze manier actief bleef. Met name via zijn videocolumns op Trouw.nl waarin hij bijvoorbeeld aan de hand van twee tips de vraag beantwoordde wat Balkenende nog zou kunnen doen om een CDA-verkiezingsnederlaag te voorkomen.

Het was op dat soort momenten dat ik vaak heb gedacht: waren alle journalistieke coryfeeën maar zoals hij. Willem Breedveld accepteerde niet alleen dat er in de moderne krantenwereld meer publicatieplatforms zijn dan alleen papier, hij omarmde die platforms met overtuiging. Omdat hij zijn verhaal aan zo veel mogelijk geïnteresseerde mensen kwijt wilde, en hij in dat opzicht onmiddellijk de potentie zag van die nieuwe wereld.

Bronzen stemgeluid

Het hielp natuurlijk ook dat hij er een talent voor had, voor zowel audio als video. Dat was te danken aan zijn ‘bronzen stemgeluid’ (opnieuw Goslinga), maar vooral zijn inzicht in de manier waarop je publiek radio- en tv-publiek naar je toe trekt. Door aan het begin van je verhaal een treffende vergelijking te gebruiken, zo geestig mogelijk geformuleerd, en dat daarna consequent uit te werken. Dat deed hij de afgelopen vier jaar op de website van Trouw, maar dat deed hij lang daarvoor al in allerlei programma’s, waarbij hij waar mogelijk teruggreep naar zijn eigen beschouwingen in de krant.

In dit opzicht was hij al een crossmediaal journalist nog voordat die term werd uitgevonden. Een bron van voortdurende inspiratie, in veel verschillende opzichten.