16 reacties

1. ““De komende jaren is de hele journalistiek onderweg, experimenterend met nieuwe manieren van denken. En het spannende is: niemand weet nog waar naar toe. Daarover gaat vanaf vandaag het debat op De Nieuwe Reporter.”

   We zijn inmiddels een hoop debatten verder, maar tegelijkertijd is dit citaat nog hoogst actueel.”

   I beg to differ. Het kernprobleem van de Nieuwe Reporter is dat het woord journalistiek onlosmakelijk verbonden is aan de mediasector, aan journalisten en mediabedrijven. Maar zoals het er niet om gaat om ‘de papieren krant te redden’, of het mediabedrijf dat erachter zit, gaat het ook niet om ‘het redden van de journalistiek’.
   Ten eerste omdat het de achterliggende functies in de samenleving zijn die bescherming/stimulering verdienen, zoals de kwaliteit van het publieke debat, of de wijze waarop de macht wordt gecontroleerd – journalistiek is geen doel op zich.
   Ten tweede omdat de belangrijkste ontwikkelingen de grenzen van de journalistiek ontstijgen, die grenzen juist doen vervagen. Ten derde omdat (mede dankzij voornoemde punten) de journalistiek in elk geval deels opnieuw wordt uitgevonden in de vorm van fenomenen die we geen ‘journalistiek’ noemen.
   Dit alles leidt tot een onterechte focus op traditionele mediabedrijven – en nieuwe fenomenen die daarop lijken, zoals Patch, waar dan tenminste nog 1 onafhankelijke journalist betaald wordt om nieuws te produceren. Daarin schuilt het kernelement van de journalistieke ideologie: de betaalde onafhankelijke journalist, de vierde (of zevende, wat was het ook weer?) macht als onderscheidbare, onmisbare categorie in de samenleving. Daarom wordt Patch wel besproken maar Yelp niet. En Foursquare & Facebook alleen voorbijkomen om de mogelijkheden te verkennen om daarmee krantenwebsites te promoten.

   Bredere ontwikkelingen – zoals de wijze waarop processen als opinie, nieuws, reputatie en betrokkenheid in de netwerksamenleving anders worden georganiseerd – worden gemist, omdat de impliciete beperking is opgelegd dat alleen “geld verdienen aan contentproductie door mensen die zich journalist noemen” interessant is. Waarmee DNR zijn eigen ambitie niet kan waarmaken, want uiteindelijk in essentie een conservatief platform is – en niet ontsnapt aan de neiging om te onderzoeken wat Clay Shirky zo mooi omschrijft als “Here’s how we’re going to preserve the old forms of organization in a world of cheap perfect copies!”

   Die bias moet DNR loslaten. Neem een thema als de Tweede-Kamerverkiezingen. Dan moet je kijken naar manieren waarop nieuws wordt verspreid, framing werkt en het debat wordt gevoerd, waarbij je net zo goed naar het opereren van politieke partijen moet kijken als de berichtgeving van kranten kunt analyseren. Zo niet, dan is het slechts een platform waar de mediasector zichzelf kan blijven aanpraten dat ze hoe dan ook noodzakelijk is, terwijl de functie die mediabedrijven en journalisten in de maatschappij uitoefenen opnieuw wordt uitgevonden in andere domeinen van de samenleving.

2. Zeg dan gewoon hoeveel geld er nodig is. Je weet maar nooit of een potentiële sponsor meeleest.

3. Een hosannaverhaal dat toch vooral moet worden gezien als een wervingsactie voor nieuwe sponsors.

   Vijf jaar DNR levert i.t.t. het beweerde het volgende beeld:
   - inderdaad een veel te grote focus op traditionele media en het behoud van traditionele journalistiek
   - een volkomen gebrek aan interessante discussies in de commentsectie. Doorgaans levert een artikel geen of slecht 1 of 2 reacties op. De deelname van veel relevante opinieleiders blijft uberhaupt achterwege. De waarde van DNR is vooral een verzameling artikelen die af en toe interssant zijn
   - de gebruikelijke linkse bias van journalisten is ook terug te vinden in het publicatiebeleid en -gedrag van DNR. Selectieve verontwaarding en selectieve aandacht voor onderwerpen was en is aan de orde van de dag
   - de bereidheid van de redactie hierover van gedachten te wisselen is volledig afwezig en het gelijkhebberig karakter van de (vorige) redactie was/is hilarisch. Meestal was het zo dat de redactie totaal niet inging op kritiek en als dit al gebeurde dan was volkomen duidelijk welke politieke voorkeur het beleid domineerde.
   - de discussie op DNR (artikelen en reacties) wordt gevoerd door een heel klein cubje mensen, dat erg zit opgesloten in zijn eigen kleine wereldje
   - Als DNR zou verdwijnen zou mij dat – op een paar interessante artikelen per jaar na – eigenlijk weinig kunnen schelen.

4. @Jaap Stronks: Als ik Alexander was, zou ik maar 1 ding zeggen/vragen: wat let jou en de jouwen om het door jou geconstateerde gat te dichten?

5. @Bas de Vries: dat gebeurt volop, maar niet op DNR. Er is zoiets als een redactionele strategie. De redactie formuleert een missie, thema’s, benadert bloggers, enzovoorts. En omdat de missie ‘vernieuwing van de journalistiek’ is, gaat het vooral om traditionele media en/of het zoeken naar nieuwe online fenomenen waarbij dan toch in elk geval iemand die zich journalist noemt geld krijgt voor het tikken van stukjes, aangezien dat na enige verschroeide-aarde-tactiek het kleinste ondeelbare Pure Journalistiek is dat kennelijk koste wat kost moet overleven.

   Dus wat mij let, is dat wat ik wil vertellen niet aansluit bij de DNR-strategie en -missie. Waardoor je ook een publiek betrekt van mensen-uit-de-media die hun krant willen vernieuwen.

   Ook voor mij persoonlijk is dit onderscheid niet zinvol. Ik werk tegenwoordig vaker voor maatschappelijke organisaties dan voor media, terwijl de uitgangspunten voor een online-strategie redelijk overeenkomstig zijn. Een algemeen stuk over hoe je succesvol participeert in het publieke debat of ‘gradaties van betrokkenheid’ faciliteert zou ik dan eerder op pakweg Frankwatching plaatsen, omdat DNR slechts het hoekje is voor traditionele journalisten met interesse in internet. Maar ik voeg weinig toe aan wat ik eerder voor DNR schreef: http://www.denieuwereporter.nl/2010/09/durf-media-en-journalistiek-gewoon-eens-helemaal-lekker-weg-te-denken/

6. @Jaap: Naar mijn idee lees jij dingen die er niet staan.

   Je schrijft dat het niet gaat om ‘het redden van de journalistiek’. Dat is ook niet het uitgangspunt van DNR, ik weet niet waar je dat vandaan haalt, maar in het stuk hierboven staat het in elk geval niet en ook niet in de missie van DNR: http://www.denieuwereporter.nl/colofon/.

   In bovenstaand stuk staat wel dat de journalistiek onderweg is, waarmee bedoeld wordt dat er sprake is van een groot transformatieproces van de journalistiek. Onderdeel van dat proces is dat functies die voorheen werden vervuld door professionele journalisten, nu (gedeeltelijk) worden overgenomen door andere actoren.

   Maar onderdeel van dat proces is ook dat professionele journalisten en mediabedrijven experimenteren met allerlei nieuwe vormen en intiatieven. Het lijkt me gerechtvaardigd dat De Nieuwe Reporter daar aandacht aan besteed.

   Dat jij poneert dat “het woord journalistiek onlosmakelijk verbonden is aan de mediasector, aan journalisten en mediabedrijven”, komt volledig voor jouw rekening. Mijn definitie is het in elk geval niet. Een puber van 14 die een foto maakt van een auto-ongeluk en die publiceert op zijn weblog, zie ik ook als een vorm van journalistiek. En is ook een onderwerp dat aandacht kan krijgen op De Nieuwe Reporter

   Vorige week hadden we een stuk van Jaap den Ouden. Inderdaad, ook weer iemand die betaald wordt door een groot mediabedrijf, maar niet iemand die zichzelf journalist noemt; hij werkt als community manager. Desondanks interessant voor De Nieuwe Reporter.

   Het kan allemaal best wat breder, er zijn een hoop ontwikkelingen die ook relevant zijn, maar waar we op DNR nog te weinig aandacht aan hebben besteed. Dat wil niet zeggen dat we er niet voor open staan. We verbreden onze blik graag, maar onze focus ligt wel op het journalistieke perspectief.

7. @Emile: Bedankt voor je samenvatting van 5 jaar DNR. Deels heb ik hierboven al gereageerd op punten die jij noemt, maar ik zal ook nog even ingaan op een aantal zaken die jij te berde brengt:

   - gebrek aan interessante discussies in de commentsectie.
   Klopt, het lijkt erop dat veel discussie zich heeft verplaatst naar Twitter. Desondanks hebben we de afgelopen weken aardige aantallen reacties gehaald: 8, 14, 10, 7, 27. En niet alle stukken lenen zich voor discussie en zijn vooral bedoeld om te informeren. En dat lijkt me ook prima.

   - de gebruikelijke linkse bias van journalisten is ook terug te vinden in het publicatiebeleid en -gedrag van DNR.
   Dit kan ik niet zo goed plaatsen. Wat is er links aan ons publicatiebeleid?

   - de bereidheid van de redactie hierover van gedachten te wisselen is volledig afwezig
   Daar herken ik me niet in. Ik kan me ook niet herinneren dat jij me ooit gevraagd hebt om ergens over van gedachten te wisselen. Ik doe dat graag en drink gaarne een keer een kop koffie met je om van gedachten te wisselen.

   - de discussie op DNR (artikelen en reacties) wordt gevoerd door een heel klein cubje mensen
   Dat ben ik niet met je eens. In de afgelopen 5 jaar hebben meer dan 500 verschillende mensen een stuk gepubliceerd op DNR. En wekelijks komen er nieuwe mensen bij die nooit eerder iets op DNR geschreven hebben.

   - Als DNR zou verdwijnen zou mij dat eigenlijk weinig kunnen schelen.
   Des te meer stel ik het op prijs dat je de moeite hebt genomen om te reageren.

8. Beste Alexander,

   Om te beginnen moet ik erkennen dat de toon van de nieuwe redactie anders is dan de vorige. De vorige redactie heeft zich in vele bijdragen, reacties en gedragingen volkomen gediskwalificeerd. Het nogal enge ons-soort-mensen karakter met dito opvattingen, codes, betweterige arrogantie en politieke voorkeurtjes kwamen mij (en nogal wat anderen) de keel uit. Het nadeel van een nieuwe redactie is echter dat het historisch besef vaak gering is en daarom ook niet wordt begrepen waar de duurzame ergernis op is gebaseerd. Ik zou zeggen: neem drie dagen vrij en lees alle artikelen en reacties nog eens door…en oordeel zelf.

   Selectieve verontwaardiging was aan de orde van de dag: als GeenStijl, de Telegraaf of Geert Wilders iets kon worden aangewreven dan verschenen er schreeuwende stukjes van redacteuren, maar als vergelijkbare incidenten zich voordeden bij de keurige publieke omroep, de kwaliteitsmedia of linkse politici dan was het vaak stil (nogmaals, neem de historie eens door).

   Het gevolg was dat andersdenkenden deze plek al gauw verlieten in de wetenschap dat het hier weer zo’n rokerig hol van maatschappijkritische baard-met-snor journalisten betrof.

   Wat betreft de comments: zeer recentelijk heb ik het niet meer gevolgd, maar de afgelopen jaren is de commentsectie vooral leeg gebleven. Daarmee is het wezen van DNR grotendeels mislukt: een debatsite waarbij bekende en minder bekende journalisten in alle openheid en kwetsbaarheid over journalistieke issues spreken. Mislukt ook, omdat veel journalisten hun mening liever voor zich houden uit angst voor hun baantje en toekomst.

   Wat betreft het publicatiebeleid: de vorige redactie hield veel kritische artikelen over bijvoorbeeld publieke omroep tegen en kwam met onmogelijke eisen en lachwekkende bezwaren. Dat heeft veel kwaad bloed gezet en ervoor gezorgd dat andersdenkenden zich uit de voeten maakten.

   Het gaat zoals het gaat…als geldgebrek begint op te spelen dan is er plots meer ontvankelijkheid en een opvallende terugkeer van neutraliteit en bereidheid tot kwetsbaarheid. Zodra het geld binnen is, herneemt de oude mores weer zijn troon.

9. @Alexander: nee, dat was geen citaat. Ik concludeer uit de missie en de kop van dit artikel dat het je te doen is om ‘de toekomst van de journalistiek’, en dat daar overwegend de traditionele media mee worden bedoeld. Zo ook met je voorbeeld van de jongen die een foto van een ongeluk op zijn blog zet: het wordt pas interessant als het op een journalistieke daad lijkt (dus qua werkwijze en intenties gelijkend op traditionele journalistiek), waarmee je de bredere ontwikkeling van online foto’s delen mist.

   Een beter voorbeeld is Wikileaks. Wat er nu gaande is is zo ongelofelijk belangrijk – het raakt gigantisch veel thema’s die raken aan de werking van de publieke sfeer, vrijheid van meningsuiting en de wijze waarop de macht wordt gecontroleerd.

   DNR zou het epicentrum moeten zijn van een publiek onderzoek naar de implicaties van deze gebeurtenissen. Het enige recente artikel wat ik op DNR kan vinden gaat over de vraag waarom Nederlandse kranten geen onderdeel zijn van de Wikileaks-mediacampagne. Duidelijker kan ik het niet maken. Maar er zijn zoveel voorbeelden. Location based services veranderen de manier waarop burgers zich verhouden tot hun lokale omgeving, ook wat betreft de kwaliteit ervan. Even zoeken: VerbeterDeBuurt (ik klaag over weinig fietsenstallingen, de gemeente plaatst nieuwe) wordt niet genoemd. Foursquare, de laatste grote groeier onder sociale media? Alleen in een artikel over wat journalisten en uitgevers ermee kunnen.

   Zo mis je de belangrijkste ontwikkelingen. Van sociale media tot location based services tot Wikileaks: op DNR wordt het pas besproken zodra de pers er wat mee kan, terwijl lokale verhalen tot de controle van wereldmachten buiten de journalistiek om opnieuw worden uitgevonden. En ja, dat heeft te maken met die eenzijdige focus op ‘journalistiek’ – omdat daar traditionele media onder worden verstaan. Met welke missie-omschrijving was DNR wel de plek geweest waarin de Wikileaks-zaak werd geanalyseerd en geduid? Misschien iets in de geest van: “De Nieuwe Reporter is een groepsweblog dat de toekomst van de publieke sfeer onderzoekt: over nieuws, debat en de kwaliteit van openbare informatie en de rol van burgers, journalisten, overheden en organisaties in de publieke netwerksamenleving.” Plus een quotum: maximaal de helft van de artikelen gaat over mediabedrijven, zoiets.

   Het hóeft niet, hoor, maar de langzaam tanende relevantie van DNR als platform dat de toekomst van de publieke sfeer onderzoekt hangt hier wel mee samen.

10. http://www.oudemedia-nieuwemedia.nl/

11. Als de New York Times, The Guardian, Der Spiegel enz. het materiaal van WikiLeaks niet zouden gebruiken, zou op een enkele freak na niemand ervan weten. Dat is de betekenis van journalistiek.

12. @Jaap Wikileaks vind ik nou ook geen revolutionair andere werkelijkheid. In feite doet Wikileaks ongelofelijk veel denken aan de werkwijzen en intenties van de traditionele journalistiek. Eigenlijk heel gek om Wikileaks ‘klokkenluiders’ te noemen ipv journalistiek.

13. Nou, het is wel duidelijk…

    Dit speciale artikel (vijf jaar DNR!) dat nu twee dagen online is zou, indien sprake is van een grote schare aan geinteresseerde en betrokken bezoekers, een stortvloed aan felicitaties hebben opleverd. In plaats daarvan zien we kritiek of een verdwaalde andere reactie. Van alle journalisten in Nederland komt er geen hond met enige bijval (nee redactie, niet stiekem gaan rondmailen om dat alsnog te organiseren). Het lijkt me duidelijk – gegeven ook de al jaren zeer, zeer magere discussies in de comments – dat DNR zo dood is als een pier. In leven gehouden door subsidie van bijvoorbeeld het schandalige stimuleringsfonds, dat eveneens geld verstrekt aan het hetzerige en opruiende maroc.nl!, en bevolkt door oude mastodonten die graag op kosten van anderen artikeltjes tegen Geert Wilders schrijven en zeer selectief met de actualiteit omgaan.

    Nee, het is volkomen duidelijk…DNR is dood, was al heel lang dood, en zal ook dood blijven. Wat overblijft is een redactie die graag het geld van anderen opmaakt. De parallelen met JOOP zijn ook hier weer treffend!

14. Ha Emile. Je hebt gelijk dat we ervoor moeten zorgen dat DNR de komende tijd weer veel bruisender wordt. Bezoekcijfers en aantal nieuwsbriefabonnees zitten al een tijd in de lift, dus mensen weten ons nog wel te vinden. Wel moeten we veel meer mensen actief bij DNR betrekken.

    Daarnaast moeten we op zoek naar nieuwe geldstromen (los van subsidies, zie de advertenties die sinds enkele weken draaien), de juiste indeling van de site, de juiste toon van de berichten en de te volgen koers. Wat mij betreft ligt die ergens tussen het combineren van de alledaagse praktijk van de huidige journalistiek en de grote veranderingen buiten de klassieke journalistiek (zoals Jaap die treffend schetst).

    Politiek willen we in ieder geval niet bedrijven op de site. En voor alle artikelen – ook die met een linkse/rechtse insteek – geldt dat de reactiepanelen voor iedereen open staat.

    Overigens zijn we prima te bereiken via e-mail en twitter, maar misschien is het aardig om vaker dit soort redactieblogs over de koers van DNR te tikken.

15. Ik wilde graag wat kanttekeningen plaatsen bij de belangwekkende reactie van Jaap Stronks, die
    (1) DNR becritiseert omdat zij te zeer gefocust zou zijn op de belangen van resp. de vernieuwingen van de (professionele) journalistiek, waarbij belangrijkste ontwikkelingen die de grenzen van de journalistiek ontstijgen, die grenzen juist doen vervagen, te weinig aandacht krijgen;
    (2) pleit voor een verandering van perspectief op de ‘de achterliggende functies in de samenleving zijn die bescherming/stimulering verdienen, zoals de kwaliteit van het publieke debat, of de wijze waarop de macht wordt gecontroleerd’, ofwel: op de veranderingen in de publieke sfeer.

    Ik denk dat de kritiek van JS terecht is; je kunt deze zelfs gevoeglijk uitbreiden naar andere fora, te beginnen de sociale en politieke wetenschappen. Dat valt ook wel te verklaren. In brede kringen, zowel in de politiek, de media als de wetenschap bestaat de neiging de publieke sfeer te identificeren met de traditionele media. Dat is een misvatting, nu, maar ook in het verleden: vanaf haar ontstaan in de vroegmoderne tijd is de publieke sfeer veel breder geweest, en omvatte óók (aanvankelijke zelfs: vooral) openbare bijeenkomsten in koffiehuizen, culturele tijdschriften, meetings, redevoeringen, pamfletten, dorpsvergaderingen, zelfs preken en de befaamde ‘kerkespraak’. Eigenlijk pas laat, met de enorme expansie van de moderne media in de twintigste eeuw, tekent zich de tendens af de publieke sfeer min of meer te beperken tot kranten en omroepen.
    En precies dat beeld wordt nu, door de opkomst van digitale media, volledig overhoop gehaald. Tegelijk blijken de veranderingen en de onderlinge relaties zo complex dat we er eigenlijk nog geen idee van hebben waar te beginnen wanneer we er iets zinnigs over willen zeggen. Dat de publieke sfeer radicaal verandert, en daarmee de rol van de professionele spelers daarin – te beginnen de traditionele journalistiek – is wel duidelijk, maar we staan nog maar aan het begin van het begrijpen daarvan.
    Interessant in dat verband is de link die Henk van Ess stuurde, met rechts de nieuwe media en links de oude. Als je die gaat vergelijken, rijst al onmiddellijk de vraag hoe die zich tot elkaar verhouden, hoe die op elkaar inwerken; of het eigenlijk wel 2 rijtjes zouden moeten zijn, of 6; in waarin de digitale verschijning van b.v. Boublog (http://www.boublog.nl/2010/12/04/de-canadese-genocide-op-de-indianen/) verschilt met het tijdschrift Tribaal, dat in de jaren tachtig over precies dezelfde kwesties schreef. En dan hebben we het nog niets eens over de politieke implicaties.

    Een probleem voor een weblog als DNR is natuurlijk, dat ze haar veld op de ene of de andere manier zal moeten afbakenen. Daarmee zal ze ook issues moeten laten liggen – wat bijvoorbeeld weer zou kunnen leiden tot kritiek vanuit de ‘traditionele’ professionele journalistiek, vanwaaruit meer dan eens de klacht opklinkt dat ze te weinig practice based adviezen en recepten krijgt aangereikt, zoals ook bleek uit b.v. de discussie over Journalism Studies op DNR (waar ik helaas niet aan mee kon doen).
    Maar welke keuzes er ook gemaakt worden, de radicale veranderingen in de publieke sfeer zullen er onderwerp van moeten uitmaken.

16. nog altijd onderweg naar de toekomst van de journalistiek? het lijkt me ook dat die toekomst door DNR niet wordt geschreven. De fundamenten van het systeem journalistiek worden hier helemaal niet bevraagd.

    insteek 1: wat is journalistiek, wat is (zijn) de functie(s) die het vak in de maatschappij heeft, welke rol wil ik (de journalist) daarin vervullen/waar binnen dat kader wil ik (de journalist) me positioneren;

    insteek 2. wie ben ik/welke journalistieke rol wil ik vervullen.

    Aandachtspunt bij 2:
    functie van journalistiek wordt niet in twijfel getrokken noch bediscussieerd maar als gegeven beschouwd. Alsof niet alles (onder invloed van, of beter gezegd, in relatie tot alles) aan verandering onderhevig is. Om als voorbeeld te noemen: onderlinge afhankelijkheidsverhoudingen, niets is een eiland meer; commercie etc. Mogelijk Gevolg: failliet van de journalistiek ligt op de loer; verstoffing van het vak.

    Aandachtspunt bij 1:
    (her)definiering van de functie van journalistiek kan huidige systeem (bestaande verhoudingen, belangen) volledig op de helling zetten. Mogelijk Gevolg: Machtsstrijd prefaleert boven Vernieuwing.
    tja.