‘Klimaatjournalistiek laat te wensen over’, was de kop boven het stuk van Nadine Böke vorige week op De Nieuwe Reporter. Aanleiding voor haar stuk was het lijvige rapport Summoned by Science van media-onderzoekers uit Oxford over de berichtgeving rond de klimaattop in Kopenhagen.
Laat ik het nou met deze kop volledig eens zijn, maar met de rest van het stuk van Böke en dus ook met vele conclusies van het Oxford-rapport totaal niet. Hoe kan dit?
Simpel, de Britse onderzoekers proberen voor de zoveelste keer aan te tonen dat er maar geen schot zit in het bereiken van een klimaatverdrag omdat de journalistiek het niet goed zou doen. Als journalisten nou maar de juiste bewustwording weten te kweken bij burgers, dan komt het wel goed met de opvolger van Kyoto en gaan we heel rap met z’n allen CO2 reduceren, is het idee. En daarom moeten die vervelende sceptici ook genegeerd worden, dat staat consensusvorming in de weg en dus beleid.
Voldoende steun voor klimaatbeleid
Deze mythe wordt overtuigend doorgeprikt in het boek The Climate Fix van de Amerikaanse hoogleraar milieustudies Roger Pielke jr. Daarin laat Pielke zien dat er in peilingen al meer dan twintig jaar ruim voldoende steun is onder de bevolking (zelfs in Amerika!) voor klimaatbeleid. Aan bewustwording en goede wil ligt het falen van Kopenhagen dus niet. Waaraan dan wel?
Een groot deel van The Climate Fix gaat daarover en kort gezegd komt het hier op neer: de internationale aanpak, het maken van internationale afspraken over emissiereductie en daarna maar zien hoe iedereen die doelstellingen gaat verwezenlijken, werkt gewoon niet. Het heeft tot nu toe niet gewerkt (onder Kyoto is er mondiaal gezien geen enkele vertraging van de CO2-uitstoot te bespeuren) en het zal ook nooit werken.
Journalisten moeten berichten over het slechte beleid
De media moeten niet zoveel navelstaren en net doen alsof zij zo’n sleutelrol spelen bij het falen dan wel slagen van internationaal klimaatbeleid. Dat beleid faalt tot op heden omdat het slecht beleid was en is. Niet meer en niet minder en daarover zouden journalisten moeten berichten.
Terug naar het Oxfordse rapport, dat ik vanwege tijdgebrek niet in zijn geheel kan lezen. Ik moest echter onmiddellijk denken aan een artikel van een Australische journaliste dat ik onlangs voorbij had zien komen. Even googlen en jawel hoor gevonden. Dit bleek een meer dan interessant stuk omdat Margot O’Neill van ABC gedurende een sabbatical onderzoek had gedaan bij … hetzelfde media-instituut in Oxford dat het lijvige rapport Summoned by Science had gepubliceerd.
Dus toch maar even in het rapport gekeken of haar naam genoemd wordt. Bingo, op pagina 75 van het rapport staan enkele van haar bevindingen, die gebaseerd waren op interviews met Britse milieujournalisten. Ik neem ze integraal over omdat ze zo belangrijk zijn en omdat ze sterk contrasteren met de conclusies van het rapport zelf:
- Half of the journalists described ‘Climategate’ as a game changer in their reporting of climate change. It was described variously as ‘seminal’, ‘a massive turning point for all of us’, ‘a defining moment in our careers’, ‘a big turning point’, and as creating a ‘new mood afoot in newsrooms’.
- Half also believed they or their media organisations missed the story or took too long to cover it: ’We missed its significance’, ‘we were not quick enough’, ‘the BBC did miss it’ and ‘we ignored Climategate for too long’.
- When asked about the significance of ‘Climategate’, most described it as exposing the imperfect nature of the scientific process: ‘scientists are not squeaky clean’, or ‘it threw into stark relief the way science worked’.
- Four journalists spoke about its effect on their editors: ‘most are sceptical anyway and they saw this as a chance to give sceptics a good airing’, ‘many editors are sceptical and saw this as proof that we’d gone native’, ‘we had to defend the science in editorial meetings’, and ‘editors said the science was now being challenged’.
- Many journalists said it was hard now to generate interest in climate change stories mainly due to fatigue with the story but that ‘Climategate’ stories were popular with editors and the public.
- Half said they were either giving sceptics more coverage since ‘Climategate’ or were more open to their points of view: ‘I am now more inclined to include sceptics’, ‘I don’t use them more often but I am more willing to consider what they have to say’, and ‘Maybe we should have engaged more credible sceptics earlier’.
- Two journalists spoke about specific changes to how their reports were worded: ‘I will no longer say that “the vast majority of scientists” but “establishment scientists” believe in man-made global warming’.
Steeds sceptischer
Ik volg het klimaatdebat nu zes jaar op de voet. Hoe meer ik over de klimaatwetenschap leerde hoe sceptischer ik bij wijze van spreken werd. Je ziet namelijk niet alleen hoe zwak de wetenschappelijke onderbouwing van de broeikashypothese (nog) is, je doorziet ook steeds beter hoeveel klimaatonderzoekers in feite klimaatactivisten zijn geworden.
In plaats van dit aan te kaarten heeft het merendeel van het journaille de gemakkelijke weg gekozen en vertrouwt op de zogenaamde consensus die er zou bestaan onder duizenden klimaatonderzoekers, met name die onderzoekers die meeschreven aan de rapportages van het IPCC. In mijn onlangs gepubliceerde boek De Staat van het Klimaat ontrafel ik het IPCC-proces en laat ik zien dat hooguit tien hoofdauteurs van een IPCC-hoofdstuk over een bepaalde claim in het rapport consensus bereiken.
Spelletjes achter de schermen
De inhoud van de duizenden gelekte e-mails van het Britse klimaatinstituut CRU (‘climategate’) was voor mij geen verrassing. Het was hooguit een bevestiging van de spelletjes die er achter de schermen door invloedrijke klimaatonderzoekers gespeeld worden. Maar zoals hierboven te lezen in de citaten van O’Neill kwam Climategate voor de meeste Britse milieujournalisten als een donderslag bij heldere hemel.
Ze noemen het achteraf een ‘game changer’ en een ‘defining moment in our careers’ maar geven toe dat ze de slag volledig misten op het moment dat Climategate in november 2009 uitbrak. We zagen het belang er niet van in, we waren niet snel genoeg, de BBC miste de boot en we negeerden het veel te lang, bekennen ze aan O’Neill.In het ABC-stuk voegt O’Neill er nog aan toe dat het de blogosfeer was die het nieuws wel razendsnel oppikte en verspreidde.
Ikzelf begon in Nederland samen met collega Hajo Smit de blog Climategate.nl precies om deze reden. We wisten dat de mainstream media het onderwerp links zouden laten liggen. In no time hadden we 2000 bezoekers per dag wat veel te noemen is voor zo’n relatief specialistische blog.
Journalisten wakker schudden
Welke lessen hebben de Britse milieujournalisten volgens O’Neill hieruit getrokken? Ze merkten dat de lezers klimaatmoe waren maar in Climategate waren ze wel geïnteresseerd. De milieujournalisten moesten schoorvoetend toezien hoe hun bazen, die sowieso al sceptisch waren (goh, hoe kan dat nou?), editorials gingen plaatsen waarin de klimaatwetenschap ter discussie werd gesteld. En sommigen bekennen dat ze sceptici wellicht iets eerder serieus hadden moeten nemen.
Niet het falen van Kopenhagen, nee Climategate was een ‘defining moment’ voor Britse milieujournalisten. Het heeft in ieder geval sommigen van hen wakker geschud dat ze de laatste jaren veel te kritiekloos de consensus van de klimaatwetenschap hebben gevolgd en dat ze daarmee zelf ook meer activist zijn geworden dan journalist.
Het enige logische advies dat ik milieujournalisten dan ook kan geven is dit: wees niet langer activist en wordt weer journalist. Als je de wereld wilt ‘redden’, geef dan je baan als ‘journalist’ op en solliciteer bij de overheid of een NGO.
Het is jammer dat de Oxfordse onderzoekers de implicaties van O’Neills onderzoek niet hebben ingezien en niet hebben benadrukt in hun samenvatting. Het is de politieke correctheid van de mainstream media die de berichtgeving over klimaat zo saai maakt en ervoor zorgt dat de lezer klimaatmoe is. De krantenlezer weet dankzij de blogosfeer veel meer dan de krantenmakers denken en wensen op een veel eerlijkere manier geïnformeerd te worden.
16 reacties