Hyperlokale journalistiek is de ground zero van de postprint mediaoorlog in de VS. Het netwerk van lokale patches van AOL, waarvan er in enkele maanden honderden zijn gecreëerd, met de daarbij behorende werkgelegenheid, is zowel commercieel als journalistiek een belangwekkend experiment. Concurrenten en mediawatchers volgen met argusogen hoe de zaken zich ontwikkelen. In de eerste aflevering van deze reportage is vooral ingegaan op de economische en organisatorische achtergronden, vandaag een eerste, voorzichtige verkenning van de journalistieke werkwijze van Patch en de discussies die daarover – met veel aarzelingen en slagen om de arm – worden gevoerd.

De eerste vraag is of ze nog wel voldoende slaapt: Claire Moses leidt een voor iedereen zichtbaar jachtig bestaan. Sinds een jaar is ze redacteur van de patch van Hoboken, een stad van tegen de veertigduizend inwoners, aan de Hudson, recht tegenover Manhattan. De tijdsaanduidingen bij de artikelen op de site laten zien hoeveel uur ze in touw is.

Als local editor maakt ze niet alleen reportages, interviews en berichten, maar is ze ook verantwoordelijk voor de rest van nieuwssite. Vanaf haar mobiele kantoor – computer en telefoon – stuurt ze een dozijn freelancers aan, redigeert hun stukken en onderhoudt daarnaast contact met vrijwilligers die nieuws en berichten aanleveren.

Het is inderdaad hard werken, zo beaamt ze. ‘Maar het is ook geweldig om te doen. Je hebt veel vrijheid, je kunt er echt wat maken, en het is een soort all round journalistiek waarvoor je bent opgeleid. En als je daarvan houdt, is het een mooie werkplek.’

Passie voor journalistiek

Claire Moses, die een studie geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam verruilde voor een opleiding in de VS, eerst aan Brandeis University, en vervolgens journalistiek aan Columbia University, is een van de meer dan vierhonderdvijftig redacteuren die door AOL zijn aangetrokken om de patches vorm te geven.

Ze lijkt perfect te passen in het profiel waarmee het bedrijf (nog steeds) nieuwe medewerkers werft: kandidaten met ‘a passion for journalism, top notch credentials and a commitment to redefining local coverage in a shifting media landscape’. Ze houdt van de alledaagse, niet aflatende hectiek: onderwerpen uitzetten, contacten onderhouden, redigeren, overleggen met de regional editor die verschillende lokale patches onder zich heeft en haar directe gesprekspartner is – en tegelijk haar eindredacteur. Ze beheert zelf het budget (ongeveer 1 fte) waaruit de freelancers worden betaald.

Omdat de patches werken met een gestandaardiseerd content management systeem, kosten de techniek en de opmaak weinig inspanning. Dat geldt ook voor het advertenties en alles wat daar mee samenhangt. ‘Dat onttrekt zich aan mijn waarneming’, aldus Claire, die toegeeft dat ze eigenlijk helemaal niet weet hoe dat georganiseerd is. De contacten met de regional editor en de maandelijkse bijeenkomsten met haar collega’s uit het regionale cluster hebben een zuiver inhoudelijk karakter.

Lokaal perspectief

Zowel wat betreft de werkwijze als de journalistieke formule is Hoboken.patch een goede afspiegeling van het netwerk dat AOL over de VS uitrolt. In tegenstelling to de lokale krant – in dit geval The Jersey Journal – die het nieuws over bepaalde wijken of regio’s online door middel van een zoekopdracht sorteert, kiest Patch systematisch een exclusief en samenhangend lokaal perspectief, met links naar andere relevante blogs en sites, maar zonder de inhoud daarvan zichtbaar te maken. Artikelen van andere patches worden alleen overgenomen wanneer er een direct verband is met de lokale ontwikkelingen.

De vormgeving, met vaste rubrieken – kunst, zaken, bestuur, opinie, politie & brandweer, onderwijs en sport – volgt een landelijk stramien. Alle sites, en dus ook Hoboken.patch, maken ruim baan voor vrijwilligerswerk, zowel in de vorm van oproepen als verslaggeving. Patch doet, kortom, expliciet aan community building, precies zoals AOL verzekerde: ‘the first priority should be to build an engaged audience through journalism’.

Samenwerking met experts
Wanneer we Hoboken.patch en enkele van haar zustersites bekijken, dan zijn er weinig redenen om bij voorbaat te twijfelen aan het journalistieke commitment van AOL. Het bedrijf brengt dat ook op andere manieren tot uitdrukking. In de leiding zitten mensen met een onmiskenbare journalistieke achtergrond, en dat geldt ook voor hun adviseurs, Phil Meyer, emeritus hoogleraar journalistiek aan de Universiteit van North Carolina, en Jeff Jarvis, directeur van de interactieve journalistieke opleiding van de City University of New York (CUNY). Daarnaast is Patch.com een samenwerkingsverband aangegaan met de Annenberg School for Communication & Journalism van de University of Southern California.

Ook het personeelsbeleid is hoopgevend: de vele honderden journalisten die zijn ingehuurd – van veteranen met een kwart ervaring tot jonge journalisten als Claire Moses – krijgen een behoorlijk salaris: driekwart blijkt meer te verdienen dan in hun vorige baan. Deze informatie heeft klachten als zou AOL de journalisten een leven in een sweatshop bezorgen, doen verstommen. De boodschap is duidelijk: Patch vraagt een volledige inzet, het is geen baan van 9 tot 5, maar je krijgt er wel behoorlijk voor betaald.

Is Patch evil?

Inmiddels is op diverse sites een discussie op gang gekomen over de vraag of Patch als een aanwinst voor de journalistiek moet worden gezien – een kwestie, door Robert Hernandez, hoogleraar webjournalistiek aan de aan Patch gelieerde Annenberg School of Communication and Journalism en blogger op The Online Journalism Review, onlangs bondig samengevat in een vraag aan AOL-directeur Tim Armstrong en, tegelijkertijd, aan zijn volgers op twitter: Is Patch evil?

De reacties op die oproep waren nogal wisselend, al sprak er een overwegend pessimisme uit: ‘de vibe is toward Patch’. Dat is overigens niet zo vreemd, gelet op de achtergrond van OJR. De angst dat AOL onder het mom van community journalistiek de hele lokale advertentiemarkt zou leegzuigen en onafhankelijke lokale media en bloggers zou wegvagen, zit duidelijk hoog. In een interview met Hernandez probeerde editor-in-chief Brain Farnham deze onrust weg te nemen, onder meer met de belofte met bloggers te gaan samenwerken.

Journalistieke merites

Maar er zijn in journalistieke kringen ook positievere geluiden te horen. Na alle jaren van aanhoudende negatieve berichten over de lokale journalistiek zorgt Patch voor opwinding, zo schreef Ken Doctor een paar maanden geleden al, en precies daaruit blijkt hoe diep de crisis is geweest. ‘The news industry is struggling to rebuild itself, cell by cell’, via de lokale media, met als resultaat dat ‘some local communities will soon be better covered by journalists in this digital age than they were in the analog one’.

Inderdaad zijn hier en daar al klachten vernomen van lokale bestuurders die gek zeiden te worden van alle aandacht en toegaven heimelijk terug te verlangen naar de tijd van dat ene lokale suffertje.

De discussies over de Patch gaan tot nu toe vooral over de economische potentie, de concurrentie en de gevolgen voor bloggers en andere lokale media, met een onmiskenbare ondertoon van angst, afkeer en jaloezie. Wat nog ontbreekt is een degelijke analyse van de journalistieke merites van de functionerende patches, vooral in vergelijking met andere nieuwssites, blogs en lokale media. Maar misschien is het daar nog te vroeg voor: kijk zelf en vergelijk de patch met andere lokale sites, in dezelfde Amerikaanse plaats, of misschien zelfs met de lokale en regionale pagina’s van het AD, Het Parool of het Dagblad van het Noorden.

Perspectieven
Wanneer we kijken naar de snelheid waarmee Patch.com zich uitbreidt dan lijken zich voor AOL enkele aanlokkelijke perspectieven te openen: een economisch en een journalistiek. Jeff Jarvis, inmiddels adviseur van Patch.com, rekende vorig jaar oktober in Newsweek al eens voor wat er mogelijk te winnen is op de advertentiemarkt: als sommige bloggers in plaatsen met vijftigduizend inwoners in staat zijn twee ton aan inkomsten te genereren, dan weet AOL wat er te halen valt.

Inmiddels zijn we een jaar verder en als het zo doorgaat dan wordt het netwerk nog veel groter dan waarmee aanvankelijk werd gerekend. Als we uitgaan van duizend patches, dan zouden die niet alleen tweehonderd miljoen aan lokale advertenties kunnen opbrengen, maar, gelet op hun potentiële, redelijk geconcentreerde bereik van vijftig miljoen mensen, ook nog een aanzienlijk bedrag aan generieke reclamegelden. Maar voorzichtigheid is geboden: anderen hebben er op gewezen dat het economische model uiterst fragiel is, zoals editor-in-chief Farnham zelf aangaf: het een ‘big bet’.

En dan is er het journalistieke vergezicht: wat zal AOL verhinderen om op haar patches een site met nationaal en internationaal nieuws te bouwen, al dan niet in samenwerking met een bestaande titel? Als dat inderdaad gebeurt, dan lijkt de geschiedenis zich te herhalen: ook veel kranten zijn begonnen met een lokale basis, en hebben zich vervolgens verbreed. Ook Nederland kent daarvan sprekende voorbeelden, zoals de sociaal-democratische krant Het Volk, dat in 1931 meer dan zestig edities lanceerde en daarmee in korte tijd uitgroeide tot de grootste krant van Nederland.

Patch en Nederland
Het spreekt voor zich dat experimenten als AOL’s patches ook voor Nederland relevant zijn. Niet alleen omdat hier geprobeerd wordt een levensvatbaar economisch model te ontwikkelen, maar ook omdat dit (vooralsnog) niet ten koste lijkt te gaan van journalistieke aspiraties, integendeel. Juist op dat punt is ook in Nederland de laatste jaren onnoemelijk veel ingeleverd, met in sommige regio’s een dramatische verwatering van kwaliteit. Ook hier zou een Patch-achtige formule vruchtbaar kunnen uitwerken.