
Barack en Michelle Obama na de herdenkingsspeech van de president in Tucson.
Hoe herdenk je de doden en overlevenden van een zinloze slachtpartij, die alle inwoners en autoriteiten van een natie weer voor even herinnert aan het menselijk tekort? Dat was de vraag die de Amerikaanse Democratische president Barack Obama en zijn Republikeinse uitdager Sarah Palin voor het oog van hun natie hadden te beantwoorden, nadat de verwarde en vereenzaamde Jared Loughner op vrijdag 8 januari het vuur opende op de aanwezigen bij een politieke bijeenkomst in Tucson, Arizona. Zes mensen lieten het leven, onder wie de hoge rechter John Roll en de negenjarige Christina Green. Het pas verkozen Democratische Congreslid Gabby Giffords werd levensgevaarlijk gewond en vecht voor haar leven in het ziekenhuis. De speeches van Obama en Palin zijn te volgen op internet, en vormen een fascinerende studie in contrasten, zoals The New York Times al constateerde.
Obama: een half uur. Palin: zeven minuten
Allereerst is er het verschil in locatie, en duur. Palin liet zich filmen in afzondering, door een professionele videoploeg. Obama sprak veertienduizend rouwende mensen toe in het McKale Memorial Center in Tucson. De president nam ruim een half uur voor zijn toespraak, die om de haverklap werd onderbroken door cheers en applaus. Palin’s speech duurde ruim zeven minuten.
Obama de afstandelijke
Dan is er het verschil in inhoud. Sinds de desastreuze nederlaag van de Democraten tijdens de laatste Amerikaanse parlementsverkiezingen is Barack Obama van alle kanten, vooral vanuit zijn eigen Democratische kamp, onder vuur genomen. De president zou te afstandelijk zijn, en vooral: te soft. Hij hamert op thema’s als eenheid, matiging en verzoening, terwijl zijn Republikeinse tegenstanders, voortgedreven door de Tea Party waarvan Sarah Palin het boegbeeld is, het grofste geschut in stelling brengen.
Matiging en verzoening
Ondanks de verkiezingsnederlaag, waarin je het gelijk van zijn tegenstanders zou kunnen zien, bleef Obama trouw aan zichzelf tijdens zijn herdenkingsspeech in Tucson. De lengte van zijn toespraak is te verklaren vanuit zijn instinctieve neiging tot matiging en verzoening. Goeddeels de helft ging op aan het herdenken van de doden en het eren van de overlevenden. Obama gaf er daarbij blijk van zich grondig te hebben verdiept in de details van hun persoonlijke levens – zo ontvingen hij en zijn vrouw Michelle de familie van de vermoorde Christina Green in het Witte Huis.
Obama: vijftien minuten nederigheid
Met andere woorden: vijftien minuten lang gedroeg de president van de machtigste natie op aarde zich, heel nederig, als iedere burger overal ter wereld die naasten heeft te betreuren. Vijftien minuten is een eeuwigheid voor een politicus van zulk kaliber, zeker als hij in de hoek zit waar de klappen vallen. Toch weerstond Obama de verleiding over de hoofden van de veertienduizend rouwenden heen zijn politieke prioriteiten te dienen.

Sarah Palin tijdens haar herdenkingsspeech voor de schietpartij.
Palin: zes minuten lang in de aanval
Palin nam anderhalve minuut voor haar herdenking van de slachtoffers. De overige bijna-zes minuten gingen op aan een verdediging van haarzelf en haar aanhangers, in de vorm van een felle aanval op allen die het hadden gedurfd haar oorlogszuchtige verkiezingsretoriek en -symboliek te noemen als een aansporing voor Jared Loughner de trekker over te halen.
Eén beschuldigende vinger
Palin’s defensie was eloquent genoeg – Barack Obama kan zijn borst natmaken voor de presidentsverkiezingen van 2012. Maar Sarah misschien nog wel meer. De zittende president nam het indirect voor haar op, door net als zij de beschuldigende vinger te richten op slechts één persoon: de dader, de gestoorde schutter Jared Loughner. Van enige medeschuld van Republikeinen, hoe rabiaat ze ook tekeergaan, repte hij met geen woord.
Abraham Lincoln, het grote voorbeeld
Obama nam een voorbeeld aan zijn grote voorganger Abraham Lincoln, zoals commentator Garry Wills al heeft opgemerkt in The New York Review of Books. Na zijn klinkende overwinning in de Amerikaanse Burgeroorlog had Lincoln openlijk kunnen triomferen over de afschaffing van de slavernij en het grote ongelijk van de verliezers, de zuidelijke staten. Maar dat deed hij niet. Net als Obama in Tucson herdacht Lincoln met respect de doden, van beide partijen in het conflict, en hamerde hij op de noodzaak van verzoening.
Obama deed dat na een klinkende nederlaag, die juist zíjn ongelijk leek aan te tonen. Daarmee getuigde hij, de softie die het contact met de kiezers zou zijn kwijtgeraakt, van grote politieke moed.
Wie is hier nou de echte leider: Sarah Palin, of Barack Obama?
16 reacties