Sterven voor de NVJ

Cannon to right of them,
Cannon to left of them,
Cannon in front of them
Volley’d and thunder’d;
Storm’d at with shot and shell,
Boldly they rode and well,
Into the jaws of Death,
Into the mouth of hell
Rode the six hundred.

Als soldaten al bang zijn voor de dood, worden ze in elk geval niet geacht daar al te veel ruchtbaarheid aan te geven. Maar ondanks hun keuze voor een gevaarlijk beroep met een nadrukkelijke kans op een vroegtijdig einde, wordt een al te spoedig overlijden over het algemeen niet toegejuicht.

Dappere soldaten

Aan het begin van deze column staat een strofe uit het beroemde gedicht The Charge of the Light Brigade van Alfred Tennyson, dat met evenveel kracht de dapperheid van Britse soldaten in de Krimoorlog roemt als het de verkwisting van levens en de incompetentie van de toenmalige bevelvoerders bekritiseert.

Waarmee maar gezegd wil zijn: er zijn misschien dingen die het waard zijn om voor te sterven, maar dat wil nog niet zeggen dat je er vervolgens naar moet streven om zo roekeloos mogelijk aan je einde te komen.

Feitelijke onderbouwing – althans voor militairen – is te vinden in het boek Carnage and Culture van de historicus Victor Davis Hanson, die (niet geheel onomstreden) stelt dat met name westerse legers verhoudingsgewijs bijzonder veel moeite doen om hun soldaten in leven te houden.

Ridders van de pen

Als de hanteerders van het zwaard al zoveel (terechte) voorzorgsmaatregelen nemen, moet je dan als ridder van de pen roekeloos richting een onstabiel en gevaarlijk land afreizen op het moment dat daar een verhaal te vinden valt?

Nee, natuurlijk. Maar eigenlijk is dit een stroman. Ik heb nog nooit gehoord dat een oorlogsverslaggever die zich roekeloos gedroeg, hierom werd toegejuicht door zijn collega’s.

Integendeel, soms lijkt het erop dat ‘veiligheid’ de enige afweging is in de beslissing om verslaggevers naar riskante gebieden te sturen. Dat zou je althans kunnen afleiden uit de aanbeveling van de Nederlandse Vereniging van Journalisten, die op donderdag 3 februari met het advies kwam om maar niet naar Egypte te gaan.

Veiligheid, veiligheid, veiligheid

Wat me aan dat stuk van jurist en NVJ-secretaris Thomas Bruning vooral opviel, was de eenzijdigheid. Veiligheid, veiligheid, veiligheid. Een dag later nuanceerde Bruning zijn negatieve reisadvies met de mededeling dat het hem alleen maar om was gegaan om collega’s te wijzen op de risico’s.

Terwijl er natuurlijk twee dingen moeten worden afgewogen. Veiligheid, ja, zeker, maar ook de mogelijke opbrengst van een trip naar een gevaarlijk gebied.

Bij ‘opbrengst’ doel ik vanzelfsprekend niet op de economische winst van een paar extra verkochte kranten of wat meer kijkers zodat de advertentiekassa lekker rinkelt, maar op de journalistieke en humanitaire resultaten. En die zijn in het geval van Egypte groot.

Weg met pottenkijkers

Het is de afgelopen dagen meer dan duidelijk geworden dat het regime van Hosni Mubarak niets liever wil dan alle journalisten zo snel mogelijk het land uitwerken. Mubarak wil geen pottenkijkers.

De reden laat zich makkelijk raden. Zonder pers kunnen Mubaraks knokploegen, pardon: veiligheidstroepen, ongehinderd huishouden (waarschuwing: schokkend filmpje).

Mubarak houdt zich noodgedwongen in omdat hij weet dat hij met hard optreden voor het oog van de camera’s van Al Jazeera en andere journalistieke organisaties, het laatste beetje krediet dat hij nog heeft bij (voormalige?) bondgenoten als de Verenigde Staten onmiddellijk zal verspelen.

Het is dus heel wel mogelijk dat de aanwezigheid van (onder meer Nederlandse) journalisten in Egypte levens van de lokale bevolking heeft gered.

Verhalen vertellen en levens redden

De taak van journalisten is het vertellen van onafhankelijke, ware verhalen die van belang zijn voor (wereld)burgers. In het minst verheffende geval bereiken we met het doen van ons werk dat de nieuwsgierigheid van mensen wordt verzadigd.

In uitzonderlijke gevallen, zoals nu in Egypte, bereikt onze beroepsgroep niet alleen dat ons publiek goed geïnformeerd wordt, maar dat Egyptische levens gespaard blijven en dat een dictatuur wellicht een iets grotere kans krijgt op een democratisch vervolg van zijn bestaan.

Of dat het waard is om voor te sterven, moet elke verslaggever zelf bepalen. (Liever niet, zou ik willen voorstellen.) Maar op deze manier invulling geven aan ons vak lijkt me in elk geval een prachtige manier om te leven.

Arjan Dasselaar schreef dit stuk als ‘armchair general’ vanuit een veilig appartement in Amsterdam. Hij zag tot zijn grote verdriet pogingen stranden om in 2004 en 2007 af te reizen naar Irak respectievelijk Afghanistan.

2 reacties

  1. De insteek van een negatief reisadvies vond ik ook wat ongelukkig gekozen, ook al benadrukte de NVJ dat “het ieders eigen verantwoordelijkheid is om een afweging te maken”. Pol Deltour, de Belgische collega van Bruning, legde een sterkere nadruk op de zelfstandigheid van hoofdredactie en correspondent om deze beslissing te nemen. De AVBB publiceerde wel een ‘Civil Disturbance Checklist’ van het IFJ, die de redacties kan helpen in het nemen van een beslissing of om ervoor te zorgen dat journalisten niet ‘roekeloos het slagveld worden ingestuurd’.

  2. Uitstekend stuk. Redacties en zeker de correspondenten zijn prima en zelfs beter in staat de gevaren in te schatten, daar hebben ze geen vakbond voor nodig. Zelfs al zou een redactie een journalist ‘roekeloos het slagveld’ insturen, dan is het nog altijd de journalist zelf die ter plekke zijn keuzes en daarmee een afweging maakt tussen veiligheid en datgene wat het aan nieuws oplevert.

    In plaats van een ‘pas op’ – wat geen enkel doel dient maar nog begrijpelijk is – slaat de NVJ de plank mis door te zeggen: ‘ga niet’. Je zou van een journalistenclub meer waardering verwachten voor verslaggeving onder deze omstandigheden en, zoals Dasselaar terecht beschrijft, het belang daarvan. In dit geval was een oproep aan de Egyptische autoriteiten journalisten niet met knuppels en messen achterna te zitten meer op z’n plaats geweest (understatement).

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Meer over Blog (925 van 1533 artikelen)


“Heeft u ook een ban? Stuur een mooi #filmpje in.” Deze intrigerende ...