Wie kent ze nog? Skoeps.nl en de Dorpspleinen van Twentsche Courant Tubantia. Twee bekende projecten die het fiasco van de burgerjournalistiek markeren. Beide projecten werden met veel bombarie aangekondigd en opgetuigd, om vervolgens roemloos het veld te ruimen. Hans Berkhout, destijds manager burgerjournalistiek bij TC Tubantia, publiceerde in De Journalist van 8 april 2009 een afscheidsartikel waarin hij de burgerjournalistiek dood verklaarde: “Het nieuwtje van de burgerjournalistiek is eraf. De hype is voorbij.”
Maar is dat zo? Geenszins. Bovengenoemde projecten zijn weliswaar ten grave gedragen, maar nieuwssites maken vandaag de dag allemaal gebruik van ‘user generated content’: bijdragen die bezoekers van nieuwssites leveren aan de redactie.
Dat blijkt wel uit de onderstaande tabel die een overzicht geeft van het aanbod aan user generated content op enkele nationale nieuwssites medio 2010. Alle sites maakten op dat moment gebruik van minimaal drie vormen van user generated content, die bovendien duidelijk aanwezig waren op de websites, vaak ook zichtbaar op de homepage.
Inmiddels zijn de gegevens niet meer helemaal up-to-date; zo stootte de Volkskrant de lezersblogs af en is nrc.nl volledig op de schop gegaan. Dat is in feite typerend voor het stadium van de ontwikkelingen: het gebruik van user generated content bevindt zich nog in de experimentele fase op redacties. Het is een kwestie van uitproberen, nieuwe projecten beginnen en ook weer stoppen als blijkt dat ze niet werken of niet nuttig zijn.
Work in progress
Dat bleek ook uit interviews (eveneens medio 2010) met redacteuren die belast waren met de bijdragen van het publiek. Zij staan open voor innovaties met user generated content. Tim Overdiek (destijds adjunct-hoofdredacteur bij de NOS): “Het is work in progress. We hebben nog lang niet alle mogelijkheden benut. Het is echt iets nieuws waarbij er ieder half jaar weer een nieuwe manier wordt gevonden om in contact te treden met je publiek.”
Dat wil niet zeggen dat het gebruik van user generated content een onderdeel is geworden van het werk van alle journalisten op de onderzochte redacties. In tegendeel zelfs. Irene van Driel (RTL Nieuws): “Mensen zijn zo druk bezig met hun dagelijkse werk, dat ze het er niet zomaar even bijnemen. Daar is echt een cultuurverandering voor nodig.”
Nieuwe journalistiek?
De coördinatie en het beheer van user generated content is in de praktijk de verantwoordelijkheid van de internetredacties. Bij sommige media zijn daar zelfs nieuwe functies voor gecreëerd. Het werk van Irene van Driel is bijvoorbeeld volledig gericht op user generated content. Bij NU.nl zijn speciale redacteuren aangesteld voor het beheren en coördineren van NUfoto en NUjij. Bij de NOS heeft men met NOS Net een speciale redactie die zich bezig houdt met user generated content, zij het met een speciale invalshoek: een netwerk van deskundigen in Nederland opzetten met het idee dat dit netwerk kan fungeren als een virtuele uitbreiding van de redactie.
De internetredacties zijn dan ook de plekken waar definitief veranderingen hebben plaatsgevonden in de journalistieke werkpraktijk. Op de andere redacties zijn de veranderingen beperkt. Sterker, daar wordt vaak sceptisch gekeken naar initiatieven van user generated content. Kees Versteegh (medio 2010 chef van de internetredactie van NRC): “Ik denk dat voor de meeste redacteuren weinig veranderd is. Men is er zich wel van bewust dat dit op de site gebeurt, maar verwacht er niet veel van.”
Vincent Dekker (webmaster van Trouw in de Buurt) heeft dezelfde ervaring: “De redacteuren van de papieren krant hebben nog niet echt een idee van wat er op internet allemaal mogelijk is en wat er gebeurt. Bij de internetredactie zijn we erg vóór user generated content. We proberen echt om dat op allerlei manieren los te krijgen.”
Op redacties bestaan derhalve scheidslijnen tussen journalisten die zich bezig houden met input van lezers en journalisten die zich concentreren op de ‘oude’ taken en werkwijzen. Ernst-Jan Pfauth (toen chef van nrcnext.nl, nu chef van nrc.nl) meent dan ook dat niet de hele journalistiek aan het veranderen is, maar dat er een voorhoede is die een nieuwe vorm van journalistiek verkent en ontwikkelt: “Ik geloof in een nieuw genre journalistiek. Die naast bestaande genres kan bestaan. Journalisten die terugpraten, informatie winnen bij de lezer, Twitter en Facebook gebruiken, weten hoe ze online een verhaal moeten vertellen. Zij klimmen uit de ivoren toren en mengen zich onder de lezers. Ze gaan in gesprek om zo een band op te bouwen en interessante aanvullingen te krijgen.”
Emil van Oers en Alexander Pleijter publiceerden een uitgebreider artikel over dit onderzoek in De Nieuwe Pers. Dit artikel is hieronder te lezen. De volledige uitgave van De Nieuwe Pers is te vinden op de website van het Stimuleringsfonds voor de Pers. De onderzoeksgegevens zijn grotendeels verzameld in het kader van de scriptie die Emil van Oers schreef voor de master Journalistiek aan de Rijks Universiteit Groningen.
5 reacties