Nieuwsorganisaties die gedragscodes opstellen waarin staat hoe journalisten met sociale media moeten omgaan. Dat kunnen ze beter niet doen. Want dan staat opeens zwart op wit dat ze niet veel begrijpen van de logica en het journalistieke nut van sociale media. Dat bleek maar weer toen afgelopen week zo’n epistel uitlekte van de Canadese krant The Toronto Star. Mathew Ingram maakt er op het weblog GigaOM gehakt van.

Het grappige is dat in al die codes, voorschriften, notities, of hoe je ze ook wil noemen, eerst een rookgordijn wordt opgeworpen. Ze beginnen allemaal met het benadrukken van hoe belangrijk sociale media wel niet zijn voor journalisten. Zo ook de beleidsnotitie van The Toronto Star. In ronkende bewoording begint men:

“Social media tools such as blogs, Twitter, LinkedIn and Facebook can be valuable sources for story ideas and contacts for journalists, and as a means of connecting directly with the communities we cover. The Star encourages journalists – reporters, columnists, photographers and editors – to take advantage of social media tools in their daily work.”

Maar even later duikt de waarschuwende vinger al op: pas op journalisten dit mag niet!

“Anything published on social media – whether on Star sites or personal platforms – cannot reveal information about content in development, newsroom issues or Star sources.”

Met andere woorden, je moet sociale media niet gebruiken om transparant te zijn. Vertel niets over de verhalen waar je aan werkt! Vertel niet met welke dilemma’s de redactie worstelt! Vertel niet welke bronnen de redactie gebruikt!

En er zijn nog wat meer dingen die de Toronto Star-journalisten niet mogen:

“Journalists who report for the Star should not editorialize on the topics they cover, as readers could construe this as evidence that their news reporting is biased. As well, journalists should refrain from debating issues within the Star’s online comments forum to avoid any suggestion that they may be biased in their reporting.”

Met andere woorden, de journalisten mogen nergens hun mening kenbaar maken over de onderwerpen waarover ze schrijven. En ook mogen ze niet in debat gaan met hun publiek. Reactievelden en discussiefora op de site van de krant zijn leuk als speelplek voor lezers, maar als serieuze journalist moet je je daar niet wagen. Een merkwaardig gebod. Want waarom zou je als journalist niet in gesprek gaan met de mensen waarvoor je schrijft?

Journalistiek volgens de logica van massamedia
Het zijn stuk voor stuk de reflexen van oude journalistiek die functioneert volgens de logica van de massamedia. Volgens die optiek zijn nieuwe media wel handig, maar dan als bron en als publicatiekanaal. Je kan er nieuws vinden en je kan er nieuws op publiceren. Verder blijft de journalistiek volgens deze logica een kwestie van eenrichtingsverkeer. En een kwestie van geslotenheid. De journalist sleutelt in het geheim aan zijn volgende publicatie. In het redactielokaal met geblindeerde ramen verzamelt hij op slinkse wijze informatie en produceert met enkele geheime formules zijn objectieve stuk. Pas als het af is, wordt het vanuit de ivoren toren aan de openbaarheid prijs gegeven. En dan mag voetvolk er wat leuks mee doen.

Dat journalisten van hogerhand hun mening niet mogen twitteren, niet mogen discussiëren met lezers en niet mogen laten weten waarmee ze bezig zijn, heeft volgens Mathew Ingram vooral te maken met angst: “a fear that they will no longer be seen as objective.”

Volgens Ingram ontdoen nieuwsorganisaties sociale media daarmee juist van hun toegevoegde waarde:

“Social media is powerful precisely because it is personal. If you remove the personal aspect, all you have is a glorified news release wire or RSS feed. The best way to make social media work is to allow reporters and editors to be themselves, to be human, and to engage with readers through Twitter and Facebook and comments and blogs.”

Ooit hadden we in Nederland een Journaal zonder nieuwslezer, omdat een nieuwslezer afbreuk zou doen aan de objectiviteit van het nieuws. Daar kijken we nu lachend op terug. Ooit zullen we ook moeten lachen om de sociale mediacodes van nieuwsorganisaties.