Ik ben terug in Afrika, niet Rhodes University in Zuid Afrika, maar Makerere University in Kampala Oeganda, voor een training van twee weken aan de faculteit communicatie en journalistiek over multimediale journalistiek. Op maandagmorgen loop ik het kleine trainingslokaal in met 20 nieuwe computers met Windows 7. Dat is een goed begin. Even de bandbreedte checken. Ik dacht dat ik werd weggeblazen: 100Mpbs down. WAT! Ah, bij nader inzien bleek dat ik op een glasvezel kabel zat van de Kampala uplink naar Internet. Toen ik de bandbreedte nog eens checkte, ditmaal voor een Europese server, kwam ik op 0,5Mpbs. Ja, dat kan beter kloppen in Afrika.
Havard
Ooit was Makerere University bekend als Havard van Oost Afrika. Paul Theroux heeft er over geschreven in zijn reisverhaal van Cairo tot Kaapstad, de Dark Star Safari. Sinds de tijd dat Theroux daar werkte zijn er veel dingen gebeurd in Oeganda en Makerere. Van het Harvard imago is niet veel meer over, sommige gebouwen op de grote campus zijn wat vervallen. Een van de beroemde residences, Lumumba Hall is gesloten wegens instortingsgevaar.
De afdeling communicatie en journalistiek geeft alleen les in print, TV en Radio journalistiek. De studio’s hebben duidelijk betere tijden gekend. Aan de ene kant is dat niet zo verwonderlijk. Alleen rijke Zuid Afrikaanse universiteiten, zoals Rhodes en Wits, hebben afdelingen voor multimediale journalistiek. Aan universiteiten in Zambia, Mozambique of Zimbabwe staat de digitale ontwikkeling nog in de kinderschoenen. Makerere is daarop dus geen uitzondering. Maar aan de andere kant zijn veel kranten en TV stations in Kampala online. Het is een beetje shovelware; geen prachtige interactieve multimediale pagina’s want daarvoor ontbreekt de bandbreedte en de techniek.
Het is duidelijk dat de afstand tussen opleiding voor journalisten aan de universiteit en arbeidsplaatsen bij de media groeit. Dit was ook een van de redenen voor de afdeling communicatie en journalistiek van Makerere om een nieuwe stap te zetten: op weg naar multimediale journalistiek. De afdeling had de wind mee: in een Unesco rapport wordt Makerere geselecteerd als een van de potentiele ‘centers of excellence’ in Afrika.
RNTC
Vorig jaar december werd een begin gemaakt. Het trainingcentrum (RNTC) van de Wereldomroep in Hilversum nodigde drie docenten uit naar Nederland te komen om onderzoek te doen naar de stand van zaken met betrekking tot de multimediale journalistiek. Bezoeken aan verschillende scholen en kranten en TV stations stonden op het programma. Op grond van dit bezoek werd een plan geschreven voor de stapsgewijze ontwikkeling van een opleiding multimediale journalistiek en cross platform publishing. Een training of trainers(ToT) zou de basis vormen. Docenten moeten immers eerst of de hoogte worden gebracht van nieuwe technieken, om ze vervolgens in hun lessen te kunnen gaan gebruiken.
Een training in multimedia journalistiek moet heel practisch zijn: hands-on, met veel tips&tricks en howto’s. Hoe zet je een blog op, hoe schrif je voor een online, en hoe voeg bij de tekst, video, audio en foto’s? Of hoe werk je met interactieve kaarten, mash-ups, met foto’s video of tekst. En natuurlijk ontbreken de sociale media zoals Twitter en Facebook niet.
Multimedia Journalism
De ToT is geen ICT cursus, maar journalistiek, en daarom heeft een dergelijke cursus ook een behoorlijke theoretische, journalistieke basis nodig. Er zijn veel handboeken op dit terrein maar Andy Bull’s Multimedia Journalism steekt er volgens mij met kop en schouders boven uit. Bull weet waar hij het over heeft; hij werkte 30 jaar als journalist en redacteur voor oa The Independent, The Times, The Mail on Sunday en The Sunday Express.
Het boek is met 490 pagina’s bijna de bijbel van de mulimediale journalistiek. en heeft drie delen. Het eerste deel behandelt het opzetten van blogs met inhoud. Het schrijven voor een blog, live reporting en werken met user generated content, de multimediale journalistieke praktijk, komt in deel 2 aan de orde. Het laatste deel gaat over speciale multimediale producties en advanced storytelling.
De honderden journalistiek voorbeelden die in het boek worden gebruikt zijn ook beschikbaar via een website die speciaal voor dit boek is gemaakt voor onderwijsdoeleinden. Na registratie met een code uit het boek, heb je toegang tot een fantastische website met prachtige voorbeelden van de BBC en The Wallstreet Journal tot The Sun.
Rode stof
Tijdens de ToT probeerden we verschillende recepten uit het boek. De zenderende stad Kampala biedt genoeg mogelijkheden voor journalistieke werk: de meedogenloze boda-boda rijders(de motor taxi’s), die overal door heen schieten en de vraag is of je levend je bestemming bereikt; de verkeersopstoppingen van de eindeloze stroom minibuses(de taxi’s), waarin officieel plaats is voor zo’n tien personen, maar met wat duwen kom je wel tot 15; en natuurlijk de droogte die heel Kampala onder een laag rode stof legt. Een van de meest geslaagde verhalen gaat hierover.
Deze feature story is gebaseerd op internetresearch over klimaatsverandering in Oeganda gecombineerd met beelden over de droogte in Kampala: Kampala City experiences the effects of the long dry spell. En juist tijdens die opname begon het te regenen….. 5 minuten. Een tweede verhaal behandelt de stijgende voedselprijzen in relatie tot de sterk dalende wisselkoers van de Oegandese Shilling tegen de Amerikaanse Dollar. Een derde en laatste voorbeeld is een foto slideshow met onderschriften over Makerere’s campus, die de kijker en lezer een idee moet geven van de sfeer op de campus.
Een training van 14 dagen is kort en veel aanvullingen en verbeteringen in de verhalen zijn zeker nog te maken. Maar als ik de productie in zijn geheel bekijk – production in total – dan kan ik zeggen dat Makerere de een flinke stap heeft gezet op weg naar een nieuw tijdperk in journalistiek en verslaggeving.