breaking news

Vragen wat een journalist nieuws vindt, levert een ander antwoord op dan kijken welk nieuws hij selecteert

Nieuws is wat een journalist bepaalt dat nieuws is. De vraag is alleen hoe hij of zij dat doet. Uit een onderzoek blijkt dat normatieve, journalistieke criteria minder belangrijk te zijn dan sensatie, exclusiviteit en  drama.

Mijn studenten vinden het lastig: de nieuwswaarde van een gebeurtenis bepalen. De consensus luidt dat journalisten nieuws selecteren op basis van nieuwswaarden (met een ‘n’ dus): een set ideologische, normatieve en/of cognitieve criteria. Denk aan de frequentie van een fenomeen (komt zelden, vaak voor), intensiteit, betekenis, culturele nabijheid (of juist grote afstanden), referentie naar elite (showbizz, bedrijfsleven, politiek, name it) en alles wat negatief is. Los nog van de mathematische benadering: het aantal doden gedeeld door het aantal kilometers tot de redactie (hoe hoger de breuk, hoe sneller het ‘nieuws’ is). Nieuws beantwoordt aan nieuwswaarden (met een ‘n’).

En het begrip van mijn studenten wordt er na onderzoek van Jesper Strömbäck, Michael Karlsson en David Hopmann  misschien niet beter op. Zij hebben in recent onderzoek (Determinants of News Content) de consensus dat nieuwswaarden criteria voor nieuws zijn tegen het licht gehouden. Klopt het wel dat journalisten op basis van nieuwswaarden de nieuwswaarde (dus zonder ‘n’) bepalen?

Advertenties en het verdienmodel van een medium zijn net zo van belang voor de selectie van nieuws als de nieuwswaarden. Afhankelijkheid van professionele nieuwsleveranciers speelt een steeds grotere rol om iets als ‘nieuws’ te bestempelen. Denk aan persberichten, perscontacten, persconferenties en exclusieve toegang tot informatie. En wat te denken van het format? Het NOS Journaal moet echt beelden hebben, Radio 1 Journaal geluid. Het beperkt de redactie in het brengen van nieuws en bepaalt dus de nieuwsselectie.

Nieuwswaarden als kompas voor nieuwswaarde 

Tussen nieuwswaarden en nieuwswaarde zit volgens de drie onderzoekers licht. Dat vermoeden legden ze voor aan Zweedse journalisten. Zij vroegen hen naar hun nieuwswaarden (normatief) voor selectie van nieuws en de nieuwswaarde (empirisch) van informatie. Hun verwachting: journalisten toetsen informatie die binnenkomt op basis van normatieve criteria wat nieuws zou moeten zijn. Niet op eigenschappen van de informatie. Met andere woorden: de nieuwswaarden zijn een kompas voor de nieuwswaarde.

Wat was dat kompas dan?

1) Iets is nieuws als het publiek sociale problemen er beter door begrijpt;

2) De gebeurtenis is nieuws als het consequenties heeft voor het dagelijks leven van mensen;

3) Iets is nieuws als het begrip en inzicht van mensen vergroot.

Vervolgens  vroegen ze journalisten wat de selectiecriteria zijn als er daadwerkelijk informatie op hun bureau landt waar zij de nieuwswaarde van moeten bepalen. Blijven de normatieve nieuwswaarden dan overeind?

Nee. Op nummer 1) stond: De gebeurtenis is nieuws als het sensationeel en onverwacht is; Op 2): Nieuws is dramatisch en spannend en op 3): Nieuws is exclusief – wij zijn de eerste die het brengt.

Ontnuchterende conclusie

Zweedse journalisten hebben wel nieuwswaarden, maar blijken daar tijdens hun dagelijks werk dus regelmatig (en dramatisch) van af te wijken. Wat wel of geen nieuws is, hangt nauw samen met de eigenschappen van de informatie en niet met een ideologische overtuiging van de journalist.

De onderzoekers trekken een ontnuchterende conclusie: de belangen van managers en eindredacteuren, de kosten om een gebeurtenis te verslaan, betrokkenheid van celebs of gevestigde instituties en de beschikbaarheid van goede persberichten zijn vaak belangrijkere criteria voor ‘nieuws’ dan begripsvorming bij het publiek, kennis of de bewustwording voor  maatschappelijke problemen.

Kloof tussen nieuwswaarden en nieuwswaarde

Tussen nieuwswaarden en de nieuwswaarde zit dus een flinke kloof. Vragen wat een journalist nieuws vindt, levert een ander antwoord op dan kijken welk nieuws hij of zij selecteert. Het verschil tussen beide verklaart mogelijk de eeuwige strijd tussen journalisten en critici. Waar journalisten bij kritiek op de kwaliteit van hun werk blijven hameren op hun (nobele) nieuwswaarden, hameren critici op gehanteerde nieuwswaarde. Zij zien de sensatie, het drama, de exclusiviteit als belangrijkste criteria voor de selectie van nieuws. Beide partijen, blijkt nu, hebben het over twee verschillende dingen.  En in Zweden krijgen de critici gelijk. Mooi onderzoek om in Nederland over te doen.

Het in dit artikel besproken onderzoek is verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Journalism Studies: Jesper Strömbäck, Michael Karlsson & David Nicolas (2012): Determinants of news content: Comparing journalists’ perceptions of the normative and actual impact of different event properties when deciding what’s news.

 

2 reacties

  1. Pytrik schreef op 26 april 2012 om 10:12

    Leuk onderzoek dat laat zien dat de nieuwswaarde van een gebeurtenis iets anders is dan het rijtje factoren dat selectie beïnvloed. Dat is niet echt nieuws, maar wel mooi in kaart gebracht door Strömback cum suis.

  2. Edwin Vlems schreef op 16 mei 2012 om 10:17

    De tijd dat journalisten de (enige) gatekeepers van het nieuws waren is voorbij toch?

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>