global journalist

De globale journalist bestaat niet

Toen vorige week de nieuwe editie van The Global Journalist verscheen, kreeg schrijver David H. Weaver de opmerking of er niet een vraagteken achter de titel van zijn boek had moeten staan. “Een terechte constatering. Ik denk inderdaad dat het zo is. Er is niet één globale journalistieke cultuur”, zegt Weaver dinsdagavond (15 mei) tijdens een lezing over de onderzoeksresultaten in persclub Concordia in Wenen.

De professor van de School of Journalism aan de Indiana University verzorgt vier weken lang gastcolleges aan het Institut für Publizistik und Kommunikationswissenschaft. De organiserende universiteit van Wenen en het Forum für Journalismus und Medien hebben Weavers lezing in elk geval wél een vraagteken meegegeven: The global journalist, radical chances in the profession?

Het vraagteken staat er terecht, zo blijkt als Weaver in vogelvlucht de belangrijkste bevindingen opsomt. Zijn eigen conclusie is dat het vak de afgelopen 14 jaar – sinds het verschijnen van de eerste editie van The Global Journalist in 1998 – enorm veranderd mag zijn, vooral door de opkomst van de digitale media, maar dat de houdingen en opvattingen van journalisten door de jaren heen redelijk stabiel blijken.

Weaver refereert aan het nationale onderzoek The American Journalist, dat in een tienjaarlijkse cyclus wordt uitgevoerd, en stelt vast dat er sinds beginjaren ’70 weinig significante veranderingen in beroepsrol en zelfbeeld zijn opgetreden.

Natuurlijk zijn er wel een paar opvallende verschillen. De gemiddelde leeftijd is gestegen van 32 jaar in 1998 tot 42 jaar nu. En het aandeel journalisten met een hogere opleiding is gegroeid van 50 procent in 1998 tot 90 procent nu.

Ook vinden journalisten andere aspecten in hun werk belangrijk. “Aan vrijheid in hun werk hechten ze nu meer belang, aan salaris of kans op promotie minder”, stelt Weaver. “Verder geven minder journalisten aan bereid te zijn onder een valse identiteit te werken of om voor hun informatie te betalen. Je kunt misschien zeggen dat journalisten minder agressief zijn geworden. Volgens mij staat dat in relatie tot een afname van de investigative journalism: door tijdsdruk moeten verhalen steeds sneller worden gepubliceerd en ligt steeds minder nadruk op het controleren van de feiten. Dat vind ik een zorgelijke ontwikkeling.”

Internationaal onderzoek

In The Global Journalist zijn onderzoeken naar journalisten in 33 landen samengebracht. Weaver erkent dat onderlinge vergelijkingen lastig zijn. Zo zegt 6 procent van de journalisten in Canada bereid te zijn voor informatie te betalen, terwijl 65 procent dat zegt in Groot-Brittannië. Dat onderscheid klinkt dramatisch, maar die cijfers zijn wel op heel verschillende manieren verkregen. Zonder gelijkluidende onderzoeksopzet en vraagstelling is het riskant harde conclusies aan zulke vergelijkingen te verbinden.

Volgens Weaver zou het wenselijk zijn één groot internationaal onderzoek te houden in plaats van meerdere nationale onderzoeken te koppelen. Maar dat stuit vooral op praktische bezwaren, nog afgezien van de vraag wie zo’n mammoetproject zou moeten financieren.

Een ander, groeiend probleem dat aan journalistenonderzoek kleeft, is fundamenteler van aard. Wie is eigenlijk een journalist? Bestáát de journalist nog wel? Waar het op grote schaal verspreiden van informatie lange tijd voorbehouden was aan een relatief duidelijk af te bakenen groep, kan tegenwoordig iedereen online publiceren. Aan de discussie of bijvoorbeeld bloggers ook journalisten zijn – en dus in het onderzoek betrokken zouden moeten worden – kan Weaver niet ontkomen.

“Ik ben ervan overtuigd, dat de journalist zal blijven bestaan. Niet alle communicatie is immers journalistiek. Het gaat er om hoe je journalisten definieert. Er zijn zeker bloggers die je als journalist kunt aanmerken. Maar hoe ga je ze traceren? Je zou een inhoudsanalye van hun blogs moeten maken om te zien of ze als journalist werken. Dus kijken of ze bronnen citeren, of ze hoor en wederhoor plegen.” Hoe die selectie van bloggers praktisch uitvoerbaar kan gebeuren, is nog onduidelijk.

Dat vraagteken achter The Global Journalist had er inderdaad best mogen staan.

The Global Journalist is verkrijgbaar via Routledge. De journalistieke cultuur in Nederland wordt ook in het boek behandeld. Dit hoofdstuk is door Alexander Pleijter, Liesbeth Hermans en Maurice Vergeer geschreven.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Meer over Verslag (60 van 67 artikelen)
data journalistiek


Kan datajournalistiek redacties redden? Misschien. Maar dan moeten redacties wel hun benadering ...